Σήμερα, ημέρα του εργατικού κινήματος αλλά και βαθειάς κρίσης του συστήματος και αντιδραστικών αλλαγών, είναι δυστυχώς πιο επίκαιρo παρά ποτέ το «βέβηλο» ξέσπασμα του Ζ.Σαραμάγκου: «Η Αριστερά δεν έχει την παραμικρή γαμημένη ιδέα σε ποιον κόσμο ζει»

Η σημερινή παγκόσμια οικονομική κρίση βρίσκει την Αριστερά γενικά και ακόμη και την Κομμουνιστική Αριστερά σε οικτρή θέση. Μπορεί το κεφάλαιο να είναι και αυτό πελαγωμένο από την κρίση του συστήματος του, μπορεί να μην γνωρίζει ακριβώς τι θα κάνει και πως θα εξελιχθεί η κατάσταση, μπορεί δηλαδή η εξουσία του να αντιμετωπίζει σοβαρότατα προβλήματα. Όμως η εργασία, και η Αριστερά και ιδιαίτερα η Κομμουνιστική Αριστερά (που οφείλει να δώσει τις στρατηγικές και τακτικές κατευθύνσεις για μία ανατρεπτική διέξοδο) αποδεικνύεται ανήμπορη να δώσει μία αντίπαλη προοπτική στο σύστημα. Έτσι το κεφάλαιο, παρά τα προβλήματα του, διατηρεί την πρωτοβουλία των κινήσεων και κατορθώνει να περάσει αδιανόητες προηγουμένως αντιδραστικές αλλαγές.

Αυτή η πολιτική αφασία της Αριστεράς δεν μπορεί να αφήνει αδιάφορο το πιο πρωτοπόρο δυναμικό της στο εργατικό κίνημα, στην νεολαία και στη διανόηση. Η ρεφορμιστική Αριστερά είναι βαθύτατα εμπλεγμένη στους συμβιβασμούς της, στη διαπλοκή της με το σύστημα, στην ιδεολογική και πολιτική της αφασία και ενσωμάτωση και δεν μπορεί να οργανώσει ούτε καν την διατήρηση κάποιων παλιότερων κατακτήσεων και την προβολή έστω μίας στοιχειώδους αντίστασης. Από την άλλη όμως, η Κομμουνιστική Αριστερά επιδεικνύει μία τραγική ανημποριά να χαράξει μία ρεαλιστική επαναστατική στρατηγική – αυτό που ο Λένιν όριζε σαν επαναστατική πολιτική, δηλαδή την συγκεκριμένη ανάλυση της συγκεκριμένης κατάστασης. Αντίθετα, περιορίζεται σε τετριμένα κλισέ, σε προβληματικές αναλύσεις και θυμίζει ολοένα και περισσότερο καλόγερους μεσαιωνικών ταγμάτων που έψαλλε ο καθένας τους το δικό του ευαγγέλιο και τσακώνονταν για το φύλλο των αγγέλων. Ιδιαίτερα οι χιλιαστικές «επαναστατικές κορώνες», που θυμίζουν τον παλιό οικτρό καθ’ ημάς «επαναστατικό ντεφαιτισμό» και που επαγγέλονται την αναπόφευκτη έλευση του σοσιαλισμού χωρίς να μπορούν να κάνουν το παραμικρό για να στήσουν την κομμουνιστική πολιτική σαν την υπαρκτή κίνηση που ανατρέπει τον καπιταλισμό και ανοίγει τον δρόμο για τη σοσιαλιστική μετάβαση (και όχι βέβαια για κάποια ανύπαρκτο ενδιάμεσο στάδιο), πλέον μόνο ζημιά κάνουν στην υπόθεση του κομμουνισμού.

Η ανημποριά αυτή δεν είναι τυχαία. Σήμερα, σε αντίθεση με την εποχή της Οκτωβριανής Επανάστασης, το κομμουνιστικό ρεύμα δεν κατορθώνει να αποτελέσει την πρωτοπορεία της εποχής. Αν τότε οι αστοί έτρεχαν καταϊδρωμένοι να κατανοήσουν και να αντιγράψουν (στα δικά τους μέτρα και πρότυπα) τις καινοτόμες και πρωτοπορειακές ιδέες και τις διαδικασίες του κομμουνιστικού κινήματος σήμερα νοιώθουν ότι δεν υπάρχει κάτι τέτοιο.

