Monthly Archives: Μαΐου 2012

Ένα πολύ εμπεριστατωμένο κείμενο του Γ.Βασσάλου για τις αντιφάσεις της οικονομικής πολιτικής του «αριστερού φιλοευρωπαϊσμού»

 

Μπρορεί να εφαρμοστεί ένα αριστερό κυβερνητικό πρόγραμμα μέσα στην ΕΕ;

http://aristeroblog.gr/node/794

 

Γιώργος Βασσάλος*
Η Ελλάδα είναι ενταγμένη εδώ και τριάντα χρόνια στο θεσμικό οικοδόμημα της ΕΟΚ (1981) και μετέπειτα ΕΕ, είκοσι χρόνια στην ενιαία αγορά (1992) και δέκα χρόνια στον ενιαίο νόμισμα (2001). Για κανένα από αυτά τα στάδια ‘ευρωπαϊκής ενσωματώσης’ δεν έγινε, όχι απλά δημοψήφισμα, αλλά ούτε καν ένας αξιοπρεπής δημόσιος διάλογος σχετικά με τις πολύ πρακτικές συνέπειες τους. 

Μια καθυστερημένη συζήτηση με το πιστόλι στον κρόταφο

Η σχέση της Ελλάδας με την Ευρωπαϊκή Ένωση και ιδιαίτερα το πιο πρακτικό και συμβολικό ‘επίτευγμά’ της, το ενιαίο νόμισμα, μπαίνει στο επίκεντρο της πολιτικής συζήτησης μόλις σήμερα, αφού η χώρα βρέθηκε στο μάτι του κυκλώνα της έκφρασης της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης στη δεύτερη ισχυρότερη νομισματική ζώνη του πλανήτη, και αφού με τις εντολές της Ευρωπαϊκής Ένωσης συντελέστηκε μέσα σε δύο χρόνια η σημαντικότερη κοινωνικοικονομική οπισθοδρόμηση στη χώρα μας από το Β’ΠΠ, και από τις βιαιότερες στην Ευρώπη. Με λίγα λόγια δηλαδή, χρειάστηκε να μας πέσει ο ουρανός στο κεφάλι, για να ενδιαφερθούμε λίγο για το τι πραγματικά είναι αυτός ο οργανισμός.
Αν και η σημαντικότητα του ζητήματος έχει συνειδητοποιηθεί πολύ περισσότερο από τα προηγούμενα χρόνια, η συζήτηση κυριαρχείται και πάλι από απειλές, αφορισμούς και ιδεοληψίες, και με ελάχιστη πρόνοια για ουσιαστική ενημέρωση και κατανόηση της λειτουργίας και της φύσης της ΕΕ, αλλά και των τωρινών διεργασιών εντός της.
Τα μνημονιακά κόμματα ανάγουν την παραμονή στο Ευρώ και την ΕΕ ως τον απόλυτο στόχο λέγοντας ότι έξοδος ίσον χάος και καταστροφή. Στην ουσία πρόκειται για την τελευταία σανίδα σωτηρίας για τη συνέχιση της αντεργατικής πολιτικής τους, για το τελευταίο ιδεολόγημα με κάποια δημόσια αποδοχή που μπορεί να λειτουργήσει υπέρ της. Ο ενισχυμένος ΣΥΡΙΖΑ επιμένει ότι μια διαμετρικά αντίθετη πολιτική μπορεί να εφαρμοστεί εντός της ΕΕ και να γίνει έναυσμα για να αλλάξει και η ίδια η ΕΕ. Δεν διαψεύδει ωστόσο ξεκάθαρα την αιτίαση ότι έξοδος σημαίνει καταστροφή.
Τόσο τα μνημονιακά κόμματα όσο και ο ΣΥΡΙΖΑ επικαλούνται ένα υποτιθέμενο ρεύμα πολιτικής αλλαγής που υπάρχει μέσα στην ΕΕ ‘κατά της λιτότητας και υπέρ της ανάπτυξης’, που κάνει πρόσφορο το έδαφος είτε για επαναδιαπραγμάτευση των Μνημονίων είτε για να γίνει ανεκτή μια ενδεχόμενη καταγγελία τους. Τα μνημονιακά κόμματα αυτογελοιποιούνται χρησιμοποιόντας αυτό το επιχείρημα, καθώς η πιο σημαντική από τις λίγες πολιτικές αλλαγές που συμβαίνουν στην Ευρώπη είναι αυτή που συνέβη στη χώρα μας, με την καταβαράθρωσή τους. Αναγκάζονται δηλαδή να δεχτούν εμμέσως πλην σαφώς ότι η ήττα τους ανοίγει θετικές προοπτικές.
Η μόνη άλλη πρακτική αλλαγή που συνέβη αφορά την προεδρία της Γαλλίας, όπου ανήλθε κάποιος σίγουρα πιο προοδευτικός από το Σαρκοζί. Αυτό όμως από τη μία δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολο, κι από την άλλη όσον αφορά πολιτικές όπως η απορρύθμιση της αγοράς εργασίας και οι ιδιωτικοποιήσεις δεν πρόκεται να αλλάξει και πολύ τα πράγματα.
Η εκτίμηση της συντριπτικής πλειοψηφίας των πολιτικών δυνάμεων στην Ελλάδα ότι η πολιτική κατάσταση στην Ευρώπη αλλάζει προς μια κατεύθυνση εναντίον της λιτότητας είναι εξαιρετικά επιφανειακή. Επικεντρώνεται σε κάποιες εναλλαγές στην κυβέρνηση κάποιων χωρών και δεν εξετάζει την τάση που εκφράζουν οι ριζικές μεταρρυθμίσεις που λαμβάνουν χώρα στη δομή της ΕΕ με έναν οργασμό νομοθετημάτων, ειδικά μετά την έναρξη της κρίσης στην Ευρώπη.
Ενδεικτικό της πλημμελούς πληροφόρησης, με βάση την οποία γίνονται οι συζητήσεις είναι ότι στο εκλογικό του πρόγραμμα για τις 6 Μάη ο ΣΥΡΙΖΑ ανέφερε ότι στην Ιρλανδία ο λαός θα κληθεί με δημοψήφισμα να κρίνει το Σύμφωνο για το Ευρώ. Αυτό που τίθεται στην κρίση του ιρλανδικού λαού δεν είναι το Σύμφωνο για το Ευρώ το οποίο είναι σε ισχύ από το Μάρτιο του 2011, αλλά η πρόσφατη Συνθήκη για τη Σταθερότητα και την Οικονομική Διακυβέρνηση, που περιλαμβάνει το Δημοσιονομικό Σύμφωνο.
Στον παρόν άρθρο θα εξετάσουμε τη δυνατότητα να εφαρμοστούν μέσα στην ΕΕ πολιτικές όχι τρομερά ρηξικέλευθες και επαναστατικές, αλλά κεϋνσιανές ή παλαιάς κοπής σοσιαλδημοκρατικές. Πολιτικές που στον περασμένο αιώνα εφάρμοζε κάθε καπιταλιστική χώρα εάν ήθελε να ξανατονώσει την οικονομία της μετά από μια μεγάλη κρίση ή καταστροφή χωρίς να διαλύσει την κοινωνία της.
Πολλές τέτοιες πολιτικές περιέχονταν στο εκλογικό πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ για την 6η Μαϊου. Αυτό δε λέγεται με σκοπό να αδικήσει το πρόγραμμα αυτό, που περιέχει και πολλά στοιχεία που πάνε πολύ πιο πέρα από έναν ‘κεϋνσιανισμό’ και μπορούν να αποτελέσουν σημεία σύγκλισης της ριζοσπαστικής και κομμουνιστικής αριστεράς: το πέρασμα των βασικών τομέων της οικονομίας υπό δημόσιο έλεγχο και δημοκρατικό σχεδιασμό με αυξανόμενο το ρόλο των εργατικών οργανώσεων στη διαχείρισή τους, είναι μέτρα που βρίσκει κανείς και στα προγραμματικά κείμενα του ΚΚΕ[1] και της ΑΝΤΑΡΣΥΑ[2] ως πρώτα μέτρα εκκίνησης της διαδικασίας μετάβασης στο σοσιαλισμό.
Αλλά ας πάρουμε κάποιες από αυτές τις πολιτικές, και ας εξετάσουμε κατά πόσο μπορούν να πραγματοποιηθούν εντός Ευρωζώνης και ΕΕ:

Διαγραφή χρέους εντός της Ευρωζώνης και της ΕΕ;

Μετά από απίστευτες παλινωδίες και αντιφατικές δηλώσεις στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ για το ζήτημα της κατάργησης ή αναδιαπραγμάτευσης των μνημονίων και των δανειακών συμβάσεων, ιδίως μετά τις εκλογές, το τοπίο αρχίζει να ξεκαθαρίζει: εάν ο ΣΥΡΙΖΑ ηγηθεί κυβέρνησης θα καταργήσει το υπάρχον μνημόνιο με νομοθέτημα στη βουλή και θα επαναδιαπραγματευτεί τις δανειακές συμβάσεις.[3]
Ο ΣΥΡΙΖΑ, έχοντας καταργήσει τους όρους των δανειστών θα πάει να διαπραγματευτεί μαζί τους νέους όρους για τη συνέχιση των δανείων που επιδιώκει. Μιλώντας στο Βερολίνο ο Αλέξης Τσίπρας είπε ότι οι Γερμανοί πολίτες ‘δεν μπορεί πια να χρηματοδοτούν με τα χρήματά τους ένα πρόγραμμα το οποίο έχει κριθεί δυο φορές ως αποτυχημένο (…) αλλά πρέπει να οικοδομήσουμε μαζί μια ευρωπαϊκή λύση σε ένα ευρωπαϊκό πρόβλημα, (…) Αν από την αρχή είχε επιλεχθεί ένα άλλο πρόγραμμα που δεν θα είχε στον πυρήνα του την έννοια της εσωτερικής υποτίμησης, της σκληρής λιτότητας, δεν θα ήταν σκληρά νεοφιλελεύθερο, αλλά θα βασίζονταν στην ανάπτυξη, στη δημιουργία θέσεων απασχόλησης, οι έλληνες θα μπορούσαμε να παράξουμε πλούτο ώστε να μπορέσουμε κάποια στιγμή να αποπληρώσουμε αυτά τα δάνεια τα οποία παίρνουμε από τον γερμανό και την γερμανίδα φορολογούμενο.’[4]
Η τακτική του ΣΥΡΙΖΑ είναι λοιπόν να συνεχιστεί κάποια μορφή δανείου που θα συνοδεύεται από ένα άλλο οικονομικό πρόγραμμα, ένα καλό μνημόνιο, που θα παρέχει χρηματοδότηση για ανάπτυξη κλπ. Το ερώτημα είναι γιατί οι δανειστές της Ελλάδας θα δεχόντουσαν να συνεχίσουν να τις παρέχουν πόρους για να κάνει ακριβώς τα αντίθετα από αυτά που τώρα υστερικά απαιτούν από αυτήν.
Η γερμανική κεντρική τράπεζα προειδοποίησε για πρώτη φορά ότι στην περίπτωση που η ‘ελληνική κρίση’ φτάσει σε αδιέξοδο, τα συμφέροντας της Γερμανίας και της Ευρωζώνης θα εξυπηρετηθούν καλύτερα από την έξοδο της Ελλάδας από το Ευρώ. Σύμφωνα με το Ρώυτερς οι κυβερνήσεις της Ευρωζώνης έχουν λάβει οδηγίες από το Γιούρογκρουπ να κάνουν εθνικά πλάνα για την αντιμετώπιση ενός τέτοιου ενδεχομένου.[5]
Ίσως όλοι αυτοί να μπλοφάρουν, αλλά και πάλι είναι δύσκολο κανείς να δει πιο θα είναι το μαγικό ραβδί που θα αλλάξει τη στάση της Τρόικας και των κυβερνήσεων της Ευρωζώνης. Ακόμα κι αν υποθέσουμε ότι ο Ολλάντ είναι αριστερός και βγάλουμε και το Χριστόφια οι υπόλοιποι είναι δεξιότατοι. Ειδικά εάν η διαπραγμάτευση γίνει με βάση το ‘δεν πρόκειται να βγω από το Ευρώ, σταματώ τα μέτρα λιτότητας και σας ζητώ να συνεχίσετε να μου παρέχετε δάνεια, αλλά για ανάπτυξη’. Όποιος νομίζει ότι έτσι θα απειλήσει τον κ. Σόιμπλε, ¢απλά δεν έχει δει τον κ. Σόιμπλε από κοντά’, όπως είπε ο Κ. Λαπαβίτσας.[6]
Πέρα από το συσχετισμό δυνάμεων, όμως, υπάρχουν και νομικά ζητήματα. Στο εκλογικό του πρόγραμμα ο ΣΥΡΙΖΑ αναφέρει ‘επιλεκτική διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του χρέους είτε βρίσκεται σε χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, είτε σε κράτη’. Σύμφωνα με το κανονισμό του EFSF όμως εάν ένα κράτος μέλος του δανειοδοτικού αυτού μηχανισμού δεν τηρήσει τις υποχρεώσεις του απέναντι σε ένα άλλο και προκύψει διαμάχη αυτή επιλύεται στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο.[7] Μπορεί επίσης να γίνει επίκληση στο άρθρο 4 παράγραφος 3 της Συνθήκης της ΕΕ που προβλέπει την αμοιβαία τήρηση των υποχρεώσεων μεταξύ κρατών μελών.[8] To Ευρωπαϊκό Δικαστήριο μπορεί να επιβάλει πρόστιμα σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ.
Διόλου επαναστατικές ή αριστερές κυβερνήσεις έχουν προχωρήσει σε διαγραφές χρεών και πάντα έρχονται αντιμέτωπες με κάποιου είδους διεθνή έννομη τάξη. Τα πλαίσια στην ΕΕ, ωστόσο, είναι πολύ πιο αυστηρά καθορισμένα και οι ποινές πολύ πιο εύκολο να επιβληθούν.

