Daily Archives: 09/01/2011

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ: Η Αν. Ευρώπη γυρίζει την πλάτη στο ευρώ

Η Αν. Ευρώπη γυρίζει την πλάτη στο ευρώ

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 8/1/2011

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economy_2_08/01/2011_427901

Οι χώρες της περιοχής επανεξετάζουν τη δέσμευσή τους για ένταξη στο ενιαίο νόμισμα λόγω της κρίσης

Της Ρουμπινας Σπαθη

«Οταν έχεις το ίδιο νόμισμα με τη Γερμανία και τη Γαλλία και είσαι μια πολύ μικρή χώρα, ακόμη κι αν αντιμετωπίζεις πολύ μεγάλα προβλήματα στο εσωτερικό σου, αυτά μπορούν να διαλυθούν χάρη στην οικονομική απόδοση των άλλων εταίρων σου». Eχουν παρέλθει μόλις 20 μήνες από τον Απρίλιο του 2009 και την παραπάνω δήλωση του Βασίλι Αστρόφ, αναλυτή του Ινστιτούτου Διεθνών Οικονομικών Μελετών της Βιέννης. Ο εν λόγω αναλυτής υπερασπιζόταν απλώς το δικαίωμα των χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Eνωσης από την Ανατολική Ευρώπη να επισπεύσουν την ένταξή τους στο ευρώ –ακόμη και χωρίς να πληρούν πλήρως τις προϋποθέσεις– ώστε να περιφρουρήσουν τις οικονομίες τους από την παγκόσμια οικονομική κρίση. Eχουν παρέλθει, άλλωστε, μόνον 13 μήνες από τον Νοέμβριο του 2009, όταν σε άρθρο του στην αμερικανική εφημερίδα Wall Street Journal, ο Γκι Φερχόφσταντ, επικεφαλής της ομάδας των Φιλελευθέρων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, έθιγε θέμα αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Eνωσης προς τις χώρες-μέλη της από την Ανατολική Ευρώπη που βρίσκονται εκτός Eυρωζώνης, υποστηρίζοντας πως «η άνεση την οποία παρέχει η συμμετοχή στην Eυρωζώνη θα προσέφερε σταθερότητα σε εποχές κρίσης, καθώς οι χρηματαγορές δεν θα μπορούν πια να ασκήσουν πιέσεις στις οικονομίες αυτές μέσω των νομισμ Ομως, μετά την πλήρη ανατροπή που επέφερε η κρίση χρέους της Eυρωζώνης, ακούγεται πολύ πιο ρεαλιστική η δήλωση στην οποία προέβη προ μηνός ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Πολωνίας, Μάρεκ Μπέλκα: «Είναι πιο επικίνδυνο να είσαι στο εσωτερικό της Eυρωζώνης παρά έξω από αυτήν». Σήμερα, οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, που υπογράφοντας το 2004 την ένταξή τους στην Ευρωπαϊκή Eνωση ανέλαβαν και τη δέσμευση να ενταχθούν κάποτε στο ευρώ –και βέβαια να εφαρμόσουν τις πολιτικές που προϋποθέτει κάτι τέτοιο–, αναθεωρούν τη δέσμευσή τους αυτή, ενώ παρακολουθούν με προβληματισμό την τύχη της Ελλάδας, της Ιρλανδίας, της Πορτογαλίας, αλλά και της Ισπανίας και της Ιταλίας.

Στην Πολωνία ειδικότερα, τη μοναδική χώρα-μέλος της Ευρωπαϊκής Eνωσης που δεν διολίσθησε σε ύφεση το ζοφερό 2009, οι αντιρρήσεις κατά της ένταξης στο ευρώ δεν προέρχονται μόνον από την Κεντρική Τράπεζα. Ο πολιτικός κόσμος της χώρας είναι διχασμένος επί του θέματος, ενώ μόλις εκδηλώθηκε η ελληνική κρίση χρέους, το ποσοστό των πολιτών της που εξακολουθούσαν να υποστηρίζουν την ένταξη της χώρας τους στο ευρώ υποχώρησε στο 41%. Πριν από την κρίση, ήσαν οι πλέον ενθουσιώδεις. Ο Μάρτιν Μπλουμ, οικονομικός αναλυτής στο Ithuba Capital, αυστριακό hedge fund που ειδικεύεται στην περιοχή της Ανατολικής Ευρώπης, διαπιστώνει την αλλαγή στάσης στις χώρες αυτές και τονίζει πως ειδικότερα η Τσεχία και η Πολωνία, χώρες με επιφυλακτικούς προς την Ευρώπη πολιτικούς, δεν δείχνουν καμία διάθεση να υιοθετήσουν το ευρώ.