Αυτή η αφασία της Αριστεράς φάνηκε περίτρανα μπροστά στην σημερινή κρίση. Δεν μπόρεσε να προβλέψει την κρίση και ακόμη και σήμερα αδυνατεί να καταλάβει τον χαρακτήρα και τις επιπτώσεις της (ιδιαίτερα ταλανιζόμενη από φληναφήματα περί χρηματιστικοποίησης και μαϊμουδίζοντας τις ανοησίες της αστικής θεωρίας). Γι’ αυτό αδυνατεί και να χαράξει και μία συγκεκριμένη και ρεαλιστική επαναστατική πολιτική, δηλαδή μία ενότητα στρατηγικής και τακτικής που να μπορεί να δίνει απαντήσεις σε άμεσα προβλήματα οργανώνοντας τες όμως σφικτά στη λεπτή κόκκινη γραμμή που οδηγεί στο σοσιαλισμό.

Το πιο τραγικό είναι όταν λέγονται αυτά τα πράγματα σε ακροατήρια που προηγουμένως χειροκροτούσαν τον εαυτό τους αυτοϊκανοποιούμενα με την ανεπάρκεια τους και εισπράτεται ξανά χειροκρότημα. Έστω μία οργισμένη αντίδραση θα ήταν προτιμότερη. Θα ήταν τουλάχιστον μία αντίδραση αντί για μία κλινική αφασία.

Αυτές οι θλιβερές σκέψεις φέρνουν ξανά στο μυαλό την εύστοχη  «βέβηλη» ρήση του Ζ.Σαραμάγκου – χωρίς να συμμερίζεται κανείς απαραίτητα τις ιδιαίτερες απόψεις του για το τι μέλλει γενέσθαι. Πράγματι η Αριστερά, και ιδιαίτερα η Κομμουνιστική Αριστερά πρέπει να κατανοήσει σε τι γαμημένο κόσμο ζει και κυρίως να δει πως μπορεί να τον ανατρέψει.

Το κείμενο που ακολουθεί – δανεισμένο από την ιστοσελίδα του ΑΡΙΣΤΕΡΟΥ ΒΗΜΑΤΟΣ (και χωρίς να συνεπάγεται συμφωνία στις ιδιαίτερες απόψεις και προτάσεις του Α.Β.) – προβληματίζει επίκαιρα τουλάχιστον για κάποια από τα προαναφερθέντα.

Πού είναι η Αριστερά;

http://www.aristerovima.gr/details.php?id=365

Το κείμενο, με τίτλο «Πού είναι η Αριστερά» πρωτοεμφανίστηκε στο μπλογκ του κομμουνιστή συγγραφέα Ζοζέ Σαραμάγκο (1922- 2010), την 1.10. 2008. Δημοσιεύτηκε, μαζί με άλλα κείμενα από το ίδιο μπλογκ, στο βιβλίο του Το τετράδιο. Κείμενα που γράφτηκαν για το blog, Σεπτέμβριος 2008-Μάρτιος 2009. Στα ελληνικά κυκλοφορεί, όπως και όλα σχεδόν τα βιβλία του Σαραμάγκο, σε μετάφραση Αθηνάς Ψυλλιά, από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Πριν από τρία-τέσσερα χρόνια, σε μια συνέντευξή μου σε μια νοτιοαμερικάνικη εφημερίδα, αργεντίνικη νομίζω, μου βγήκε πάνω στις διαδοχικές ερωταποκρίσεις μια δήλωση που κατόπιν φαντάστηκα πως θα προκαλούσε αναταραχή, διαμάχη, σκάνδαλο (μέχρι αυτού του σημείου έφτανε η αφέλειά μου), ξεκινώντας από τις τοπικές στρατιές της Αριστεράς και μετά, ποιος ξέρει, σαν ένα κύμα που εξαπλώνεται σε κύκλους, στα διεθνή μέσα, είτε αυτά ήταν πολιτικά, συνδικαλιστικά ή πολιτιστικά, τα οποία πρόσκεινται στην εν λόγω Αριστερά.