Περιορισμοί στη μισθολογική πολιτική

Το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ προβλέπει την επαναφορά του κατώτατου μισθού εκεί που τον όριζε η Εθνική Συλλογική Σύμβαση. Αυξήσεις στους μσθούς περιέχει και το πρόγραμμα της ΑΝΤΑΡΣΥΑ, ενώ το ΚΚΕ μιλά και για ‘αυτόματη τιμαριθμική αναπροσαρμογή στους μισθούς’. Ο ΣΥΡΙΖΑ μιλά και για λειτουργία της ελεύθερης συλλογικής διαπραγμάτευσης παντού.
Το νομοθετικό πακέτο για την οικονομική διακυβέρνηση της ΕΕ, όμως, που εγκρίθηκε το Φθινόπωρο του 2011 και έχει ήδη τεθεί σε εφαρμογή, θέτει όρια στο ποια μπορεί να είναι η εξέλιξη των μισθών και αντικειμενικά περιορίζει το πεδίο της ‘ελεύθερης’ συλλογικής διαπραγμάτευσης. Το νομοθέτημα αυτό, από τη μια, αυστηροποίησε το Σύμφωνο Σταθερότητας, αλλά εισήγαγε και μια νέα διαδικασία επιτήρησης ορισμένων μακρο-οικονομικών μεγεθών.
Ένα από αυτά είναι η εξέλιξη του ‘κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος’: ο λόγος της ονομαστικής αμοιβής του εργαζόμενου ως ποσοστό του ΑΕΠ ανά εργαζόμενο δεν πρέπει να αυξάνεται πάνω από +9% μέσα σε τρία χρόνια για τις χώρες της Ευρωζώνης και πάνω από +12% για τα υπόλοιπα κράτη μέλη της ΕΕ. Επειδή όμως συγρίνουμε ονομαστικές αμοιβές με πραγματικό ΑΕΠ, όταν το ΑΕΠ πέφτει το «κόστος εργασίας» ως ποσοστό του μεγαλώνει ακόμα κι αν η αγοραστική δύναμη των μισθών ή και οι ίδιοι οι ονομαστικοί μισθοί πέφτουν. Ο εντελώς αντεργατικός τρόπος που έχει σχεδιαστεί ο δείκτης αυτός εξηγεί γιατί με βάση τους πρώτους αριθμούς που δημοσίευσε η Επιτροπή, οι μισθοί σε χώρες όπως η Ελλάδα και η Ρουμανία, όπου έχουν ήδη υποστεί σφαγή, πρέπει να πέσουν κι άλλο. Οκτώ συνολικά χώρες φαίνεται παραβιάζουν το όριο του 9% ή 12%, μεταξύ των οποίων η Φινλανδία, ενώ Αυστρία, Δανία και Βρετανία βρίσκονται πολύ κοντά στο όριο. Ο δείκτης αυτός θα συνυπολογίζεται σωρευτικά με τους υπόλοιπους εννιά για την έκδοση συστάσεων ή προστίμων αλλά σίγουρα θα εξασκήσει τρομερή πίεση στις συλλογικές διαπραγματεύσεις και θα αυξήσει την πίεση στις κυβερνήσεις να επιβάλουν συμπίεση των μισθών. Βλέπουμε δε ότι τα πλαίσια μέσα στην Ευρωζώνη είναι ακόμα πιο ασφυκτικά.[9]
Με βάση το ‘οικονομικό εξάμηνο’ (μια τροποποίηση στο Σύμφωνο Σταθερότητας που έγινε το 2010), οι χώρες πρέπει κάθε Απρίλη να καταθέτουν το ετήσιο πρόγραμμά τους για οικονομικές μεταρρυθμίσεις, επί του οποίου κάνει υποδείξεις η Κομισιόν. Σε μια σειρά από χώρες πέρυσι έγινε σύσταση για ‘αποκέντρωση’ των συλλογικών διαπραγματεύσεων, κατάργηση της τιμαριθμικής προσαρμογής των μισθών (ή στοιχείων της), η απελευθέρωση των απολύσεων και η μείωση του ελάχιστου μισθού κλπ. (Βέλγιο, Γαλλία, Ιταλία, Ισπανία, Κύπρος, Λουξεμβούργο). Οι προτάσεις της Κομισιόν συνέπεσαν με τις ιδέες της της ευρωπαϊκής συνομοσπονδίας βιομηχάνων BusinessEurope [10]. Με το Σύμφωνο για το Ευρώ οι κυβερνήσεις έχουν δεσμευτεί ότι θα φροντίζουν η εξέλιξη των μισθών να συνδέεται με τις διακυμάνσεις της ανταγωνιστικότητας της κάθε οικονομίας.
Ιδού λοιπόν σε ποιο πλαίσιο και με βάση ποια κριτήρια καθορίζονται οι μισθοί στην Ευρώπη του 2012 υπό την απειλή προστίμου για τις χώρες που ανέχονται ‘υπερβολικούς’ μισθούς και δυστυχώς καθόλου με βάση το κόστος διαβίωσης, την οικογενειακή κατάσταση, και την αξιοπρέπεια του εργαζόμενου, όπως προβλέπει το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ και φυσικά θέλουμε όλοι οι αριστεροί. Ακόμα κι αν καταργηθεί το μνημόνιο, η Ελλάδα θα υπόκειται σε αυτούς τους κανονισμούς για την οικονομική διακυβέρνηση.
Με βάση τον προτεινόμενο κανονισμό Μόντι ΙΙ μάλιστα (από το όνομα του μη εκλεγμένου Ιταλού πρωθυπουργού και πρώην συμβούλου της Επιτροπής), επιχειρείται να περιοριστεί δραστικά το δικαίωμα στην απεργία στις χώρες της ΕΕ. Ο κανονισμός θα δώσει νομική βάση στα εθνικά δικαστήρια για να κηρύσουν απεργίες παράνομες με βάση το θολό κριτήριο της αναλογικότητας σκοπού και τρόπου δράσης. Πολλές κυβερνήσεις, όπως οι σκανδιναβικές, έχουν δηλώσει τη διαφωνία τους, καθότι κάτι τέτοιο θα ανέτρεπε συλλήβδην τα συστήματα τους που βασίζονται σε ισχυρές κλαδικές διαπραγματεύσεις με ευρεία χρήση της απειλής για απεργία. Έτσι λοιπόν ενδέχεται ο κανονισμός αυτός να μην περάσει τώρα. Η βούληση όμως της Κομισιόν να τελειώνει και με τις απεργίες είναι δεδομένη.

Έλεγχος των προϋπολογισμών από τη γραφειοκρατία των Βρυξελλών

Όπως συνηθίζεται στα αριστερά και προοδευτικά προγράμματα, έτσι και στο πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ προβλέπονται εκτεταμένες δημόσιες δαπάνες σε υγεία, παιδεία, έρευνα, στο ασφαλιστικό σύστημα, στην απεξάρτηση κα. Στο πλαίσιο της ΕΕ όμως τα περιθώρια για δαπάνες γίνονται ασφυκτικά λόγω των κανόνων για το έλλειμμα.
Αναφέραμε παραπάνω της αυστηροποίηση του Συμφώνου Σταθερότητας που επήλθε με το νομοθέτημα για την Οικονομική Διακυβέρνηση: οι διαδικασίες για την επιβολή χρηματικής ποινής αυτοματοποιήθηκαν και αυτή επιβάλεται με το που η χώρα ξεπεράσει το προβλεπόμενο όριο του 3%. Δύο ακόμα στοιχεία έρχονται να προστεθούν :
    Με δεύτερο νομοθέτημα για την οικονομική διακυβέρνηση (προσχέδιο της 23 Νοεμβρίου 2011) τα κράτη θα καταθέτουν πλέον και τους πρόχειρους προϋπολογισμούς, τους οποίους θα διορθώνει η Κομισιόν
   Με βάση τη νέα Συνθήκη με το Δημοσιονομικό Σύμφωνο, οι χώρες θα πρέπει να δέχονται επιπλέον οικονομικό πρόγραμμα σε περίπτωση που ξεπερνάνε το 3%.
    Έχουν συνταγματική υποχρέωση να τηρούν και ένα νέο όριο 0,5% ‘διαρθρωτικού’ ελλείμματος (δηλ. το έλλειμμα αν δεν υπήρχε ύφεση)
Αυτή τη στιγμή το όριο ελλείματος του 3% ξεπερνάνε 14 από τις 17 χώρες της Ευρωζώνης.
Η αύξηση των δαπανών ειδικά στην αρχή μια διαφορετικής οικονομικής πορείας για ένα τόπο συνήθως επιφέρει την αύξηση των ελλειμάτων και αυτό δεν είναι αναγκαστικά κακό. Η ίδια η Συνθήκη της ΕΕ ωστόσο καθιερώνει πλέον τη λιτότητα ως αιώνια πολιτική.

Εθνικοποίησεις – Κοινωνικοποιήσεις στο βασίλειο του ανταγωνισμού;

