Άρθρο μου στο Euro2day με τίτλο: Τρελοκομείον «Η Ωραία Ευρωπαϊκή Ένωσις»

Τρελοκομείον «Η Ωραία Ευρωπαϊκή Ένωσις»

του Σταύρου Δ. Μαυρουδέα(*)
Δημοσιεύθηκε: 07:45 – 12/01/12
Άλλη μία ευρωπαϊκή συμφωνία σωτηρίας του ευρώ (αυτή της 26ης Οκτωβρίου 2011) έχει πάρει τη γνωστή άγουσα που ακολούθησαν και οι προηγούμενές της. Και για άλλη μία φορά το γνωστό ντουέτο Μέρκελ – Σαρκοζί συναντιέται ακκιζόμενο για να ανανεώσει τους αμοιβαίους όρκους πίστης του (και ταυτόχρονα να ανταλλάξει και μερικές πισώπλατες μαχαιριές) και να τάξει στις αγορές ότι θα ξεζουμίσει ακόμη πιο αποτελεσματικά τους λαούς των ευρωπαϊκών χωρών.Νέες τηλεδιασκέψεις και συναντήσεις έπονται, γνωστά συστημικά φερέφωνα και κονδυλοφόροι θα θριαμβολογήσουν για άλλη μία «σωτηρία» και σύντομα η πραγματικότητα θα τους ανακαλέσει σκληρά στην τάξη. Βέβαια, όλα αυτά σε βάρος των λαών, που πληρώνουν ολοένα και πιο ακριβά τα σπασμένα του ευρωπαϊκού τσίρκου.

Το 2012 (όπως και το 2011) σημαδεύεται από την κρίση όχι μόνο του ευρώ αλλά και όλου του εγχειρήματος της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Η Ε.Ε. αποτέλεσε ένα εξαιρετικά φιλόδοξο εγχείρημα, καθώς οι ευρωπαϊκές αστικές τάξεις προσπάθησαν να φτιάξουν έναν ενιαίο πόλο και μάλιστα σε αυτήν την περιοχή της υδρογείου όπου ο καπιταλισμός γεννήθηκε κατ’ εξοχήν με τη μορφή του εθνικού κράτους.

Βέβαια, πίσω από τα φληναφήματα περί κοινής ευρωπαϊκής ταυτότητας υπάρχει ένα πυραμιδοειδές ιμπεριαλιστικό οικοδόμημα, στην κορυφή του οποίου βρίσκονται λίγες ισχυρές χώρες. Ακολουθεί μία ενδιάμεση βαθμίδα με λιγότερο ισχυρές και ανεπτυγμένες οικονομίες. Τέλος, η βάση της πυραμίδας είναι οι χώρες της λεγόμενης ευρωπεριφέρειας, με πιο αδύναμες οικονομίες.

Στο εσωτερικό της πυραμίδας αυτής το μεγάλο ψάρι τρώει το μικρό, δηλαδή υπάρχει μεταφορά πλούτου από τις πιο αδύναμες οικονομίες στις πιο ισχυρές. Το εγχείρημα αυτό πέρασε από αρκετές καμπές, τις οποίες κάθε φορά ξεπερνούσε με μία φυγή προς τα εμπρός. Όμως, η τρέχουσα οικονομική κρίση φέρνει στο προσκήνιο τις εγγενείς αντιφάσεις της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης με τρόπο που καμία φυγή προς τα εμπρός δεν μπορεί πλέον να τις αντιμετωπίσει.

Οι ιθύνοντες κύκλοι, αφού απέτυχαν να προβλέψουν το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης, τη χαρακτήρισαν απλώς χρηματοπιστωτική (αγνοώντας τις ρίζες της στην πραγματική οικονομία) και επιπλέον έσπευσαν στρουθοκαμηλικά να εξαγγείλουν το ξεπέρασμά της. Βέβαια, ήδη γνωρίζουν ότι η κρίση επιστρέφει το 2012 με τόση ένταση που μπορεί να κάνει την προηγούμενη φάση της απλό αστείο.

Η οικονομική κρίση οξύνει τους διεθνείς ανταγωνισμούς. Εδώ η Ε.Ε προσπάθησε να παίξει ένα πονηρό παιχνίδι. Με το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης οι ΗΠΑ προχώρησαν σε επεκτατική δημοσιονομική πολιτική και σε μία πολύ χαλαρή νομισματική πολιτική (με περίπου μηδενικά επιτόκια αλλά και διαδοχικά προγράμματα ποσοτικής χαλάρωσης).