Με όλη της τη σκληρότητα, χωρίς να κάνει βήμα πίσω μπροστά στην ίδια της την αισχρότητα, η φράση, όπως αναπαράχθηκε με ακρίβεια από την εφημερίδα, ήταν η εξής: «Η Αριστερά δεν έχει την παραμικρή γαμημένη ιδέα σε ποιον κόσμο ζει». Στην πρόθεσή μου, εσκεμμένα προκλητική, η Αριστερά, επερωτωμένη έτσι, απάντησε με την πιο παγωμένη σιωπή. Κανένα κομμουνιστικό κόμμα, για παράδειγμα, ξεκινώντας απ’ αυτό του οποίου είμαι μέλος, δεν βγήκε στις επάλξεις για να αντικρούσει ή απλώς να επιχειρηματολογήσει σχετικά με την καταλληλότητα ή τη μη καταλληλότητα των λέξεων που πρόφερα. Κατά μείζονα λόγο, επίσης, κανένα από τα σοσιαλιστικά κόμματα που βρίσκονται στην κυβέρνηση των αντίστοιχων χωρών, σκέφτομαι κυρίως των δικών μας, της Πορτογαλίας και της Ισπανίας, δεν θεώρησε απαραίτητο να απαιτήσει ένα ξεκαθάρισμα εξηγήσεις από τον παράτολμο συγγραφέα που τόλμησε να ρίξει μια πέτρα στον μουχλιασμένο βούρκο της αδιαφορίας.

Τίποτε απολύτως, σιωπή καθολική, λες και στους ιδεολογικούς τάφους όπου κατέφυγαν δεν υπήρχε τίποτε άλλο παρά μόνο σκόνη και αράχνες, ή το πολύ κάποιο αρχαϊκό οστό που δεν έκανε ούτε για ιερό λείψανο πια. Για κάμποσες μέρες αισθάνθηκα αποκλεισμένος από την ανθρώπινη κοινωνία, σαν να ’χα χολέρα, θύμα κάποιου είδους διανοητικής κίρρωσης όπου τίποτα δεν έβγαζε νόημα. Έφτασα μάλιστα να σκεφτώ πως η συμπονετική κουβέντα που θα κυκλοφορούσε μεταξύ αυτών που σιωπούσαν ήταν περίπου η εξής: «Τον κακομοίρη, τι να περιμένει κανείς σε τέτοια ηλικία;». Ήταν πως δεν θεωρούσαν ότι δικαιούμουν να εκφράσω γνώμη σ’ αυτή τη φάση.

Ο καιρός περνούσε, περνούσε, η κατάσταση στον κόσμο γινόταν όλο και πιο περίπλοκη, και η Αριστερά, ατάραχη, συνέχιζε να παίζει τους ρόλους που, είτε στην εξουσία είτε στην αντιπολίτευση, της είχαν διανεμηθεί. Εγώ, που στο μεταξύ είχα κάνει μια άλλη ανακάλυψη, πως ο Μαρξ ποτέ δεν είχε τόσο πολύ δίκιο όσο σήμερα, φαντάστηκα, όταν πριν ένα χρόνο ξέσπασε η καρκινική απάτη των ενυπόθηκων δανείων στις ΗΠΑ, πως η Αριστερά, όπου κι αν βρίσκεται, αν είναι ακόμα ζωντανή, θ’ ανοίξει επιτέλους το στόμα για να πει τι σκέφτεται γι’ αυτή την περίπτωση. Έχω πια την εξήγηση: η Αριστερά δεν σκέφτεται, δεν δρα, δεν διακινδυνεύει ούτε βήμα. Έχει γίνει ό,τι έχει γίνει από τότε, και μέχρι σήμερα η Αριστερά, με δειλία, εξακολουθεί να μη σκέφτεται, να μη δρα, να μη διακινδυνεύει ένα βήμα. Γι’ αυτό ας μην παραξενευτεί κανείς για την αναιδή ερώτηση του τίτλου: «Πού είναι η Αριστερά;». Δεν τάζω τίποτα για απάντηση, πλήρωσα ήδη πολύ ακριβά τις αυταπάτες μου.

μετάφραση από τα πορτογαλικά: Αθηνά Ψυλλιά

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s