Η οικονομική πολιτική στην ΕΕ ‘ασκείται σύμφωνα με την αρχή της οικονομίας της ανοιχτής αγοράς με ελεύθερο ανταγωνισμό’ (άρθρο 119) και πρέπει να ‘έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της ανταγωνιστικής ικανότητας των επιχειρήσεων·’ (Άρθρο 32)
Ο ανταγωνισμός δεν πρέπει να νοθεύεται από κανενός είδους κρατική παρέμβαση. Το άρθρο 107 της Συνθήκης της ΕΕ ορίζει ότι: ‘ενισχύσεις που χορηγούνται υπό οποιαδήποτε μορφή από τα κράτη ή με κρατικούς πόρους και που νοθεύουν ή απειλούν να νοθεύσουν τον ανταγωνισμό διά την ευνοϊκής μεταχειρίσεως ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων κλάδων παραγωγής είναι ασυμβίβαστες με την εσωτερική αγορά’.
«Τα κρατικά μονοπώλια εμπορικού χαρακτήρα’ μπορούν να υπάρχουν μόνο ‘κατά τρόπο, ώστε να αποκλείεται, ως προς τους όρους εφοδιασμού και διαθέσεως, οποιαδήποτε διάκριση μεταξύ΄ντόπιων και ξένων εταιρειών και υπηκόων.’»(άρθρο 37)
Αυτά ισχύουν ως γενικές αρχές και θα έθεταν εμπόδια σε κάθε εθνικοποίηση στρατηγικού κλάδου (φυσικού μονοπωλίου) που θα επιχειρούσε μία προοδευτική ή αριστερή κυβέρνηση.
Πέρα όμως από αυτούς του γενικούς κανόνες υπάρχουν και οι κανονισμοί απελευθέρωσης συγκεκριμένων κλάδων όπως:
– οι χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες
– η ενέργεια
– οι τηλεπικοινωνίες
– οι σιδηρόδρομοι
– τα ταχυδρομεία
Ο έλεγχος των βασικών μετοχικών πακέτων και άρα και της διοίκησης μεγάλων εταιρειών από τα κράτη δεν απαγορεύεται, αλλά η οργάνωση τους ως κρατικά μονοπώλια ναι. Κάθε κλάδος βρίσκεται σε διαφορετικό στάδιο απελευθέρωσης, με τον τραπεζικό τομέα να προηγείται, καθώς η διαδακασία στην ΕΕ προχώρησε παράλληλα με την απελευθέρωση των υπηρεσιών στα πλαίσια του ΠΟΕ. Τα ταχυδρομεία και οι σιδηρόδρομοι αρχίζουν τώρα μόλις να απελευθερώνονται. Στο στάδιο ανάπτυξης όπου είναι τώρα το οικονομικό σύστημα, το τεχνητό σπάσιμο κλάδων που έχουν φυσικά συγκεντροποιηθεί δε θα βοηθήσει καθόλου την ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων παρά μόνο την κερδοφορία αυτών που θα έχουν πρόσβαση στην εξασφάλιση μεριδίων της αγοράς.
Ένα κάρο διατάξεις της ΕΕ θα παραβιάζονταν εάν μία χώρα αποφάσιζε να φέρει το συντριπτικό κομμάτι του χρηματοπιστωτικού συστήματος υπο δημόσιο έλεγχο με διαφάνεια και κοινοβουλευτικό και εργατικό έλεγχο (όπως αναφέρεται στο πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ). Βέβαια καμία σχέση δεν θα είχε ένα τέτοιο μέτρο με την αγορά από το κράτος του πλειοψηφικού πακέτου των μετοχών μιας τράπεζας, όπως έχουν κατ’επανάληψη κάνει τα ευρωπαϊκά κράτη από το 2008 για να σώσουν τις ιδιωτικές τράπεζες. Η χώρα αυτή δε θα μπορούσε να απαγορεύσει σε ξένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να εγκατασταθούν και να ανταγωνιστούν με το εθνικοποιημένο σύστημα. Η ελευθερία της εγκατάστασης και παροχής υπηρεσιών εντός ΕΕ είναι δεδομένη. Το εθνικοποιημένο σύστημα θα αντιμετώπιζε επίσης πολλά προβλήματα με τη χρηματοδότησή του αφού οι όροι για την παροχή κρατικών εγγυήσεων είναι εξαιρετικά αυστηροί (πχ. Οδηγία 2006/48).
Σε περίπτωση χρεοκοπίας και εθνικοποίησης του τραπεζικού συστήματος, η εγκαθίδρυση περιορισμού ή απαγόρευσης εξόδου κεφαλαίων θα παραβίαζε μία από τις τέσσερις βασικές θεμελιώδεις ελευθερίες της ΕΕ τουτέστιν την ελευθερία κίνησης κεφαλαίων.[11]Το προηγούμενο σαββατοκύριακο, οι αρχές της Φραγκφούρτης χρησιμοποίησαν και το επιχείρημα της παρεμπόδισης της ελεύθερης διακίνησης κεφαλαίων για να απογεορεύσουν τις διαδηλώσεις κατά της ΕΚΤ. Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει ήδη ντε φάκτο δώσει προτεραιότητα στο σεβασμό της ελευθερίας αυτής σε βάρος βασικών δικαιωμάτων όπως αυτό της απεργίας.

Δια ροπάλου απαγόρευση του προστατευτισμού

Απορία προκαλεί η διαπίστωση στο πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ ότι ‘η ενιαία αγορά και το ενιαίο νόμισμα κατάργησαν κάθε δυνατότητα προστασίας της εγχώριας παραγωγής, είτε με δασμούς είτε με τη νομισματική πολιτική και επέβαλαν τον πιο άγριο ανταγωνισμό’ με συνέπεια ‘στις πιο αδύναμες χώρες σα την Ελλάδα, η αποβιομηχάνιση και η καταστροφή ολόκληρων κλάδων της παραγωγής’ να είναι ραγδαίες. Παρά την έλλειψη αρκούντος δημοσίου διάλογου ο Συνασπισμός είχε σίγουρα υπόψη του αναλύσεις που με ακρίβεια προβλέποντας τα αποτελέσματα αυτά τόσο πριν την υπογραφή της Συνθήκης του Μάαστριχτ και την είσοδο στην Ενιαία Αγορα το 1992 όσο κι πριν την είσοδο στο Ευρώ το 2001. Παρόλαυτα τα στήριξε και τα δύο.
Και τώρα πάντως δεν προτείνει την ανάκτηση κάποιων προστατευτικών μέτρων καθότι αυτά φυσικά θα παραίβεναν θεμελιώδεις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ενδιαφέρουσες είναι και οι προτάσεις του για την αναδιάρθρωση της αγροτικής παραγωγής με ‘τρόφιμα υψηλής ποιότητας’ για την εγχώρια κατανάλωση, κάτι που σίγουρα θα προσέκρουε στις ποσωστόσεις ανά έιδος και τον όλο σχεδιασμό της ΚΑΠ.

Ποιος δρόμος για την Ευρώπη των λάων και των εργαζομένων;

Για να παραβιάσει τις Συνθήκες και τη νομοθεσία της ΕΕ, μια κυβέρνηση δε χρειάζεται να προωθήσει αποφασιστικά τον εργατικό έλεγχο, να υποβοηθήσει τη δημιουργία λαϊκών θεσμών και να βασιστεί σε αυτούς, να στοχεύει σε κοινωνικοποιήσεις και στην εμπέδωση του δημοκρατικού σχεδιασμού. Αρκεί να θέλει απλά να κρατικοποιήσει κάποιους τομείς που αιμοραγούν την οικονομία της, να προσπαθήσει να προστατέψει την εγχώρια παραγωγή, ν’αυξήσει του μισθούς, τις δημόσιες επενδύσεις και να σταματήσει τη διαρροή κεφαλαίων. Αρκεί να θέλει να εξασκήσει μια οικονομική πολιτική που να υπάγεται σε κάποιου είδους λαϊκή κυριαρχία όπως αυτή ορίζεται στα αστικά συντάγματα, και να μη δέχεται αμάσητες τις επεξεργασίες της πάνσοφης Κομισιόν που ετοιμάζονται αγκαλιά με τις ισχυρότερες κυβερνήσεις και τους λομπίστες των πολυεθνικών.
Αν μία κυβέρνηση επιχειρήσει να εφαρμόσει τα μισά μέτρα από αυτά που είναι στο πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ (δεν μιλάμε καν γι’αυτά που είναι σε αυτό του ΚΚΕ ή της ΑΝΤΑΡΣΥΑ) θα έχει να αντιμετωπίσει έναν αρμαγεδώνα προστίμων για κάθε λογής παραβιάσεις κανόνων ελλείματος, ανταγωνισμού, κρατικών ενισχύσεων, εμποδίων στην ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, ‘υπέρογκων’ μισθών κ.ο.κ. Επίσης θα μπορούσαν να διακοπούν οι ροές από τα ταμεία συνοχής και γεωργίας – που σε μη αμηλητέο βαθμό πρόκειται για φόρους Ελλήνων πολιτών που επιστρέφουν μέσω ΕΕ – λόγω ελλειμάτων σε περιφερειακό επίπεδο, όπως έγινε με την Ουγγαρία.[12]
Θα μπορούσε βέβαια σε αυτή την περίπτωση η κυβέρνηση να ακολουθήσει στάση απειθαρχείας μην πληρώνοντας τα πρόστιμα, και ακολουθώντας τις πολιτικές που θέλει καλώντας σε διμερές επίπεδο και άλλες χώρες να τις ακολουθήσουν και να συνεργαστούν (έχοντας φυσικά αποχωρήσει από το Ευρώ). Ένα κομμάτι της αριστερής γαλλικής καμπάνια για το Όχι στο Ευρω-σύνταγμα το 2006 έχει περιγράψει αναλυτικά πώς θα μπορούσε να μοιάζει μια τέτοια τακτική.[13] Πρόκειται για μια τακτική πρόκλησης κρίσης μέσα στην ΕΕ, ελπίζοντας στην απόσπαση συμμάχων. Αν ωστόσο δε δουλέψει σε σύντομο χρονικό διάστημα, η συνεχιζόμενη ένταξη μόνο προβλήματα θα προκαλεί στην εν λόγω κυβέρνηση.
Σε κάθε περίπτωση, όταν η σημερινή ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ φωνάζει ότι θα αναδιαπραγματευτεί το Δημοσιονομικό Σύμφωνο για όλη την Ευρώπη και θα γίνει η απαρχή για την αλλαγή πλεύσης σε όλη την Ευρώπη, οφείλουμε να πούμε ότι δεν πατάει στο έδαφος. Μετά το ξέσπασμα της κρίσης, η ΕΕ ενέτεινε τη διαδικασία αντιδραστικοποίησης της σε όλα πεδία (οικονομία, κοινωνία, δημοκρατία, μυστικότητα, κλπ.) και η εκλογή Ολλάντ δεν άλλαξε τίποτα σε αυτό. Η αλλαγή πλεύσης θα γίνει μόνο αν υπάρξουν κινηματικές διεργασίες ανάλογες με αυτές που υπήρξαν στην Ελλάδα τα δύο τελευταία χρόνια, αλλά περισσότερο οργανωμένες και στοχευμένες, και αν γίνεται πριν οι άνθρωποι και σε άλλες χώρες πούνε το ψωμί, ψωμάκι.
Το όραμα της Ενωμένης Ευρώπης των λαών, των Ενωμένων Σοσιαλιστικών Πολιτειών της Ευρώπης είναι πολύ θεμιτό και ίσως και στοιχείο ταυτότητας του διεθνισμού της αριστεράς που αντιτίθεται στον εθνικισμό που όλο περισσότερο συγκλίνει με το νεοφιλελευθερισμό στο επίπεδο της ιδεολογίας. Είναι ωστόσο ματαιοπονία να υπολογίζει κανείς ότι η υπάρχουσα δομή μπορεί να μεταμορφωθεί σε κάτι έστω και κατ’υποψίαν σοσιαλιστικό. Γιατί να κάτσει κανείς να αλλάξει ένα ένα όλα τα άρθρα και τους κανονισμούς που είδαμε παραπάνω;
Εάν υπάρχει συσχετισμός να ξεκινήσει μια πραγματική συνεργασία των ευρωπαϊκών (και γιατί όχι και άλλων γειτονικών) λαών σε διαφορετικές βάσεις και υπό την ηγεμονία της εργατικής τάξης, τότε μάλλον θα ήταν πιο κατάλληλη η ίδρυση από το μηδέν ενός οργανισμού. Η ιστορία της ΕΕ μας δείχνει ξεκάθαρα ότι ο σαν οργανισμός έχει τα συμφερόντα του κεφαλαίου στο DNA της.[14]
Η προτεραιότητα παραμένει στην κατάργηση των αντιλαϊκών μέτρων εκεί που είμαστε και την εκκίνηση αντίστροφης πορείας που μόνο η δράση στους χώρους δουλειάς και στο δρόμο μπορεί να εγγυηθεί. Η διατήρηση απολετεσματικών δίαυλων επικοινωνίας με τα κινήματα στις άλλες χώρες έχει επίσης ιδιαίτερη σημασία.
——————————————-
[1] ‘Η διεκδίκηση και υπεράσπιση του δημόσιου χαρακτήρα επιχειρήσεων και τομέων στρατηγικής σημασίας (έρευνα, τεχνολογία, μεταφορές, τηλεπικοινωνίες, ενέργεια, τράπεζες, ορυκτός πλούτος). Απεξάρτησή τους από μονοπωλιακές δεσμεύσεις, προώθηση ουσιαστικού κοινοβουλευτικού και λαϊκού ελέγχου.’ Αναφέρει το πρόγραμμα του ΚΚΕ
[2] Εκλογική Διακήρυξη της ΑΝΤΑΡΣΥΑ, 29 Απριλίου 2012http://www.antarsya.gr/node/239
[3] ‘η ακύρωση των Μνημονίων θα συνοδευτεί και από τη διεκδίκηση, που θα την θέσουμε εξαρχής, αναδιαπραγμάτευσης, συνολικά, του χρέους, προκειμένου να διαγραφεί το μεγαλύτερο μέρος του.’ Π. Λαφαζάνης στο Βήμα FM, 18 Μαϊου
[7] Αν είναι μεταξύ κράτους μέλους και του EFSF επιλύεται σε Λοουξεμβουργιανό δικαστήριο με βάση το αγγλικό δίκαιο! EFSF Framework Agreement
[8] Ενοποιημένη απόδοση της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση και της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης
[10] Face aux lobbys européens – Yiorgos Vassalos, chercheur au Corporate Europe Observatory
[11] Οι άλλες είναι η ελευθερία κίνησης εργαζομένων, αγαθών και υπηρεσιών.
[12] Commission proposes to suspend €495 million of Cohesion Fund for Hungary for 2013 for failure to address excessive deficit
[13] Aurélien Bernier et le M’PEP: Désobéissons à l’Union européenne!
[14] Δείτε το τελευταίο κομμάτι σε αυτό το άρθρο ‘Ευρώπη των αφεντικώναπό τα γεννοφάσκια της-Eλεγχόμενη από τις πολυεθνικές’
Επίσης: Europe Inc. in crisis – the EU’s alliance with big business is a dead-end http://www.corporateeurope.org/publications/europe-inc-crisis-eus-allian…
* Ο Γιώργος Βασσάλος είναι  ερευνητής στο Παρατηρητήριο της Ευρώπης των Πολυεθνικών

Πώς τα πακέτα διάσωσης σώζουν τους… Γερμανούς: Οι Αμερικανοί «καρφώνουν» ξανά τους Γερμανούς

Πώς τα πακέτα διάσωσης σώζουν τους… Γερμανούς

http://www.euro2day.gr/specials/topics/135/articles/701803/Article.aspx

Ξεχάστε αυτά που ξέρατε. Τα πακέτα διάσωσης δεν ήταν μια απλόχερη προσφορά της Γερμανίας προς τον Νότο, αποκαλύπτει το Bloomberg View, η στήλη γνώμης που υπογράφουν οι συντάκτες του πρακτορείου.