Περίπου το ίδιο έκαναν και αρκετές οικονομίες της Λεκάνης του Ειρηνικού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Κίνα, όπου εφαρμόστηκε επεκτατική δημοσιονομική πολιτική, αλλά με μία όχι πολύ χαλαρή νομισματική πολιτική (καθώς η Κίνα δεν έχει πρόβλημα χρηματοδότησης).

Αντιθέτως, η Ε.Ε. ακολούθησε σφιχτή δημοσιονομική πολιτική και ταυτόχρονα πιο σφιχτή νομισματική πολιτική (καθώς οι μειώσεις των επιτοκίων ήταν πιο αργές και μικρότερες από αυτές της FED). Αυτό σήμαινε ότι οι ΗΠΑ και η Κίνα «φουσκώνουν» τις οικονομίες τους για να αντιμετωπίσουν τον άμεσο κίνδυνο της κρίσης, αλλά ταυτόχρονα διακινδυνεύουν το σκάσιμο της «φούσκας» να τις κατακρημνίσει.

Από την άλλη, η Ε.Ε. επιδιώκει να εκμεταλλευτεί τις «φούσκες» των ανταγωνιστών της (πουλώντας και στους μεν και στους δε), ενώ κρατά πιο νοικοκυρεμένη τη δική της οικονομία και φυσικά μην παρέχοντας αντίστοιχες διευκολύνσεις στους τελευταίους.

Ταυτόχρονα, ξεκίνησε μία «εσωτερική κινεζοποίηση» της Ευρωλάνδης βάζοντας την ευρωπεριφέρεια στη μέγκενη του χρέους. Δηλαδή, οι ηγεμονικές χώρες τεχνηέντως οδήγησαν σε έκρηξη του εξωτερικού χρέους των PIIGS έτσι ώστε να μπουν -έμμεσα ή άμεσα- σε μνημόνια, δηλαδή σε εκχώρηση της οικονομικής κυριαρχίας τους και σε υποβάθμιση στον διεθνή καπιταλιστικό καταμερισμό εργασίας.

Στόχος της κίνησης αυτής δεν είναι μόνο η μετατροπή τους σε πισθάγκωνα δεμένους οφειλέτες και η απόκτηση περιουσιακών στοιχείων τους έναντι πινακίου φακής. Επιπλέον, είναι η μετατροπή τους σε… ευρωπαϊκές Κίνες, με μηδαμινούς μισθούς και άθλιες εργασιακές σχέσεις.

Όμως, το σχέδιο αυτό είναι πολύ πονηρό για να βγει αληθινό. Οι άλλοι παγκόσμιοι πόλοι δεν αφήνουν φυσικά την Ε.Ε. να παίξει ανενόχλητα σε βάρος τους. Έτσι -ιδιαίτερα μέσω των υποτιθέμενα ανώνυμων «αγορών» και των οίκων αξιολόγησης (δύο μηχανισμών που επηρεάζονται καθοριστικά από τις ΗΠΑ)- η κρίση χρέους της ευρωπεριφέρειας μετατράπηκε σε κρίση χρέους της Ε.Ε. συνολικά και σε κρίση του ευρώ.

Αυτό που ξεκίνησε ως ελεγχόμενη φωτιά εντός αντιπυρικών ζωνών εξελίχθηκε σε ανεξέλεγκτη πυρκαγιά. Οι άλλοι παγκόσμιοι πόλοι πιέζουν την Ε.Ε. να «φουσκώσει» και αυτή την οικονομία της – μέσω τόσο δανεισμού (ευρωομόλογο κ.λπ.) όσο και, κυρίως, μιας ευρωπαϊκής ποσοτικής χαλάρωσης (ιδιαίτερα με το τύπωμα χρήματος).

Φυσικά, κάτι τέτοιο θα αφήσει τον ευρωπαϊκό πόλο πίσω από τους βασικούς ανταγωνιστές του. Γι’ αυτό και η Γερμανία -έχοντας ήδη κάνει έγκαιρα τη δική της εσωτερική… κινεζοποίηση επί Σρέντερ με μείωση του μισθολογικού κόστους και ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων- ανθίσταται με νύχια και με δόντια στην προοπτική αυτή.

Όλα όμως τα διαδοχικά σχέδια σωτηρίας της Ε.Ε. τινάχτηκαν στο αέρα από τη «δυσπιστία των αγορών» ως προς την αποτελεσματικότητά τους. Τα πρώτα σχέδια στόχευαν στο να δείξουν ότι η Ε.Ε. δεν θα αφήσει καμία οικονομία της να χρεοκοπήσει και ότι ο ηγεμονικός πυρήνας της θα βάλει κάποια λεφτά στο τραπέζι (αλλά όχι πολλά), ενώ η κινεζοποίηση της ευρωπεριφέρειας θα τρέξει πιο γρήγορα.