Οπως επισημαίνουν πολλοί άλλοι οικονομικοί αναλυτές, οι δύο αυτές χώρες αντεπεξήλθαν πολύ καλά στην ύφεση του 2009 – σε μεγάλο βαθμό χάρη στη ραγδαία υποτίμηση των νομισμάτων τους, που τις βοήθησε να διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητά τους. Σε ό, τι αφορά τις χώρες που στο πλαίσιο της προετοιμασίας για την ένταξή τους έχουν ήδη συνδέσει τα νομίσματά τους με το ευρώ, αυτές βρίσκονται σε δεινή θέση. Η Εσθονία, που υιοθέτησε το ευρώ την 1η Ιανουαρίου, είδε την οικονομία της να συρρικνώνεται κατά 17% το 2009, καθώς προχώρησε σε περικοπές δημοσίων δαπανών, ενώ δεν μπορούσε να υποτιμήσει το νόμισμά της. Η Λεττονία γνώρισε μια ασυνήθιστη ύφεση, με το ΑΕΠ της να κάνει «βουτιά» κατά 25%.

Κάπως έτσι, το προ 13 μηνών άρθρο του κ. Φερχόφσταντ προκαλεί μειδιάματα πικρής ειρωνείας. Σε αυτό, ο πρώην πρωθυπουργός του Βελγίου ανέφερε το παράδειγμα της Ελλάδας, της Ιρλανδίας και της Ισπανίας ως χώρες που είχαν βρει «καταφύγιο από την καταιγίδα χάρη στη συμμετοχή τους στην Ευρωζώνη». Μερίδα οικονομολόγων επισημαίνει, πάντως, πως ανεξάρτητα από τη διάθεσή τους να ενταχθούν ή όχι στο ευρώ, η κρίση της Eυρωζώνης είναι πολύ κακή εξέλιξη για τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Ο Eρικ Μπεργκλόφ, επικεφαλής της ομάδας οικονομολόγων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, επισημαίνει πως η Eυρωζώνη αποτελεί τη μεγαλύτερη αγορά για τις εξαγωγές των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης.

Αν, επομένως, δεν κατορθώσουν οι Ευρωπαίοι ηγέτες να περιφρουρήσουν το ευρώ και να τιθασεύσουν την κρίση, η ήπειρος στο σύνολό της, εντός ή εκτός ευρώ, θα γνωρίσει μια μακρά περίοδο χαμηλής ανάπτυξης. Ο ίδιος αναγνωρίζει πως οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης μπορούν να στραφούν εναλλακτικά στη Ρωσία, που με τον ισχνό μεταποιητικό της τομέα πληρώνει τις εισαγωγές της με πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

Επισημαίνει, ωστόσο, πως η ρωσική αγορά είναι μάλλον μικρή για να τους προσφέρει τις απαιτούμενες ευκαιρίες για ανάπτυξη και, επομένως, η εξάρτησή τους από τις χώρες της Ευρωζώνης είναι μονόδρομος.