Συγκεκριμένα, αναφέρουν: «Στα εκατομμύρια λέξεις που έχουν γραφτεί για την κρίση χρέους της Ευρώπης, η Γερμανία παρουσιάζεται συνήθως ως ο υπεύθυνος ενήλικος και η Ελλάδα ως το σκανταλιάρικο παιδί. Σύμφωνα με αυτήν την κλασική αφήγηση της κρίσης, η συνετή Γερμανία είναι απρόθυμη να διασώσει τον επαίτη της Ευρώπης, την Ελλάδα, η οποία δανείστηκε περισσότερα από όσα μπορούσε και τώρα πρέπει να πληρώσει τις συνέπειες.

Θα σας προκαλούσε έκπληξη αν μαθαίνατε ότι οι φορολογούμενοι της Ευρώπης έχουν προσφέρει στη Γερμανία την ίδια οικονομική στήριξη που έχουν προσφέρει και στην Ελλάδα; Kι, όμως, στο συμπέρασμα αυτό οδηγεί μια προσεκτική ματιά στις κινήσεις κεφαλαίων στην Ευρώπη και στους ισολογισμών των κεντρικών τραπεζών».

Ας ξεκινήσουμε από την απλή παρατήρηση: δεν υπάρχουν ανεύθυνοι δανειολήπτες χωρίς ανεύθυνους πιστωτές. Οι γερμανικές τράπεζες ήταν το μέσο διευκόλυνσης της Ελλάδας. Κυρίως λόγω των χαλαρών ρυθμίσεων, οι γερμανικές τράπεζες διέθεσαν τεράστια ποσά και έτσι απέκτησαν τα χρόνια πριν από την κρίση τεράστια έκθεση στις περιφερειακές χώρες της Ευρώπης.

Σύμφωνα με στοιχεία της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών, ως τον Δεκέμβριο του 2009 η έκθεση των τραπεζών στην Ελλάδα, στην Ιρλανδία, στην Ιταλία, στην Πορτογαλία και στην Ισπανία έφτανε στα 704 δισ. δολάρια. Ποσό κατά πολύ μεγαλύτερο από το συνολικό άθροισμα των κεφαλαίων τους.

Με λίγα λόγια, δάνεισαν πολύ περισσότερα από όσα μπορούσαν να αντέξουν.

Όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έσπευσαν να διασώσουν τις χειμαζόμενες από την κρίση χώρες, προσέφεραν στις γερμανικές τράπεζες τη δυνατότητα να πάρουν πίσω τα λεφτά τους, σημειώνει το πρακτορείο.

Ουσιαστικά, διέσωσαν τις γερμανικές τράπεζες καθώς και τους φορολογούμενους, οι οποίοι αν δεν αποπληρώνονταν τα δάνεια θα έπρεπε να στηρίξουν αυτές τις τράπεζες. Σε αντίθεση με μεγάλο μέρος της βοήθειας προς την Ελλάδα, η στήριξη στις γερμανικές τράπεζες προσφέρθηκε αυτόματα, ως μια λειτουργία της δομής της νομισματικής ένωσης.

Να πώς έγινε αυτό: Όταν οι γερμανικές τράπεζες απέσυραν χρήματα από την Ελλάδα, οι άλλες κεντρικές τράπεζες της ευρωζώνης αντιστάθμισαν συλλογικά τις συγκεκριμένες εκροές με δάνεια προς την Κεντρική Τράπεζα της Ελλάδος.

Τα δάνεια αυτά εγγράφηκαν στον ισολογισμό της Bundesbank, της κεντρικής τράπεζας της Γερμανίας, ως απαιτήσεις στην υπόλοιπη ευρωζώνη. Ο μηχανισμός αυτός, σχεδιασμένος για να κρατά σε ισορροπία τους ισολογισμούς της ευρωζώνης, έκανε πιο εύκολη την απόσυρση των γερμανικών ιδρυμάτων από τις θέσεις τους.

Και τώρα η ταμπακιέρα:

Σε αντίθεση με τις απαιτήσεις των ιδιωτικών τραπεζών, οι απαιτήσεις της Bundesbank ήταν εν μέρει μόνο ευθύνη της Γερμανίας. Αν η Ελλάδα αποκήρυσσε το χρέος της, οι απώλειες θα κατανέμονταν μεταξύ όλων των κρατών-μελών της ευρωζώνης, ανάλογα με τη συμμετοχή τους στην ΕΚΤ. Το μερίδιο της Γερμανίας θα ήταν στο 28%, σημειώνουν οι συντάκτες.

Με λίγα λόγια, τα τελευταία δύο χρόνια, μεγάλο μέρος του ρίσκου που βρισκόταν στους ισολογισμούς γερμανικών τραπεζών μεταφέρθηκε στους φορολογούμενους όλης της ευρωζώνης.

Είναι δύσκολο να υπολογιστεί ακριβώς πόσο επωφελήθηκε η Γερμανία από την ευρωπαϊκή της διάσωση. Μια ένδειξη θα ήταν το ποσό που απέσυραν οι γερμανικές τράπεζες από τις χώρες της ευρωζώνης από την έναρξη της κρίσης. Σύμφωνα με την ΤΔΔ, τράβηξαν 353 δισ. δολάρια από τον Δεκέμβριο του 2009 ως το τέλος του 2011. Μία άλλη ένδειξη θα ήταν η αύξηση των απαιτήσεων της Bundesbank στις υπόλοιπες κεντρικές τράπεζες της ευρωζώνης. Αυτή αντιστοιχεί σε 466 δισ. ευρώ από τον Δεκέμβριο ως τον Απρίλιο του 2012, αλλά περιλαμβάνει και μη Γερμανούς καταθέτες, που μετέφεραν τα χρήματά τους σε γερμανικές τράπεζες.

Στον αντίποδα, η Ελλάδα έλαβε συνολικά 340 δισ. ευρώ σε επίσημα δάνεια για να ανακεφαλαιοποιήσει τις δικές της, για να αντικαταστήσει τα κεφάλαια που έφυγαν στο εξωτερικό, για να αναδιαρθρώσει το χρέος της και να βοηθήσει τις τράπεζες να τα βγάλουν πέρα. Μόνο 15 δισ. ευρώ ήρθαν κατευθείαν από τη Γερμανία. Τα υπόλοιπα προήλθαν από την ΕΚΤ, την Ε.Ε. και το ΔΝΤ.

Η αλλαγή της χρηματοπιστωτικής έκθεσης της Γερμανίας έχει τεράστια σημασία για τον ηγετικό της ρόλο στην απάντηση της Ευρώπης στην κρίση, διαπιστώνει το Bloomberg View. Eξηγεί: «Προτού οι γερμανικές τράπεζες τραβήξουν πίσω τα κεφάλαιά τους, διακινδύνευαν να χάσουν πολλά λεφτά στην περίπτωση που η Ελλάδα έφευγε από το ευρώ. Τώρα οι ζημίες θα επιμεριστούν μεταξύ των φορολογούμενων όλης της ευρωζώνης – ιδίως της Γαλλίας, οι τράπεζες της οποίας έχουν ακόμα πολλά ενεργά δάνεια στην Ελλάδα. Ενδεχομένως, αυτό εννοούν ορισμένοι Γερμανοί αξιωματούχοι όταν λένε ότι η ευρωζώνη είναι καλύτερα προετοιμασμένη για μια ελληνική έξοδο».

Εν τέλει, όμως, το κόστος από επιστροφή της Ελλάδας στη δραχμή θα επιστρέψει στη Γερμανία. Αν ο τραπεζικός πανικός και η αναταραχή στις αγορές ανάγκαζαν την Πορτογαλία, την Ισπανία, την Ιταλία και άλλες χώρες να φύγουν και αυτές από το ευρώ, οι απώλειες θα εξαφάνιζαν μεγάλο μέρος των κεφαλαίων των γερμανικών τραπεζών. Πιθανή διάλυση του ευρώ θα είχε σημαντικές επιπτώσεις και στις εξαγωγές της Γερμανίας, ενώ θα διακινδύνευε και την ύπαρξη της ίδιας της Ε.Ε. και την προσπάθεια να μην επαναληφθούν οι φρικαλεότητες των δύο παγκοσμίων πολέμων.

Για να αποτρέψει αυτήν την κατάληξη, με ή χωρίς την Ελλάδα, η Γερμανία θα πρέπει να κάνει όσα έχει αρνηθεί ως τώρα και ακόμη περισσότερα. Πρώτον, να επιτραπεί στην ΕΚΤ να καλύψει το χρέος των κρατών-μελών.

Δεύτερο είναι η δημιουργία ενός μηχανισμού στην ευρωζώνη που θα μετέφερε χρήματα σε οικονομικά αδύναμες χώρες, με τον ίδιο αυτοματοποιημένο τρόπο με τον οποίο έγινε η διάσωση της Γερμανίας. Ένα κοινό ευρωπαϊκό ταμείο ασφάλισης των ανέργων θα ήταν ένα πρώτο βήμα προς αυτήν την κατεύθυνση.

Την ώρα που η Άν. Μέρκελ επεξεργάζεται ποιο θα είναι το επόμενο βήμα στην ευρωπαϊκή κρίση, πρέπει να έχει καλά στο μυαλό της ότι η χώρα της χρωστάει πολλά στο ευρωσύστημα όπως και η Ελλάδα, καταλήγει η ανάλυση.

Μία είδηση που περίεργα (;) έχει περάσει στα «ψιλά». Ο υποψήφιος εθνοσωτήρας Στ.Μάνος μαζί με τον Γ.Στουρνάρα έχουν συστήσει ΜΚΟ που καταθέτει επιχειρηματικές προτάσεις αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας

Το ακόλουθο δημοσίευμα δίνει κάποια εξαιρετικά ενδιαφέροντα στοιχεία για την σύμπραξη του Στ.Μάνου (γνωστου νέου και άφθαρτου πολιτικού που θέλει να μας σώσει (sic!)) με τον Γ.Στουρνάρα (νυν υπηρεσιακού υπουργού Ανάπτυξης και διευθυντή του ΙΟΒΕ (μελετητικού κέντρου του ΣΕΒ) και φυσικά αφήνει πολλά ερωτηματικά σχετικά με την σιωπή του Στ.Μάνου.

(1) Οι εν λόγω κύριοι – με μακρά διαδρομή σε πολιτικές και διοικητικές θέσεις στο ελληνικό κράτος – έχουν συμπήξει – μαζί με άλλους φερέλπιδες εθνοσωτήρες – μία ΜΚΟ για την «προστασία και αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας». Η ΜΚΟ αυτή έχει εκπονήση επιχειρηματικό σχέδιο («Σχέδιο Αρχιμήδης») το οποίο έχει υποβάλει όχι μόνο σε κρατικά όργανα αλλά ακόμη και σε διεθνή δικηγορικά γραφεία συμβούλων επιχειρήσεων όπως στη Roland Berger, που συνέταξε το σχέδιο «Εύρηκα», προκειμένου να βρεθούν κοινά στοιχεία στις δύο πρωτοβουλίες.

(2) Η Roland Berger δεν είναι κοινωφελής οργανισμός αλλά επιχείρηση αποσκοπούσα στην δική της κερδοφορία μέσω παροχής συμβουλών επ’ αμοιβή. Οι κακές γλώσσες λένε ότι τέτοιες επιχειρήσεις, εκμεταλλευόμενες τον ρόλο του συμβούλου, ουσιαστικά διαμεσολαβούν και σε ιδιωτικές επιχειρήσεις που αναλαμβάνουν τα έργα για τα οποία έχουν συμβουλεύσει οι πρώτες (φυσικά με το αζημίωτο γι’ αυτές). Όμως εμείς δεν θα πιστέψουμε τις κακιές γλώσσες. Όχι δεν γίνονται τέτοια πράγματα στον αγγελικό κόσμο στον οποίο ζούμε …

(3) Οι ΜΚΟ τόσο στη χώρα μας όσο και διεθνώς έχουν αποδειχθεί απίθανα διαφθορεία και κυριολεκτικά παρακρατικές οργανώσεις. Παρακρατικές γιατί συνδέονται στενά με το κράτος και κάθε άλλο παρά ανεξάρτητες είναι. Διαφθορεία γιατί πίσω από τον υποτιθέμενα ανιδιοτελή χαρακτήρα τους κρύβονται επιχειρηματικές δραστηριότητες μάλιστα από αυτές που «αποκομίζονται ιδιωτικά ωφέλη με δημόσια χρήματα».

