ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ: Η Αν. Ευρώπη γυρίζει την πλάτη στο ευρώ

Η Αν. Ευρώπη γυρίζει την πλάτη στο ευρώ

ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 8/1/2011

http://news.kathimerini.gr/4dcgi/_w_articles_economy_2_08/01/2011_427901

Οι χώρες της περιοχής επανεξετάζουν τη δέσμευσή τους για ένταξη στο ενιαίο νόμισμα λόγω της κρίσης

Της Ρουμπινας Σπαθη

«Οταν έχεις το ίδιο νόμισμα με τη Γερμανία και τη Γαλλία και είσαι μια πολύ μικρή χώρα, ακόμη κι αν αντιμετωπίζεις πολύ μεγάλα προβλήματα στο εσωτερικό σου, αυτά μπορούν να διαλυθούν χάρη στην οικονομική απόδοση των άλλων εταίρων σου». Eχουν παρέλθει μόλις 20 μήνες από τον Απρίλιο του 2009 και την παραπάνω δήλωση του Βασίλι Αστρόφ, αναλυτή του Ινστιτούτου Διεθνών Οικονομικών Μελετών της Βιέννης. Ο εν λόγω αναλυτής υπερασπιζόταν απλώς το δικαίωμα των χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Eνωσης από την Ανατολική Ευρώπη να επισπεύσουν την ένταξή τους στο ευρώ –ακόμη και χωρίς να πληρούν πλήρως τις προϋποθέσεις– ώστε να περιφρουρήσουν τις οικονομίες τους από την παγκόσμια οικονομική κρίση. Eχουν παρέλθει, άλλωστε, μόνον 13 μήνες από τον Νοέμβριο του 2009, όταν σε άρθρο του στην αμερικανική εφημερίδα Wall Street Journal, ο Γκι Φερχόφσταντ, επικεφαλής της ομάδας των Φιλελευθέρων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, έθιγε θέμα αλληλεγγύης της Ευρωπαϊκής Eνωσης προς τις χώρες-μέλη της από την Ανατολική Ευρώπη που βρίσκονται εκτός Eυρωζώνης, υποστηρίζοντας πως «η άνεση την οποία παρέχει η συμμετοχή στην Eυρωζώνη θα προσέφερε σταθερότητα σε εποχές κρίσης, καθώς οι χρηματαγορές δεν θα μπορούν πια να ασκήσουν πιέσεις στις οικονομίες αυτές μέσω των νομισμ Ομως, μετά την πλήρη ανατροπή που επέφερε η κρίση χρέους της Eυρωζώνης, ακούγεται πολύ πιο ρεαλιστική η δήλωση στην οποία προέβη προ μηνός ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Πολωνίας, Μάρεκ Μπέλκα: «Είναι πιο επικίνδυνο να είσαι στο εσωτερικό της Eυρωζώνης παρά έξω από αυτήν». Σήμερα, οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, που υπογράφοντας το 2004 την ένταξή τους στην Ευρωπαϊκή Eνωση ανέλαβαν και τη δέσμευση να ενταχθούν κάποτε στο ευρώ –και βέβαια να εφαρμόσουν τις πολιτικές που προϋποθέτει κάτι τέτοιο–, αναθεωρούν τη δέσμευσή τους αυτή, ενώ παρακολουθούν με προβληματισμό την τύχη της Ελλάδας, της Ιρλανδίας, της Πορτογαλίας, αλλά και της Ισπανίας και της Ιταλίας.