Ηχηρό «όχι» από τους Τσέχους

Ο πρωθυπουργός της Τσεχίας, Πετρ Νέτσας, έχει ουσιαστικά αποκλείσει την ένταξη της χώρας στο ευρώ μέσα στα χρονικά όρια της παρούσας κυβέρνησης, η θητεία της οποίας λήγει το 2014. Τον περασμένο μήνα δήλωσε, μάλιστα, κατηγορηματικά πως «κανείς δεν μπορεί να μας υποχρεώσει να ενταχθούμε στο ευρώ» και πως η Δημοκρατία της Τσεχίας μπορεί να καθυστερήσει την ένταξή της στην Ευρωζώνη όσο κρίνει ότι είναι προς όφελός της να διατηρεί το εθνικό της νόμισμα, την τσεχική κορόνα. Οι δηλώσεις του μάλλον απηχούν το λαϊκό αίσθημα στην Τσεχία, καθώς οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν να έχει εκτιναχθεί στο ιλιγγιώδες 70% το ποσοστό των Τσέχων που διαφωνούν με την αντικατάσταση της κορόνας από το ευρώ. Το ποσοστό αυτό είναι το υψηλότερο που έχει καταγραφεί στα πέντε χρόνια που διεξάγονται οι σχετικές δημοσκοπήσεις. Ο πρόεδρος της χώρας, ο γνωστός για τη διαφωνία του με το ευρώ Βάτσλαβ Κλάους, ζήτησε προσφάτως από την κυβέρνηση να διερευνήσει κατά πόσον μπορεί να αποποιηθεί τη δέσμευση που ανέλαβε να υιοθετήσει το ευρώ, καθώς υποστηρίζει ότι η νομισματική ένωση έχει αλλοιωθεί σημαντικά με τους μηχανισμούς στήριξης.

Εντός η Εσθονία

«Συγχαρητήρια αλλά και συλλυπητήρια στην Εσθονία» έδωσε ο οικονομολόγος και κάτοχος Νομπέλ Οικονομίας Πολ Κρούγκμαν, που χαρακτήρισε την ένταξη της χώρας στην Eυρωζώνη από 1ης Ιανουαρίου «σύμβολο του μετασχηματισμού μιας πρώην σοβιετικής επαρχίας σε καλό πολίτη της Ευρώπης». Ο ίδιος επισήμανε, όμως, πως «το κόστος ήταν πάρα πολύ υψηλό για την οικονομία της», καθώς, έχοντας ήδη πληγεί από την παγκόσμια κρίση, η Εσθονία είδε το ΑΕΠ της να συρρικνώνεται κατά 14% εξαιτίας της οικονομικής πολιτικής που υιοθέτησε στο πλαίσιο της προετοιμασίας της για την υιοθέτηση του ευρώ.

Η μικρή χώρα της Βαλτικής με τον πληθυσμό του 1,3 εκατ. κατοίκων έγινε η 17η χώρα της Eυρωζώνης και η πρώτη πρώην σοβιετική δημοκρατία που προσεχώρησε σε αυτήν. Οι εταίροι της δεν θα δουν μεγάλη διαφορά, καθώς δεν αντιπροσωπεύει παρά μόνον το 0,2% της οικονομίας της Ευρωζώνης. Οι ίδιοι οι κάτοικοί της, όμως, μάλλον προβληματίζονται, καθώς η δημοτικότητα του ευρώ στη χώρα έχει υποχωρήσει κάτω του 50% και η κοινή γνώμη μοιάζει διχασμένη επί του θέματος. Τελευταία δημοσκόπηση της εταιρείας TNS Emor φέρει το 47% των Εσθονών να υποστηρίζει το ευρώ και το 41% να διαφωνεί με την επιλογή της χώρας. Οι υποστηρικτές του προσβλέπουν κυρίως στην απλοποίηση των ταξιδιών, των αγορών και των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών, ενώ ευελπιστούν πως το ευρώ θα ενισχύσει την οικονομία τους, διευκολύνοντας την ανάπτυξή της και καλλιεργώντας κλίμα εμπιστοσύνης. Ο κυριότερος φόβος όσων τάσσονται κατά του ευρώ, αντιθέτως, είναι πως θα οδηγήσει σε αύξηση των τιμών και υποχώρηση του βιοτικού τους επιπέδου.

Άρθρο στην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ για τις ιμπεριαλιστικές αντιθέσεις και τα προβλήματα της ΕΕ

Για αλυσιδωτή κρίση στην Ε.Ε. ετοιμάζεται το ΔΝΤ

Του Δ.Π. ΔΗΜΑ

Ελευθεροτυπία, Σάββατο 8 Ιανουαρίου 2011

http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=239009

 

Η εντολή του Στρος-Καν προς τους επιτελείς του την εορταστική περίοδο ήταν σαφής: Να μην απομακρυνθεί κανείς από την Ουάσιγκτον κατά τις «πονηρές» αυτές εποχές.