(4) Τι δουλειά έχουν πολιτικά πρόσωπα σε αυτό το βρώμικο καζάνι; Το ίδιο το «Σχέδιο Αρχιμήδης» δίνει ευκόλως διακρινόμενες επιχειρηματικές ευκαιρίες και ανοίγει τεράστιες δυνατότητες διαπλοκής. Το παιχνίδι του «κάνουμε ιδιωτικές μπίζνες με δημόσια λεφτά» είναι ιδιαίτερα γνωστό στη χώρα μας αλλά και διεθνώς. Μήπως αλήθεια ο ευρηματικότατος Στ.Μάνος θα μπορούσε να μας θυμίσει τι έγινε με την παλιά του εταιρεία (την ΑΛΛΑΤΙΝΗ), πως έπεσε έξω και τι κινήσεις διάσωσης των μετόχων της έγιναν ιδιαίτερα επί υπουργείας του; Έτσι για να μην θεωρούν όλοι ότι έχουμε μνήμη χρυσόψαρου …

——————————————————————————————————–

http://www.e-tetradio.gr/ar7251el_pwsolalistatoskatatallastefanosmanostinekanetoympekipsilokommeno.html

ΠΩΣ Ο ΛΑΛΙΣΤΑΤΟΣ, ΚΑΤΑ Τ’ ΑΛΛΑ, ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΜΑΝΟΣ ΤΗΝ ΕΚΑΝΕ ΤΟΥΜΠΕΚΙ ΨΙΛΟΚΟΜΜΕΝΟ

Γράφει ο Δημήτρης Κανελλόπουλος

Δευτέρα, 21 Μαϊου

Το Σαββατοκύριακο που μας πέρασε ήταν εξόχως διδακτικό. Στο «Ράδιο Εννέα 98.9», η Μαρία Σμιλίδου και η Βασιλική Σιούτη είχαν καλεσμένο στην εκπομπή τους (κάθε Σάββατο και Κυριακή, 4 με 6 το απόγευμα) τον Στέφανο Μάνο. Το Σάββατο. Είπαν πολλά και διάφορα, ο Μάνος απαντούσε σε όλα, άλλοτε πειστικά και άλλοτε όχι. Μέχρι που η ώρα πήγε πέντε. Έπρεπε να διακόψουν για ειδήσεις την ώρα ακριβώς που η συζήτηση είχε αρχίσει να… ανάβει, επικινδύνως. Έπαιζαν ρόλο και οι επιθετικές ερωτήσεις της Βασιλικής Σιούτη που έκαναν τον Μάνο να παίρνει μία… αμυντική στάση. Κάποιοι θα έλεγαν πως ακουγότανε έως και εκνευρισμένος, ενοχλημένος. «Επειδή πρέπει να διακόψουμε για το δελτίο ειδήσεων, έχετε την υπομονή να περιμένετε λίγο στο τηλέφωνό σας γιατί θέλουμε να σας κάνουμε μία-δύο ερωτήσεις ακόμα;» του είπε ευγενικά η Βασιλική Σιούτη. «Καλύτερα να συνεχίσουμε τη συζήτηση αύριο» απάντησε ο Στέφανος Μάνος, ανανεώνοντας το ραντεβού τους για την επομένη, Κυριακή απόγευμα. Θεμιτό θα έλεγα αν και παράδοξο, να αρνείσαι να μείνεις δύο-τρία λεπτά ακόμα on air. Προφανώς την είχε ψυλλιαστεί τη δουλειά ο αρχηγός της Δράσης και, αν και συνήθως λαλίστατος, προτίμησε την… άτακτο φυγή.

Έκανε και το… λάθος η Σιούτη να πει στον αέρα την ερώτηση που ήθελε να του κάνει. Την ανέβασε και στο twitter της: «Να απαντήσει για την ΜΚΟ που έχει συστήσει ο Στέφανος Μάνος μαζί με τον Γιάννη Στουρνάρα – ζήτησαν να αναλάβουν αυτοί την πώληση των δημοσίων ακινήτων». Ιδού λοιπόν το… σημείο G της υπόθεσης. Η Μη Κυβερνητική Οργάνωση που ίδρυσαν ο Στέφανος Μάνος μαζί με τον Γιάννη Στουρνάρα. Την «πρωτοβουλία ΚΑΠΠΑ» όπως την ονόμασαν. Υπενθυμίζουμε πως ο Γιάννης Στουρνάρας, επικεφαλής του ΙΟΒΕ, είναι τώρα υπηρεσιακός υπουργός Ανάπτυξης! Στη φωτογραφία με την Άννα-Θεός συγχωρέστην (πολιτικά)-Διαμαντοπούλου.

Τι θα έκανε, τι θα κάνει αυτή η ΜΚΟ; Όπως διαβάζαμε στα ρεπορτάζ των εφημερίδων, πέρυσι, θα αποτελούσε «μία παραλλαγή του σχεδίου Eureka και το οποίο προέβλεπε την μεταβίβαση της ακίνητης περιουσίας του κράτους, αεροδρόμια, λιμάνια, ακίνητα κ.λπ. σε εταιρεία σε αντάλλαγμα 125 δις ευρώ». Μπίνγκο! Ωραίο πράγμα. Ένας αρχηγός κόμματος και ένας (μετέπειτα) υπουργός (έστω και υπηρεσιακός) να ιδρύουν ΜΚΟ, το αντικείμενο της οποίας έχει να κάνει με την αξιοποίηση της περιουσίας του δημοσίου.
Δεν λέμε πως δεν είναι νόμιμο. Δεν το λέω, όχι. Το αντίθετο μάλιστα. Σαφώς και είναι 100% νόμιμο. Δεν μπορούμε να πούμε όμως πως είναι και ηθικό. Από πολιτικής απόψεως, ηθικό. Πολλώ δε μάλλον όταν ο Στέφανος Μάνος δηλώνει φανατικός πολέμιος του κράτους. Άλλο αυτό όμως και άλλο η ΜΚΟ. «Ο πρωθυπουργός διαβεβαίωσε ότι δεν πρόκειται να πουληθεί δημόσια γη. Πώς όμως μπορεί να αξιοποιηθεί μία χέρσα έκταση, εάν δεν πωληθεί; Εάν πράγματι η μη πώληση κρατικής γης κατοχυρωθεί με νομοθετική πράξη, εκτιμώ ότι οδηγούμαστε σε μετωπική σύγκρουση με τους δανειστές μας. Μία τέτοια απόφαση καταδικάζει σε χρεοκοπία την Ελλάδα» δήλωνε ο Μάνος, πέρυσι τον Φεβρουάριο, στο Capital.gr. Χα!

Σύμφωνα με το σχέδιο της «πρωτοβουλίας ΚΑΠΠΑ» (Κρατική Ακίνητη Περιουσία και Αξιοποίηση) για την αξιοποίηση περιουσίας 300 δις θα γίνονταν τα εξής (όπως έγραψε πέρυσι τον Οκτώβρη, το Real Estate And Development):
* Ξένοι αποτιμητές θα κάνουν εκ νέου αποτίμηση της περιουσίας του κράτους.
* Θα δημιουργηθούν 15 εταιρείες στις οποίες θα περάσουν τα ακίνητα σε ομάδες.
* Κάθε εταιρεία θα προχωρεί στην έκδοση ομολόγου, το οποίο θα έχει την εγγύηση των ακινήτων του Δημοσίου. Το ομόλογο αυτό θα είναι μακροπρόθεσμης διάρκειας (δηλαδή από 10 έτη και πάνω) και εκτιμάται ότι θα έχει υψηλή αξιολόγηση, δεδομένου ότι η εγγύησή τους θα είναι τα ακίνητα του Δημοσίου.
* Τα ομόλογα αυτά θα τα αγοράζουν ιδιώτες επενδυτές, τράπεζες ή ακόμα και ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Στήριξης (EFSF).
* Στο τέλος της διάρκειας του ομολόγου και εφόσον το Δημόσιο αποπληρώσει το ποσό, η ακίνητη περιουσία θα επιστρέφει στην κυριότητα του κράτους. Εάν το Δημόσιο δεν μπορεί να καλύψει τις υποχρεώσεις του, τότε το ομόλογο θα μετατρέπεται κατευθείαν σε μετοχές των εταιρειών που το εξέδωσαν και η εκάστοτε εταιρεία θα περνάει στον έλεγχο των δανειστών – αγοραστών του κάθε ομολόγου.
* Οποτε το κράτος έχει ταμειακά διαθέσιμα, θα μπορεί να αγοράζει το ομόλογο και να ανακτά την κυριότητα των ακινήτων.

Αυτά λοιπόν… Για την ιστορία να σημειώσουμε πως όταν χθες, Κυριακή, τα κορίτσια του τηλεφωνικού κέντρου στο «Ράδιο Εννέα 98.9» επικοινώνησαν με τον κύριο Στέφανο Μάνο, αυτός αρνήθηκε να βγει στον αέρα. «Τα είπαμε χθες, τι παραπάνω να προσθέσουμε σήμερα» τους απάντησε. «Έχω και μία κοινωνική υποχρέωση» πρόσθεσε. Βαφτίσια ή γάμο; Στις 4 το απόγευμα; Θα ήταν την ώρα του τραπεζιού (και του γλεντιού)..

———————————————–

Ενδιαφέροντα στοιχεία για την ΜΚΟ ΚΑΠΠΑ δίνει το ακόλουθο δημοίευμα

—————————————————————————————

Η Πρόταση της Πρωτοβουλίας ΚΑΠΠΑ για την Μείωση του Δημόσιου Χρέους

Τετάρτη, 2 Νοεμβρίου 2011

Πρόταση για την μείωση του δημόσιου χρέους μέσω της αξιοποίησης της ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου παρουσίασε τη Δευτέρα η Πρωτοβουλία ΚΑΠΠΑ (Κρατική Ακίνητη Περιουσία Προστασία και Αξιοποίηση).

Οι επικεφαλής της Πρωτοβουλίας κ.κ Στ. Μάνος, Γ.Στουρναράς και Γ.Παναγιωτίδης ανέλυσαν σε συνέντευξη Τύπου μια εναλλακτική πρόταση για την μείωση του δημοσίου χρέους και την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας, η οποία συνιστάται στην πώληση κρατικής περιουσίας (κινητής και ακίνητης) σε ευρωπαϊκό φορέα με δικαίωμα επαναγοράς.

Η πρόταση προβλέπει την σύσταση ειδικής εταιρείας του Δημοσίου στην οποία θα προσφερθεί ένα διευρυμένο χαρτοφυλάκιο ακινήτων και κινητών περιουσιακών στοιχείων, η οποία στην συνέχεια θα πωληθεί σε ευρωπαϊκό φορέα (Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων ή το EFSF), ώστε να εκταμιευθούν άμεσα 75 δις ευρώ για την αποπληρωμή δημοσίου χρέους.

Με βάση το σχέδιο της Πρωτοβουλίας ΚΑΠΠΑ, το Ελληνικό Δημόσιο έχει το δικαίωμα εντός 10 ετών να επαναγοράσει το περιουσιαστικό στοιχείο που θα εισφέρει στην εταιρεία χαρτοφυλακίου, αφού η καταβολή στον αγοραστή το επιτόκιο που θα συμφωνηθεί στην σύμβαση πωλήσεως. Το σχέδιο θέτει ως βασική παραδοχή ότι η συνολική αξία του χαρτοφυλακίου της εταιρείας ειδικού σκοπού θα διαμορφώνεται στα 180 – 200 δις ευρώ, ώστε τελικά να αξιοποιηθούν κρατικά περιουσιακά στοιχεία αξίας 150 δις ευρώ.

Απαντώντας σε ερωτήσεις ο επικεφαλής της Δράσης κ. Στ. Μάνος υποστήριξε ότι το σχέδιο της Πρωτοβουλίας ΚΑΠΠΑ έχει παρουσιασθεί στην Κυβέρνηση, στην αντιπολίτευση και στην τρόικα. «Η Κυβέρνηση προτίμησε να υποστούμε κούρεμα 50% στα ομόλογα και επέλεξε την χρεοκοπία, παρά να συζητήσει για την πώληση της τεράστιας κρατικής περιουσίας», δήλωσε ο κ. Μάνος. Ο Γενικός Διευθυντής του ΙΟΒΕ κ. Γ.Στουρνάρας δήλωσε πως το σχέδιο της Πρωτοβουλίας έχει αποτιμηθεί και από στελέχη της γερμανικής εταιρείας συμβούλων Roland Berger, που συνέταξαν το σχέδιο «Εύρηκα», προκειμένου να βρεθούν κοινά στοιχεία στις δύο πρωτοβουλίες.