Αυτά ανατράπηκαν αμέσως καθώς οι άλλοι παγκόσμιοι πόλοι δεν σκόπευαν να αφήσουν την Ε.Ε. να ξεφύγει έτσι εύκολα και επιπλέον να κινεζοποιήσει μόνο για τον εαυτό της την ευρωπεριφέρεια. Το επόμενο σχέδιο προέβλεπε κάποια περισσότερα χρήματα από τον ηγεμονικό πυρήνα (την επιτάχυνση του EFSF και την αύξηση του ESM), που όμως θα προέκυπταν πουλώντας -και μάλιστα σε εποχή αυξημένης παγκόσμιας τοξικότητας- τοξικά χρηματοπιστωτικά προϊόντα στους Ρώσους και στους Κινέζους. Και φυσικά οι τελευταίοι τα απέρριψαν σκαιά.

Η συμφωνία της 26ης Οκτωβρίου 2011 δεν είχε καλύτερη τύχη και είναι και αυτή ήδη νεκρή. Ουσιαστικά, υπόσχεται μία πολύ μακροχρόνια λύση σε ένα πιεστικό βραχυχρόνιο πρόβλημα.

Δηλαδή, υπόσχεται ότι η Ευρωλάνδη θα κινεζοποιηθεί συνολικά και θα γίνει μία εξαιρετικά νοικοκυρεμένη ενοποιημένη οικονομία. Όμως, παραγνωρίζεται ότι αυτό δεν είναι εύκολο καθώς: (α) θα σημάνει την περαιτέρω ενίσχυση της γερμανικής ηγεμονίας (το οποίο ακόμη και η Γαλλία ολοένα και πιο δύσκολα ανέχεται), (β) οι άλλοι παγκόσμιοι πόλοι γνωρίζουν ότι αυτό θα στραφεί σε βάρος τους και (γ) είναι μία διαδικασία που απαιτεί αρκετό χρόνο για να εφαρμοστεί (ακόμη και με συνταγματικά πραξικοπήματα).

Ταυτόχρονα, το πρόβλημα του χρέους που χτυπά πλέον τον ευρωπαϊκό πυρήνα (από τη στιγμή όπου έθιξε την Ιταλία και πλέον και τη Γαλλία) απαιτεί άμεσες βραχυχρόνιες λύσεις. Το αγγλικό βέτο (που υποκρύπτει μέσω της γνωστής τσορτσιλιανής σχέσης τον αμερικανικό βραχίονα) δείχνει ότι οι άλλοι παγκόσμιοι πόλοι εξωθούν την Ε.Ε. στο μέχρι πρότινος αδιανόητο.

Ήδη η ECB εξαναγκάστηκε σε μία μορφή ποσοτικής χαλάρωσης (χωρίς όμως τύπωμα χρήματος) στις πρόσφατες δημοπρασίες ιταλικών ομολόγων, κάτι που φυσικά δεν έκανε στην ελληνική περίπτωση.

Η αλλαγή όμως αυτή οδηγεί τη Γερμανία σε κατάσταση υστερίας καθώς βλέπει ότι το Δ΄ Οικονομικό Ράιχ μπορεί να κατέκτησε οικονομικά την Ευρώπη χωρίς ντουφεκιά, κινδυνεύει παρ’ όλα αυτά με παταγώδη πλέον αποτυχία. Και μάλιστα θα χρειαστεί να πληρώσει και από αυτά που έχει υπεξαιρέσει. Γι’ αυτό και γίνεται ακόμη πιο άτεγκτο απέναντι στους υποδεέστερους «εταίρους» της Ε.Ε., τους οποίους έχει ήδη υποβιβάσει στη ζώνη της ευρωπαϊκής κινεζοποίησης.

Ο λαός μας δεν έχει κανένα συμφέρον από τη συμμετοχή σε όλο αυτό το ευρωπαϊκό τρελοκομείο. Ήδη συνειδητοποιεί ότι το ανάκτορο που του υποσχέθηκαν είναι στην πραγματικότητα ένα κάτεργο. Η μόνη διέξοδος είναι η απόδραση από αυτό.

* Ο κ. Σταύρος Δ. Μαυρουδέας είναι Αν. Καθηγητής στο Τμήμα Οικονομικών του Πανεπιστημίου Μακεδονίας.

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s