Εν αναμονή, προφανώς, εξελίξεων ο γενικός διευθυντής του ΔΝΤ τούς ήθελε όλους σε εγρήγορση για την αντιμετώπιση επερχόμενων κρίσεων και σε άλλες χώρες της ευρωζώνης. Πολύ λίγα διέρρευσαν για τις «σκέψεις» του και πολύ λιγότερα για επαφές που φέρεται να είχε με ηγέτες κεντρο-ευρωπαϊκών χωρών.

Οι συνομιλίες στελεχών του Ταμείου περιστράφηκαν γύρω από το ερώτημα «ποιος έπεται» στον κατάλογο των χωρών που πρόκειται να ζητήσουν «διάσωση» των οικονομιών τους και κάτω από ποιες συνθήκες. Επ’ αυτού, άκρως ενδιαφέρουσα ήταν η παρατήρηση στελέχους του ΔΝΤ πως το επόμενο αίτημα «μπορεί να έρθει από κει που δεν το περιμένει κανείς».

Για την Ελλάδα, όσο περισσότεροι βέβαια τόσο το καλύτερο, αλλά σημασία έχει ποιος θα βρεθεί στην ίδια παρέα μαζί της, σε μια μεταλλασσόμενη Ευρώπη. Συναφώς, ήταν ενδιαφέρουσα έτερη άποψη που ακούστηκε πρόσφατα στην Ευρώπη (σ.σ. συζητήσεις στη Βιέννη) πως κατά βάθος η Γερμανία δεν είναι αντίθετη στα πακέτα διάσωσης ευρωπαϊκών χωρών, απλώς ενδιαφέρεται αυτές οι διασώσεις να «ταιριάζουν» με τις γεωπολιτικές της επιδιώξεις και την πορεία που έχει χαράξει για την απόλυτη κυριαρχία της στη «γηραιά ήπειρο».

Ευρω-αναδιάρθρωση

Ετσι μέσα από τα πακέτα διάσωσης ουσιαστικά «αναδιαρθρώνει» την Ευρώπη κατά τα δικά της πρότυπα με απώτερο στόχο την από μακρού υφιστάμενη επιδίωξή της για Ευρώπη πολλών ταχυτήτων. Κατ’ αυτό τον τρόπο -δηλώθηκε ανησυχητικά- ανοίγει επικίνδυνα πολλά ευρωπαϊκά κυριαρχικά ζητήματα, τα οποία θεωρητικά ήταν κλειστά μέχρι πρότινος.

Τα θεμέλια τέθηκαν τον Οκτώβριο στη γαλλική πόλη Ντοβίλ, κάτω από τα ανήσυχα βλέμματα των Αμερικανών, όπου η καγγελάριος Μέρκελ και ο πρόεδρος Σαρκοζί συμφώνησαν για την αναδιάρθρωση της Ενωσης. Αυτή ήταν και η επισφράγιση της απόλυτης γερμανικής κυριαρχίας στην Ευρώπη. Η συγκεκριμένη, δε, εξέλιξη είναι ιδιαίτερα σημαντική γιατί έρχεται και σε μια εποχή που αρκετοί Ευρωπαίοι αισθάνονται παράλληλα πως το ΝΑΤΟ, όπως απέδειξε η σύνοδος κορυφής της Λισαβόνας, έχει καταστεί απολύτως αδιάφορος ως θεσμός.

Περαιτέρω, κατά το γερμανικό σκεπτικό, δεν νοείται άλλοι να πληρώνουν μονίμως και άλλοι να τα «παίρνουν» μονίμως και ταυτόχρονα όλοι να έχουν τα ίδια δικαιώματα και με την ψήφο τους να μπλοκάρουν μελλοντικά τις αποφάσεις της Ενωσης, όπως αυτή αναμένεται πως θα μετεξελιχθεί μετά την παρούσα κρίση -εν μέρει, σκόπιμα στημένη για να φέρει αναστάτωση στην Ευρώπη και έτσι ευκολότερα τις επιθυμητές αλλαγές.