Web page with download links to several of my papers

The following link (at academia.edu) has download links to several of my papers:

http://uom-gr.academia.edu/StavrosMavroudeas

——————————————————————————————————————-

Ο ακόλουθος σύνδεσμος (στο academia.edu) δίνει επιλογές για το κατέβασμα αρκετών από τις ξενόγλωσσες δημοσιεύσεις μου:

http://uom-gr.academia.edu/StavrosMavroudeas

Τετάρτη, 23 Μαϊου 2012 διάλεξη στο Σεμιναρίου «Κράτος και Δίκαιο στον 21ο αιώνα» στο Πάντειο

Την Τετάρτη, 23 Μαϊου 2012, στις 8μμ στην αίθουσα Β1 του Παντείου Πανεπιστημίου
θα μιλήσω στα πλαίσια του Σεμιναρίου «Κράτος και Δίκαιο στον 21ο αιώνα» που οργανώνει το Γενικό Τμήμα Δικαίου Του Παντείου Πανεπιστημίου. Το θέμα της διάλεξης είναι «Η κρίση στην ΕΕ και στην ευρωζώνη».
Το πρόγραμμα του σεμιναρίου και αρκετές από τις εισηγήσεις βρίσκονται στην ακόλουθη ιστοσελίδα:
Το πλάνο της εισήγησης, η εισαγωγή και τμήματα των συμπερασμάτων ακολουθούν.
————————————————————-

«Κράτος και Δίκαιο στον 21ο αιώνα»

Γενικό Τμήμα Δικαίου

Πάντειο Πανεπιστήμιο

22 Μαϊου 2012

 Η κρίση στην ΕΕ και στην ευρωζώνη

Στ. Μαυρουδέας

 

 ΕΙΣΑΓΩΓΗ

 Σήμερα προβάλλεται, ιδιαίτερα από εγχώρια και ξένα συστημικά κέντρα, το δίλημμα ευρώ ή δραχμή με την μορφή της επιλογής ανάμεσα στον παράδεισο και την κόλαση. Συνοδεύεται από περισπούδαστες αναλύσεις για το πόσο καταστροφική θα είναι μία ενδεχόμενη έξοδος της χώρας από το ευρώ.

Πριν από το δίλημμα αυτό θα άξιζε να μελετηθεί εάν και κατά πόσο το ευρώ είναι πράγματι ένας «παράδεισος». Και επιπλέον ποιες είναι οι προοπτικές του. Γιατί εάν είναι ένα προβληματικό κατασκεύασμα με άθλιες προοπτικές τότε ποιος «παράδεισος» και γιατί οι θυσίες;

Επιπλέον θα άξιζε να μελετηθεί ποιο είναι το μέχρι τώρα κόστος παραμονής στο ευρώ και στην ΕΕ και εάν πράγματι αυτό είναι μικρότερο από αυτό μίας ενδεχόμενης αποδέσμευσης συνολικά από την ΕΕ (και όχι μόνον από την ΟΝΕ).

Το πρώτο τμήμα της διάλεξης αυτής παρουσιάζει την κρίση τόσο της Ευρωζώνης όσο και της ΕΕ συνολικά. Υποστηρίζεται ότι είναι ένα προβληματικό δημιούργημα με εγγενείς δομικές αδυναμίες που η σημερινή παγκόσμια οικονομική κρίση φέρνει πλέον με αναπόδραστο τρόπο στην επιφάνεια. Η ΕΕ αποκλείεται να βγει αλώβητη – πόσο μάλλον η ίδια – από την δοκιμασία αυτή.

Το δεύτερο τμήμα της διάλεξης εξετάζει το κόστος της στρατηγικής παραμονής της χώρας στην ΟΝΕ και στην ΕΕ. Αυτή η στρατηγική αποκρυσταλλώνεται στις κατευθύνσεις των δύο Μνημονίων. Υποστηρίζεται ότι και η Μνημονιακή κατεύθυνση έχει ήδη αποδειχθεί ότι είναι αποτυχημένη. Δηλαδή ότι δεν μπορεί να αντιμετωπίζει ούτε το δίδυμο πρόβλημα δημοσιονομικών ελλειμμάτων και εξωτερικού χρέους ούτε το βαθύτερο δομικό οικονομικό πρόβλημα της Ελλάδας. Αντίθετα, έχει οδηγήσει σε μία υποβάθμιση του ελληνικού καπιταλισμού στα πλαίσια του διεθνούς καταμερισμού εργασίας. Πολύ περισσότερο όμως έχει οδηγήσει στη ραγδαία επιδείνωση της θέσης της μεγάλης εργαζόμενης πλειοψηφίας της ελληνικής κοινωνίας. Και η επιδείνωση αυτή θα βαθύνει άμεσα ακόμη περισσότερο. Εκτιμάται ότι το κόστος της στρατηγικής αυτής είναι ασύμφορο τόσο για την χώρα όσο και για την μεγάλη εργαζόμενη πλειοψηφία της ελληνικής κοινωνίας.

Το τελευταίο τμήμα προτείνει μία εναλλακτική οικονομική στρατηγική που βασίζεται στην αποδέσμευση της χώρας από την ΕΕ. Παρουσιάζονται οι βασικοί άξονες αυτής της στρατηγικής και αποτιμώνται τα κόστη και τα οφέλη της.

Ι. Η κρίση της ΕΕ

 1. Πολιτικός βολονταρισμός και ανισομετρία (άνισα επίπεδα ανάπτυξης)

2. Αποτυχίες και φυγή προς τα εμπρός

3. Η κρίση του 2007-8: τέρμα τα ψέματα, όλα τα προβλήματα επί τάπητος.

4. Νομισματική ένωση χωρίς πολιτική και δημοσιονομική ένωση. Το παραμύθι της παγκοσμιοποίησης και η ευρωπαϊκή παραλλαγή του περί ενιαίας Ευρώπης. Η επιστροφή του εθνικού κράτους και κεφαλαίου.

5. Ενδο-ιμπεριαλιστικοί ανταγωνισμοί και η ΕΕ στο μάτι του κυκλώνα.

6. Προβληματισμοί για διασπάσεις και πολλές ταχύτητες.

 ΙΙ. Η Ευρωπαϊκή «Μεγάλη Ιδέα» και το κόστος των Μνημονίων

 1. Κόστος του Μνημονίου: υποτίθεται 20%. Σίγουρα πάνω από 35% (ύφεση και ιδιαίτερα το 2012: πάνω από 8%)

2. Κόστος εξόδου: υποτίθεται δυσθεώρητο (πάνω από 50%). Συνειδητά υπερτιμημένο.

ΙΙΙ. Η εναλλακτική στρατηγική: Αποδέσμευση από την ΕΕ

Η έξοδος από το ευρώ μόνο είναι αδιέξοδη (και λάθος πολιτικό πρόταγμα, παλεύει με το παλιό ενώ πρέπει να προβληθεί εμφατικά το νέο).

Προμετωπίδα του μεταβατικού προγράμματος πρέπει να αποτελεί η αποδέσμευση από την ΕΕ. Αυτό σημαίνει συνολική έξοδο τόσο από τον πολιτικό μηχανισμό όσο και από την ΟΝΕ και την Κοινή Αγορά. Βραχυπρόθεσμα μέτρα του οικονομικού σκέλους του προγράμματος αυτού πρέπει να αποτελούν οι πυλώνες:

(1) Στάση πληρωμών

(2) Έλεγχος των εισαγωγών-εξαγωγών κεφαλαίου

(3) Κρατικοποίηση του τραπεζικού συστήματος

(4) Σύστημα προοδευτικής φορολογίας

(5) Ελεγχόμενη διολίσθηση της ισοτιμίας του νέου νομίσματος σε συνδυασμό με ένα σύστημα ελέγχου των τιμών.

Βασικό (και καθοριστικό εντέλει) μακροπρόθεσμο στοιχείο του οικονομικού σκέλους του προγράμματος αυτού αποτελεί η παραγωγική αναδιάρθρωση της οικονομίας με βάση κεντρικό σχεδιασμό και με δημόσια ιδιοκτησία των βασικών στρατηγικών τομέων. Αυτό σημαίνει την εκπόνηση και την εφαρμογή μίας ευρύτατης βιομηχανικής πολιτικής (αποδεσμευμένης από τους περιορισμούς της Κοινής Αγοράς). Επίσης, τόσο μεσοπρόθεσμα – μέσω διακρατικών συμφωνιών – όσο και μακροχρόνια – μέσω πλέον και της σχεδιασμένης κλαδικής εξειδίκευσης της ελληνικής οικονομίας – πρέπει να αναπτυχθεί ένα νέο πλαίσιο διεθνών οικονομικών σχέσεων. Το πλαίσιο αυτό πρέπει να απεξαρτά την ελληνική οικονομία από την σημερινή αφομοίωση μέσα στην Κοινή Αγορά και να ανοίγει νέες – ή και να επανενεργοποιεί παλιές – εμπορικές διασυνδέσεις.

Ένα πολύ ενδιαφέρον κείμενο για τα πραγματικά ζητήματα που προκύπτουν από τη σύγκρουση με τη Μνημονιακή στρατηγική και τα ζητήματα στα οποία πρέπει να τοποθετηθεί με σαφήνεια η Αριστερά

Το κείμενο αυτό θέτει με εξαιρετικά απλό και ταυτόχρονα επακριβή τρόπο τα πραγματικά ζητήματα που αντιμετωπίζει η ελληνική κοινωνία και στα οποία πρέπει να τοποθετηθεί με σαφήνεια η ελληνική Αριστερά (πέρα από τυχοδιωκτικούς τακτικισμούς τύπου ΣΥΡΙΖΑ και χιλιαστικές υπεκφυγές τύπου ΚΚΕ).

Ιδιαίτερα νομίζω ότι αναδεικνύει με σαφήνεια  την ανάγκη ενός μεταβατικού προγράμματος σοσιαλιστικής προοπτικής το οποίο έχω υποστηρίξει και που συγκεφαλαιώνεται κάτω από την προμετωπίδα της ΑΠΟΔΕΣΜΕΥΣΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΕ.

Από το:

http://contramee.wordpress.com/2012/05/18/%CE%B7-%CE%B1%CF%81%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B5%CF%81%CE%AC-%CE%BF%CF%86%CE%B5%CE%AF%CE%BB%CE%B5%CE%B9-%CE%BD%CE%B1-%CE%B1%CF%80%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AE%CF%83%CE%B5%CE%B9-%CF%84%CE%B9-%CF%83%CE%B7%CE%BC/

Η Αριστερά οφείλει να απαντήσει: τι σημαίνει η άρνηση πληρωμής του χρέους;

Του Χάρη Σαββίδη

Το ΚΚΕ, η ΑΝΤΑΡΣΥΑ, μεγάλο τμήμα του ΣΥΡΙΖΑ (πχ Αριστερό Ρεύμα ΣΥΝ)  καθώς και μια σειρά από οργανώσεις της  εξωκοινοβουλευτικής αριστεράς που δεν ανήκουν σε κάποιο από τα πιο πάνω σχήματα, με άλλα λόγια η πλειοψηφία της Αριστεράς,  τάσσεται πλέον  ανοικτά υπέρ της άρνησης πληρωμής του χρέους, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο.

Η πλειοψηφία της ηγεσίας του ΣΥΝ, μιλά για «επαναδιαπραγμάτευση», για «αναστολή πληρωμής» ή για δραστική διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του χρέους.  Συχνά οι εκπρόσωποι της πλειοψηφίας της ηγεσίας του ΣΥΝ τονίζουν ότι η «επαναδιαπραγμάτευση» που στην «καλύτερη» περίπτωση θα σημαίνει άρνηση πληρωμής του μεγαλύτερου μέρους του χρέους, θα πρέπει να γίνει στο πλαίσιο της Ευρωζώνης.

Σύμφωνα, ακόμα, με τις δημοσκοπήσεις, η άρνηση πληρωμής του χρέους είναι αυτή τη στιγμή η πρόταση που μπορεί να συσπειρώσει το ευρύτερο κοινωνικό και πολιτικό μέτωπο κατά της Τρόικα. Παρότι λοιπόν η πλειοψηφία της Αριστεράς υποστηρίζει την άρνηση πληρωμής του συνόλου ή του μεγαλύτερου τμήματος του χρέους και ένα σημαντικό κομμάτι της κοινωνίας οδηγείται προς τα εκεί, εντούτοις, δεν φαίνεται να υπάρχει συμφωνία για το τι θα συνοδεύει μια τέτοια εξέλιξη.