Στην Πολωνία ειδικότερα, τη μοναδική χώρα-μέλος της Ευρωπαϊκής Eνωσης που δεν διολίσθησε σε ύφεση το ζοφερό 2009, οι αντιρρήσεις κατά της ένταξης στο ευρώ δεν προέρχονται μόνον από την Κεντρική Τράπεζα. Ο πολιτικός κόσμος της χώρας είναι διχασμένος επί του θέματος, ενώ μόλις εκδηλώθηκε η ελληνική κρίση χρέους, το ποσοστό των πολιτών της που εξακολουθούσαν να υποστηρίζουν την ένταξη της χώρας τους στο ευρώ υποχώρησε στο 41%. Πριν από την κρίση, ήσαν οι πλέον ενθουσιώδεις. Ο Μάρτιν Μπλουμ, οικονομικός αναλυτής στο Ithuba Capital, αυστριακό hedge fund που ειδικεύεται στην περιοχή της Ανατολικής Ευρώπης, διαπιστώνει την αλλαγή στάσης στις χώρες αυτές και τονίζει πως ειδικότερα η Τσεχία και η Πολωνία, χώρες με επιφυλακτικούς προς την Ευρώπη πολιτικούς, δεν δείχνουν καμία διάθεση να υιοθετήσουν το ευρώ.

Οπως επισημαίνουν πολλοί άλλοι οικονομικοί αναλυτές, οι δύο αυτές χώρες αντεπεξήλθαν πολύ καλά στην ύφεση του 2009 – σε μεγάλο βαθμό χάρη στη ραγδαία υποτίμηση των νομισμάτων τους, που τις βοήθησε να διατηρήσουν την ανταγωνιστικότητά τους. Σε ό, τι αφορά τις χώρες που στο πλαίσιο της προετοιμασίας για την ένταξή τους έχουν ήδη συνδέσει τα νομίσματά τους με το ευρώ, αυτές βρίσκονται σε δεινή θέση. Η Εσθονία, που υιοθέτησε το ευρώ την 1η Ιανουαρίου, είδε την οικονομία της να συρρικνώνεται κατά 17% το 2009, καθώς προχώρησε σε περικοπές δημοσίων δαπανών, ενώ δεν μπορούσε να υποτιμήσει το νόμισμά της. Η Λεττονία γνώρισε μια ασυνήθιστη ύφεση, με το ΑΕΠ της να κάνει «βουτιά» κατά 25%.

Κάπως έτσι, το προ 13 μηνών άρθρο του κ. Φερχόφσταντ προκαλεί μειδιάματα πικρής ειρωνείας. Σε αυτό, ο πρώην πρωθυπουργός του Βελγίου ανέφερε το παράδειγμα της Ελλάδας, της Ιρλανδίας και της Ισπανίας ως χώρες που είχαν βρει «καταφύγιο από την καταιγίδα χάρη στη συμμετοχή τους στην Ευρωζώνη». Μερίδα οικονομολόγων επισημαίνει, πάντως, πως ανεξάρτητα από τη διάθεσή τους να ενταχθούν ή όχι στο ευρώ, η κρίση της Eυρωζώνης είναι πολύ κακή εξέλιξη για τις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης. Ο Eρικ Μπεργκλόφ, επικεφαλής της ομάδας οικονομολόγων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης, επισημαίνει πως η Eυρωζώνη αποτελεί τη μεγαλύτερη αγορά για τις εξαγωγές των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης.

Αν, επομένως, δεν κατορθώσουν οι Ευρωπαίοι ηγέτες να περιφρουρήσουν το ευρώ και να τιθασεύσουν την κρίση, η ήπειρος στο σύνολό της, εντός ή εκτός ευρώ, θα γνωρίσει μια μακρά περίοδο χαμηλής ανάπτυξης. Ο ίδιος αναγνωρίζει πως οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης μπορούν να στραφούν εναλλακτικά στη Ρωσία, που με τον ισχνό μεταποιητικό της τομέα πληρώνει τις εισαγωγές της με πετρέλαιο και φυσικό αέριο.

Επισημαίνει, ωστόσο, πως η ρωσική αγορά είναι μάλλον μικρή για να τους προσφέρει τις απαιτούμενες ευκαιρίες για ανάπτυξη και, επομένως, η εξάρτησή τους από τις χώρες της Ευρωζώνης είναι μονόδρομος.