Βέβαια, οι αποφάσεις του Βερολίνου δεν βασίζονται απαραίτητα και αποκλειστικά σε οικονομικά μεγέθη, και όπως ελέχθη πρόσφατα στις σχετικές συζητήσεις στη Βιέννη, χώρες όπως η Αυστρία επί παραδείγματι που είναι εκτεθειμένες σοβαρά σε ξένους επενδυτές -πάνω από το ήμισυ του ΑΕΠ τους- δεν φαίνονται καν στο ραντάρ των επικίνδυνων προς κατάρρευση χωρών. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η Γερμανία ακολουθεί δύο μέτρα και δύο σταθμά και, επί τη βάσει πολιτικών κριτηρίων πλέον, δεν υπάρχει περίπτωση να αφήσει την Αυστρία να καταρρεύσει. Αλλά, όπως και στην περίπτωση του Βελγίου που είναι περίπου στην ίδια ή και σε χειρότερη ακόμη μοίρα, ουδείς μπορεί να προβλέψει τις αντιδράσεις των αγορών στα τεκταινόμενα στην Ενωση.

Ιδιαίτερα στην περίπτωση του Βελγίου το τραπεζικό σύστημα της χώρας αυτής είναι αδύνατο να απορροφήσει τους κραδασμούς από «χτυπήματα» ξένων επενδυτών και, έτσι, ίσως τα πράγματα να ‘ναι ακόμη χειρότερα απ’ ό,τι φαίνονται και, όπως είπε έγκυρος αναλυτής, μπορεί η προσοχή να βρίσκεται πρωτίστως στην Πορτογαλία και μετά, ακόμη και στην Ισπανία, αλλά μπορεί να «βγει» χώρα από κει που δεν το περιμένει κανείς.

Πολλά «γιατί»

Εσχάτως, δε, σε συζητήσεις με έγκυρους Ιταλούς παράγοντες εκτιμήθηκε πως ακόμη και η Ιταλία θα μπορούσε να ‘ναι η επόμενη στη σειρά για «λύτρωση» μέσα από ένα πακέτο διάσωσης. Και σε αυτή την περίπτωση τι γίνεται; Η χώρα τους, όπως είπαν, έχει ένα χρέος προς ξένους που προσεγγίζει τα 2 τρισ. ευρώ και οι ιταλικές τράπεζες θα ‘ναι αδύνατο να απορροφήσουν τέτοιες υποχρεώσεις.

Τότε τι συμβαίνει; Γιατί πήρε σειρά προτεραιότητας η Ιρλανδία από χώρες που βρίσκονται πιο ψηλά στο «δείκτη επικινδυνότητας» και οι οποίες είναι πιο ευάλωτες στα σκαμπανεβάσματα των αγορών; Και, εν τέλει, ποιος κινεί τα νήματα στο παρασκήνιο;

Αναμφίβολα, οι σκέψεις των ενημερωμένων παραγόντων γυρίζουν στη Γερμανία, αλλά παράλληλα εγείρονται και αρκετά θεμελιώδη ζητήματα για το πώς θα αντιδράσουν οι Γερμανοί σε περίπτωση που αντί για τις «διαχειρίσιμες» κρίσεις (Πορτογαλία, Ισπανία, ακόμη και Βέλγιο ή και Αυστρία) αίφνης οι εξελίξεις φέρουν στο προσκήνιο χώρες όπως η Ιταλία ή και ακόμη χειρότερα, κατά το πλέον εφιαλτικό σενάριο, δύο χώρες ταυτόχρονα «βγουν για διάσωση», όπως ελέχθη χαρακτηριστικά.

Ολα αυτά συζητιούνται στα ενδότερα του ΔΝΤ και, κατά λογική προέκταση, λίγους δρόμους παρά κάτω στο Λευκό Οίκο, όπου προσπαθούν να ζυγίσουν προς τα πού οδεύει η Γερμανία και πώς θα προσαρμόσει τις κινήσεις της σε περίπτωση εξελίξεων έτι δυσμενέστερων και αναμενόμενων.

Επιπλέον, δε, απορρέουν πλείστα όσα ερωτήματα-άκρως ενδιαφέροντα για την Ελλάδα και το «δέσιμό» της στο αμερικανικό άρμα- για το μέλλον της ευρωζώνης αλλά και αυτής της ύπαρξης της Ενωσης, όσο και αν ουδείς, επί του παρόντος, δείχνει την οποιαδήποτε επιθυμία να συζητήσει τόσο δυσάρεστες προοπτικές και σπρώχνει τις σχετικές σκέψεις κάτω από το χαλί, με την «ευχή» πως τα υπάρχοντα σύννεφα -κατ’ αυτούς πρόκειται μόνο για σύννεφα- θα περάσουν σύντομα.