Στο θέμα των συνεπειών αυτής της πρότασης και του τι προτείνει η Αριστερά για να αντιμετωπιστούν αυτές, επικρατεί μεγάλη σύγχυση.    Έχει λοιπόν ιδιαίτερη αξία να περιγραφεί τι αναμένεται να συμβεί αν η Ελλάδα αρνηθεί να πληρώσει το χρέος και να προταθούν λύσεις για τα προβλήματα που θα ανακύψουν. Αποτελεί πολιτική ευθύνη της Αριστεράς όχι μόνο να προτείνει στον Ελληνικό λαό την άρνηση πληρωμής αλλά και να τον ενημερώσει για το τι αυτή σημαίνει. Να αφηγηθεί την ιστορία του τι θα συμβεί αν βρισκόταν αυτή στην κυβέρνηση, είτε με διακηρυγμένο στόχο είτε με πρακτικό αποτέλεσμα των πολιτικών της την άρνηση πληρωμής του χρέους.

Αυτή η συζήτηση δεν είναι πια αφηρημένη ή θεωρητική. Σε μερικές βδομάδες από σήμερα η ύπαρξη μιας κάποιου είδους «αριστερής» κυβέρνησης στην Ελλάδα αποτελεί μια σοβαρή πιθανότητα.

Ας υποθέσουμε: η Αριστερά στην εξουσία!

Ας υποθέσουμε ότι συμβαίνει ακριβώς αυτό – ότι δηλαδή μετά από τις ερχόμενες εκλογές, μία νέα, αριστερή (ή εργατική) ελληνική κυβέρνηση αρνείται να αποπληρώσει τα ομόλογα που έχει εκδώσει. Κάνουμε ακόμη την αφαίρεση ότι η Ελλάδα παραμένει κανονικά μέλος της ΕΕ και της Ευρωζώνης στο βαθμό που η ίδια το επιθυμεί (όπως σήμερα καταγράφεται και στις δημοσκοπήσεις, από την πλειοψηφία του πληθυσμού) και δεν υπάρχει νομικός τρόπος να την αποπέμψουν παρά τη θέλησή της.

Στο βαθμό που η στάση πληρωμών δεν θα γίνει σε συνεννόηση (ασφαλώς) με την Τρόικα, είναι προφανές ότι οι Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις και τα κοινοτικά όργανα θα έχουν απολύτως εχθρική στάση.

Θα μπορούσε, όμως, η Ελληνική κυβέρνηση να ποντάρει στο κίνημα αλληλεγγύης που θα δημιουργηθεί στα άλλα Ευρωπαϊκά κράτη και να ελπίζει ότι οι κυβερνήσεις θα αναγκαστούν από τους πολίτες να μεταβάλλουν την στάση τους. Αυτό είναι απόλυτα σωστό και εντελώς απαραίτητο, όμως, δεν πρόκειται να συμβεί εντός μερικών ημερών! Είναι άρα προφανές ότι σε πρώτη φάση, ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, κοινοτικά όργανα, ΔΝΤ και αγορές θα τηρήσουν απόλυτα εχθρική στάση!

«Bank run»

Ακόμα και αν η Ελληνική κυβέρνηση επιμείνει να παραμείνει στην Ευρωζώνη, είναι βέβαιο ότι θα υπάρχει έντονη ανησυχία για την παραμονή της χώρας στο ευρώ. Πιθανότατα θα υπάρξει αυτό που οι Αγγλοσάξονες αποκαλούν «bank run», δηλαδή μαζικές αναλήψεις από χιλιάδες καταθέτες που θα συρρέουν υπό συνθήκες πανικού στις τράπεζες. Κανένα τραπεζικό σύστημα δεν είναι δυνατόν να επιβιώσει του φαινομένου αυτού, καθώς οι τράπεζες διατηρούν σε ρευστά διαθέσιμα εξαιρετικά μικρό κομμάτι των καταθέσεων που έχουν προσελκύσει.  Οι τράπεζες (όπως και τα ασφαλιστικά ταμεία) θα δεχθούν, επίσης, από την στάση (ή και την «απλή» αναστολή) πληρωμών άμεσο πλήγμα στα κεφάλαιά τους, καθώς είναι οι μεγαλύτεροι κάτοχοι Ελληνικών ομολόγων.

Άρα εκ των πραγμάτων προκύπτει η ανάγκη κρατικοποίησης του τραπεζικού συστήματος. Αυτό άλλωστε προβλέπει να συμβεί πρακτικά και το σχέδιο της Τρόικα, μόνο που οι τραπεζίτες κατάφεραν αφού σωθούν από το κράτος να διατηρήσουν τον έλεγχο των τραπεζών τους.

Κρατικοποίηση τραπεζών

Η πρόταση λοιπόν για άρνηση πληρωμής (του συνόλου ή ενός μεγάλου μέρους) του χρέους δεν μπορεί παρά να συνοδεύεται και από την πρόταση κρατικοποίησης (ή εθνικοποίησης) των τραπεζών.

Αυτό όμως, από μόνο του, δεν λύνει το πρόβλημα ρευστότητας που θα αντιμετωπίσει η οικονομία.

Στην Ελλάδα, όπως και σε κάθε άλλο κράτος της Ευρωζώνης, η ρευστότητα εισέρχεται στην οικονομία μέσω του Ευρωσυστήματος που έχουν δημιουργήσει οι κεντρικές τράπεζες. Από εκεί προέρχονται όλα τα νέα χαρτονομίσματα που εμφανίζονται στην οικονομία, ακολουθώντας την οδό των πράξεων χρηματοδότησης που πραγματοποιεί η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Πώς λειτουργεί η χρηματοδότηση στα πλαίσια του Ευρωσυστήματος

Καθημερινά η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) καλεί όλες τις τράπεζες να δανειστούν όσα κεφάλαια επιθυμούν, με προκαθορισμένο επιτόκιο (συνήθως 1%) και χρονική περίοδο (από ένα βράδυ μέχρι και 3 χρόνια) έναντι καταβολής κάποιου ενεχύρου (συνήθως κρατικά ομόλογα). Καθώς τα Ελληνικά ομόλογα θα τελούν πλέον υπό στάση πληρωμών, δεν θα έχουν αξία ως ενέχυρο. Άρα οι Ελληνικές τράπεζες δεν θα μπορούν να αντλήσουν ρευστότητα από την ΕΚΤ.

Στο Ευρωσύστημα υπάρχει και μια δεύτερη «δίοδος» χρηματοδότησης – ο μηχανισμός Έκτακτης Βοήθειας Ρευστότητας (ELA), που επιτρέπει στις εθνικές Κεντρικές Τράπεζες να δανείσουν τις τράπεζες της χώρας. Μπορεί, δηλαδή, μέσω του ELA η Τράπεζα της Ελλάδος (και όχι η ΕΚΤ, στη Φραγκφούρτη) να δανείσει με ευρώ τις Ελληνικές τράπεζες. Για να ενεργοποιηθεί, όμως, ο ELA, θα πρέπει να υπάρξει σχετική απόφαση της Διοίκησης της ΕΚΤ. Όσο αυτή θα τηρεί εχθρική στάση απέναντι στην Ελλάδα, ο ELA δεν θα ενεργοποιείται και άρα στην οικονομία δεν θα υπάρχει τρόπος να χορηγηθεί νέα ρευστότητα.

Φυγή κεφαλαίων

Πιθανότατα, δε, αυτό θα συμβαίνει σε ένα περιβάλλον μαζικής φυγής κεφαλαίων, καθώς όσοι διατηρούν ρευστότητα σε ευρώ θα προσπαθούν να την φυγαδεύσουν στο εξωτερικό.

Για να αποφευχθεί αυτό η κυβέρνηση θα αναγκαστεί να επιβάλει ελέγχους στην κίνηση κεφαλαίων, αναστέλλοντας την ισχύ βασικών άρθρων της Ευρωσυνθήκης.

Ακόμα και αν καταφέρει «νομικά» να το υπερασπίσει αυτό η Ελληνική κυβέρνηση (π.χ. επικαλούμενη ρήτρες εθνικής ασφάλειας, που υπάρχουν στην Ευρωσυνθήκη) είναι αμφίβολο αν αποδειχθεί πρακτικά εφικτό, στο παγκοσμιοποιημένο χρηματοπιστωτικό σύστημα και με εχθρικό το διεθνές περιβάλλον.

Πιστωτική ασφυξία

Η Ελληνική οικονομία, κατά συνέπεια, δεν θα έχει δυνατότητα εισροής ρευστότητας και στην καλύτερη πιθανότητα θα καταφέρει να ελέγξει την εκροή.

Ακόμα κι έτσι, η απουσία νέων δανείων από τις τράπεζες (που δεν θα μπορούν να αντλούν «φρέσκο» χρήμα) θα προκαλέσει «πιστωτική ασφυξία» σχεδόν στο σύνολο των μεσαίων και μεγάλων επιχειρήσεων.

Η άρνηση πληρωμής μισθών θα γενικευθεί και οι (κρατικοποιημένες) τράπεζες θα κληθούν να αντιμετωπίσουν χιλιάδες «κανόνια» επιχειρήσεων. Η αδυναμία εξεύρεσης έστω και κεφαλαίου κίνησης, θα οδηγήσει ακόμα και μεγάλες επιχειρήσεις σε αδυναμία εφοδιασμού με πρώτες ύλες και προϊόντα. Τα ράφια στα μαγαζιά θα αρχίσουν όντως να αδειάζουν, καθώς η «αναιμία ρευστότητας» θα παραλύει την οικονομία.

Η παράλυση της οικονομικής δραστηριότητας θα περιορίσει δραματικά τα φορολογικά έσοδα και, μη έχοντας πρόσβαση σε δανεισμό, η κυβέρνηση θα αδυνατεί να καταβάλει μισθούς και συντάξεις. Θα έχει, ταυτόχρονα, αυτονόητο χρέος, υπό αυτές τις συνθήκες, να αποκαταστήσει την ομαλή λειτουργία της κοινωνίας. Να υπάρχει, δηλαδή ασφάλεια, απαραίτητες υπηρεσίες υγείας, να λειτουργούν οι τηλεπικοινωνίες και να επαρκεί ο εφοδιασμός της αγοράς σε τρόφιμα και καύσιμα.

«Νέο» χρήμα – καινούργιο νόμισμα

Για να συνεχίσει να απασχολεί τους δημοσίους υπαλλήλους (παιδεία, νοσοκομεία, σώματα ασφαλείας, δημόσια διοίκηση, κλπ) η κυβέρνηση θα αναγκαστεί να «εφεύρει» κάποιας μορφής νέο χρήμα ακόμα και αν επιμένει να παραμείνει στην Ευρωζώνη.

Θα μπορούσε, για παράδειγμα, να πληρώσει τους δημοσίους υπαλλήλους σε νέα ομόλογα – άλλωστε ακριβώς αυτό (ομόλογα της ΤτΕ, πληρωτέα επί τη εμφανίση) είναι τυπικά και τα χαρτονομίσματα.  Για να συνεχίσει, δηλαδή, η ομαλή λειτουργία της κοινωνίας ακόμα και παραμένοντας στην Ευρωζώνη, η κυβέρνηση θα αναγκαστεί να δημιουργήσει μια οικονομία «δύο νομισμάτων» – στην πραγματικότητα, δηλαδή, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο θα έχουμε επιστροφή σε «εθνικό» νόμισμα, είτε αυτό ονομαστεί δραχμή, είτε όχι.

Το πρόβλημα που ανακύπτει σε τέτοιες περιπτώσεις είναι ότι αρχικά το νέο νόμισμα (η νέα δραχμή, σε αυτή την περίπτωση) γίνεται δεκτό με απόλυτη καχυποψία. Οι δημόσιοι υπάλληλοι προφανώς θα προτιμούσαν να συνεχίσουν να πληρώνονται σε ευρώ, καθώς δεν θα είναι σίγουροι για την αγοραστική δύναμη που θα έχει «αύριο» η δραχμή. Ακόμα και αν το κράτος τους επιβάλλει την απόφαση, η πραγματική αξία των δραχμών στην αγορά θα είναι αμφίβολη (ειδικά καθώς το νομικό καθεστώς που θα την διέπει θα είναι θολό, εξαιτίας της ύπαρξης δύο νομισμάτων) και όλοι θα προτιμούν να πληρώνονται σε ευρώ.