Ηχηρό «όχι» από τους Τσέχους

Ο πρωθυπουργός της Τσεχίας, Πετρ Νέτσας, έχει ουσιαστικά αποκλείσει την ένταξη της χώρας στο ευρώ μέσα στα χρονικά όρια της παρούσας κυβέρνησης, η θητεία της οποίας λήγει το 2014. Τον περασμένο μήνα δήλωσε, μάλιστα, κατηγορηματικά πως «κανείς δεν μπορεί να μας υποχρεώσει να ενταχθούμε στο ευρώ» και πως η Δημοκρατία της Τσεχίας μπορεί να καθυστερήσει την ένταξή της στην Ευρωζώνη όσο κρίνει ότι είναι προς όφελός της να διατηρεί το εθνικό της νόμισμα, την τσεχική κορόνα. Οι δηλώσεις του μάλλον απηχούν το λαϊκό αίσθημα στην Τσεχία, καθώς οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν να έχει εκτιναχθεί στο ιλιγγιώδες 70% το ποσοστό των Τσέχων που διαφωνούν με την αντικατάσταση της κορόνας από το ευρώ. Το ποσοστό αυτό είναι το υψηλότερο που έχει καταγραφεί στα πέντε χρόνια που διεξάγονται οι σχετικές δημοσκοπήσεις. Ο πρόεδρος της χώρας, ο γνωστός για τη διαφωνία του με το ευρώ Βάτσλαβ Κλάους, ζήτησε προσφάτως από την κυβέρνηση να διερευνήσει κατά πόσον μπορεί να αποποιηθεί τη δέσμευση που ανέλαβε να υιοθετήσει το ευρώ, καθώς υποστηρίζει ότι η νομισματική ένωση έχει αλλοιωθεί σημαντικά με τους μηχανισμούς στήριξης.

Εντός η Εσθονία

«Συγχαρητήρια αλλά και συλλυπητήρια στην Εσθονία» έδωσε ο οικονομολόγος και κάτοχος Νομπέλ Οικονομίας Πολ Κρούγκμαν, που χαρακτήρισε την ένταξη της χώρας στην Eυρωζώνη από 1ης Ιανουαρίου «σύμβολο του μετασχηματισμού μιας πρώην σοβιετικής επαρχίας σε καλό πολίτη της Ευρώπης». Ο ίδιος επισήμανε, όμως, πως «το κόστος ήταν πάρα πολύ υψηλό για την οικονομία της», καθώς, έχοντας ήδη πληγεί από την παγκόσμια κρίση, η Εσθονία είδε το ΑΕΠ της να συρρικνώνεται κατά 14% εξαιτίας της οικονομικής πολιτικής που υιοθέτησε στο πλαίσιο της προετοιμασίας της για την υιοθέτηση του ευρώ.

Η μικρή χώρα της Βαλτικής με τον πληθυσμό του 1,3 εκατ. κατοίκων έγινε η 17η χώρα της Eυρωζώνης και η πρώτη πρώην σοβιετική δημοκρατία που προσεχώρησε σε αυτήν. Οι εταίροι της δεν θα δουν μεγάλη διαφορά, καθώς δεν αντιπροσωπεύει παρά μόνον το 0,2% της οικονομίας της Ευρωζώνης. Οι ίδιοι οι κάτοικοί της, όμως, μάλλον προβληματίζονται, καθώς η δημοτικότητα του ευρώ στη χώρα έχει υποχωρήσει κάτω του 50% και η κοινή γνώμη μοιάζει διχασμένη επί του θέματος. Τελευταία δημοσκόπηση της εταιρείας TNS Emor φέρει το 47% των Εσθονών να υποστηρίζει το ευρώ και το 41% να διαφωνεί με την επιλογή της χώρας. Οι υποστηρικτές του προσβλέπουν κυρίως στην απλοποίηση των ταξιδιών, των αγορών και των χρηματοπιστωτικών συναλλαγών, ενώ ευελπιστούν πως το ευρώ θα ενισχύσει την οικονομία τους, διευκολύνοντας την ανάπτυξή της και καλλιεργώντας κλίμα εμπιστοσύνης. Ο κυριότερος φόβος όσων τάσσονται κατά του ευρώ, αντιθέτως, είναι πως θα οδηγήσει σε αύξηση των τιμών και υποχώρηση του βιοτικού τους επιπέδου.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s