Διεθνώς η αξία της δραχμής έναντι των υπολοίπων νομισμάτων θα υποχωρεί διαρκώς, όσο η ζήτηση για αυτή θα υπολείπεται της προσφοράς. Σε πρώτη φάση θα υπάρξει και έντονη κερδοσκοπία, με τους «επενδυτές» να «ποντάρουν» στην περαιτέρω εξασθένηση του νομίσματος. Αυτοί που προ 20ετίας κατάφεραν να «γονατίσουν» την (ισχυρή) βρετανική λίρα μέσα σε λίγες ημέρες, προφανώς και θα μπορούν να οδηγήσουν όσο χαμηλά επιθυμούν το νέο νόμισμα. Μεσοπρόθεσμα η ισοτιμία θα διαμορφωθεί, όμως, από την προσφορά και τη ζήτηση, που προκύπτουν από τις εισαγωγές (προσφορά δραχμών για ξένα νομίσματα) και τις εξαγωγές (ζήτηση δραχμών από ξένους για να αγοράσουν ελληνικά προϊόντα). Μέχρι να γίνει πλεονασματικό το ισοζύγιο αυτό, η δραχμή θα δέχεται υποτιμητικές πιέσεις και η αγοραστική αξία της θα μειώνεται.

Πρακτικά αυτό συνεπάγεται διαρκώς υψηλότερες τιμές στα εισαγόμενα αγαθά αλλά και διαρκώς χαμηλότερες για τις εξαγωγές. Αφενός, δηλαδή, θα ακριβαίνουν τα προϊόντα στην εγχώρια αγορά, αφετέρου θα γίνεται πιο ανταγωνιστική η εγχώρια παραγωγή. Οι τελικές συνέπειες για τους εργαζόμενους / καταναλωτές θα εξαρτηθούν από τον τρόπο που θα οργανωθεί η αναδιάρθρωση της παραγωγής – αν δηλαδή αξιοποιηθούν οι εγχώριοι πόροι ώστε γρήγορα να καλύψουν τα κενά που θα δημιουργήσει η αδυναμία αγοράς εισαγόμενων αγαθών. Αν, για παράδειγμα, καταστεί δυνατό να φτιάχνονται στην Ελλάδα τηλεοράσεις αντίστοιχες των εισαγόμενων και σε προσιτή για τους ντόπιους τιμή, τότε τελικά οι καταναλωτές δεν θα είναι χαμένοι και η οικονομία θα έχει ωφεληθεί.

Διαγραφή χρεών

Η συντριπτική πλειοψηφία των νοικοκυριών θα αδυνατεί να αποπληρώσει τα δάνεια που έχει λάβει από τις τράπεζες, κυρίως αν οι οφειλές παραμένουν σε ευρώ. Έχοντας κρατικοποιήσει τις τράπεζες η κυβέρνηση πιθανότατα θα αναγκαστεί να προχωρήσει σε διαγραφή των χρεών αυτών (στεγαστικά, καταναλωτικά και προσωπικά δάνεια). Για να επιβιώσουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις θα πρέπει πιθανότατα να διαγραφούν και τα δικά τους κέρδη. Επιχειρήσεις μεσαίου και μεγάλου μεγέθους θα μπορούσαν να τύχουν διαφορετικής αντιμετώπισης, καθώς προκύπτει η ευκαιρία το Δημόσιο να αποκτήσει τον έλεγχο των μέσων παραγωγής.

Καύσιμα και φάρμακα

Η κυβέρνηση θα έχει, επίσης, απόλυτη ανάγκη τα ευρώ που μπορεί να κατέχει, καθώς με αυτά θα διασφαλίζεται ο εφοδιασμός της οικονομίας σε αγαθά πρώτης ανάγκης: καύσιμα, φάρμακα και τρόφιμα. Δεδομένου του ελλείμματος στο ενεργειακό ισοζύγιο της χώρας, θα πρέπει να υπάρξουν ειδικές συμφωνίες αγοράς καυσίμων. Για τα δε φάρμακα, το σύστημα υγείας δύσκολα θα κληθεί είτε να συνεχίσει να προμηθεύεται με εξωφρενικές τιμές από το διεθνές καρτέλ των φαρμακευτικών, είτε να εξοικονομήσει πολύτιμα ευρώ στρεφόμενο σε εναλλακτικούς προμηθευτές (π.χ. την Κούβα) και σε εθνική παραγωγή φαρμάκων. Έτσι όμως, η Ελλάδα θα αναγκαστεί να παραβιάσει τους διεθνείς νόμους προστασίας «πατέντας», οπότε, και πάλι εκ των πραγμάτων, θα προκύψει θέμα αμφισβήτηση των διεθνών συνθηκών προστασίας «πνευματικής ιδιοκτησίας».

Εκ των πραγμάτων: ένα εναλλακτικό οικονομικό μοντέλο

Περισσότερο πολύπλοκο είναι το σκέλος της προσπάθειας που θα κληθεί να καταβάλει η κυβέρνηση για την ομαλή τροφοδοσία της αγοράς, αρχικά με τρόφιμα και στη συνέχεια με όλα τα αγαθά.  Θα έχει στη διάθεσή της χιλιάδες ακίνητα και επιχειρήσεις (μέσω των κατασχέσεων) ενώ θα υπάρχουν εκατομμύρια άνεργοι. Θα μπορεί, επομένως, κι αυτό θα είναι και το βασικό, το κρίσιμο καθήκον της, να οργανώσει από την αρχή την παραγωγή, θέτοντας ως πρώτο στόχο την ομαλή τροφοδοσία της αγοράς με τρόφιμα.

Το σύστημα οικονομίας που θα δημιουργήσει θα προσφέρει τα αγαθά πρώτης ανάγκης έναντι δραχμών και έτσι θα γεννήσει την ζήτηση για το νέο νόμισμα. Προκειμένου να συνεχίσει να λειτουργεί η οικονομία θα προκύψει εκ των πραγμάτων η ανάγκη μετασχηματισμού της προς μια κατεύθυνση που τον κυρίαρχο λόγο θα έχει η κοινωνία και όχι η αγορά.

Συνεπώς…

Η πρόταση για άρνηση αποπληρωμής του χρέους, ή ακόμα και απλά η καταγγελία του μνημονίου και η άρνηση εφαρμογής των πολιτικών που απαιτεί η τρόικα και οι «αγορές», κατά συνέπεια, δεν μπορεί να κατατίθεται αυτοτελώς. Συνεπάγεται μια σειρά πολιτικών επιλογών μεγάλου βεληνεκούς όπως:

–          κρατικοποίηση τραπεζικού συστήματος και μεγάλων επιχειρήσεων,

–          αναστολή ισχύος άρθρων της Ευρωσυνθήκης και άλλων σημαντικών διεθνών Συνθηκών,

–          παράλληλη (ή και αποκλειστική) κυκλοφορία εθνικού νομίσματος,

–          διαγραφή χρέους νοικοκυριών και μικρομεσαίων,

–          κοινωνικό μετασχηματισμό της οικονομίας.

Χωρίς αυτές τις προϋποθέσεις η αποκατάσταση της ομαλής λειτουργίας της κοινωνίας είτε δεν θα υπάρξει ποτέ, είτε θα γίνει με απείρως μεγαλύτερο κόστος για τη συντριπτική  πλειοψηφία των πολιτών. Θα υπάρχει, για παράδειγμα, έλλειψη καυσίμων, θα δημιουργηθεί μαύρη αγορά σε είδη πρώτης ανάγκης, θα πολλαπλασιαστούν οι ελλείψεις φαρμάκων κλπ.

Τι θα σημαίνει η σύγκρουση με ΕΕ και αγορές

Είναι σημαντικό να γίνει σαφές στην κοινωνία ότι οι δυνάμεις της Αριστεράς που προτείνουν τις παραπάνω πολιτικές επιλογές, δεν το πράττουν από… αρτηριοσκλήρωση. Σίγουρα δεν είναι τυχαίο ότι επί δεκαετίες η Αριστερά κατέθετε (τουλάχιστον στα… λόγια) προτάσεις προς αυτή την κατεύθυνση. Σε αυτά τα «μέτωπα» ήταν περισσότερο έντονες οι αντιφάσεις του συστήματος και άρα εκεί καταθέτονταν οι περισσότερες απαντήσεις-προτάσεις.

Σήμερα, όμως, όλα αυτά δεν προτείνονται απλά από κεκτημένη ταχύτητα αλλά επειδή συνθέτουν τη μόνη ρεαλιστική πορεία εξόδου από το αδιέξοδο όπου οδηγήθηκε η Ελληνική οικονομία.

Ακόμα επομένως και αν υιοθετηθεί η στάση της παραμονής στην Ευρωζώνη και την ΕΕ, οι παραπάνω πολιτικές επιλογές θα απαιτηθεί να γίνουν, από τη στιγμή που κάποιος είναι αποφασισμένος να συγκρουστεί με τα Μνημόνια και τις πολιτικές της Τρόικας. Όσο μάλιστα πιο ξεκάθαρο είναι εκ των προτέρων ότι αυτός είναι ο μοναδικός εναλλακτικός δρόμος, τόσο ισχυρότερη θα γίνεται η διεθνής διαπραγματευτική θέση «της χώρας». Το θέμα της «διαπραγματευτικής ισχύος» υπάρχει κάτω από όλες τις συνθήκες και περιστάσεις – είτε με κυβέρνηση των καπιταλιστών είτε με μια κυβέρνηση της αριστεράς και κάτω από εργατική και λαϊκή εξουσία. Γιατί προφανώς, για να έχει νόημα η επιλογή της παραμονής στην Ευρωζώνη, στόχος θα πρέπει να είναι η ενίσχυση του κινήματος αλληλεγγύης στον υπόλοιπο κόσμο και της κοινής και συντονισμένης πάλης με τους υπόλοιπους εργαζόμενους στην Ευρώπη, ειδικά αυτούς που δέχονται αντίστοιχες επιθέσεις μ’ αυτές των Ελλήνων εργαζομένων.

Ισοζύγια δύναμης, μέσα και έξω

Η όποια φιλολαϊκή, ή εργατική, ή αριστερή κυβέρνηση στην Ελλάδα θα ξεκινά από μια εξαιρετικά δεινή διαπραγματευτική θέση, έχοντας απέναντί της κυβερνήσεις και αγορές.

Ελπίδα της θα είναι ότι η κοινή γνώμη στον υπόλοιπο κόσμο θα κινητοποιηθεί υπέρ του αγώνα του ελληνικού λαού, πιέζοντας τις κυβερνήσεις. Ακόμα, ελπίδα της θα είναι οι αγώνες του ελληνικού κινήματος να λειτουργήσουν σαν καταλύτης για αντίστοιχους αγώνες στην υπόλοιπη Ευρώπη, στην προοπτική της πάλης για μια σοσιαλιστική Ευρώπη αντί της σημερινής ΕΕ του κεφαλαίου και των πολυεθνικών. Οι συνθήκες που θα επικρατούν στην Ελλάδα θα καθορίζουν την αντοχή της όποιας αριστερής κυβέρνησης στις διαπραγματεύσεις. Αν τα ράφια είναι άδεια, αν αναπτυχθεί μαύρη αγορά, αν υπάρχουν ελλείψεις βασικών φαρμάκων, αν δεν επαρκεί το ρεύμα, κλπ, η όποια Ελληνική κυβέρνηση θα βρίσκεται σε εξαιρετικά αδύναμη θέση – θα κινδυνεύει να πέσει ή να οδηγηθεί σε οδυνηρούς συμβιβασμούς. Αν από την άλλη έχει ένα αξιόπιστο εναλλακτικό πλάνο στο τραπέζι, η διαπραγματευτική της θέση ενισχύεται. (Με μια είναι η ίδια λογική με το περίφημο «πιστόλι στο τραπέζι» του κ. Παπακωνσταντίνου. Το ζητούμενο είναι αυτή τη φορά το «πιστόλι» να είναι γεμάτο – να υπάρχει δηλαδή μια καλά οργανωμένη εναλλακτική πρόταση).

Η απόλυτη αναγκαιότητα του εναλλακτικού σοσιαλιστικού οικονομικού μοντέλου

Οποιοσδήποτε συμφωνεί με τη διαγραφή χρέους (ακόμα και αν κατά τα άλλα πιστεύει, λ.χ. ότι για να ξεπεραστεί η κρίση αρκεί η έκδοση Ευρωομολόγων) είναι υποχρεωμένος να προχωρήσει στη διατύπωση μιας αξιόπιστης εναλλακτικής πρότασης.  Και εφόσον επιθυμεί η πρόταση αυτή να είναι η ευνοϊκότερη για την Ελληνική κοινωνία, υποχρεωτικά θα οδηγηθεί στην κατεύθυνση των παραπάνω πολιτικών επιλογών.

Το θέμα, έτσι, ενός προγράμματος ανατροπής της εξουσίας των τραπεζιτών και του μεγάλου κεφαλαίου δεν αποτελεί –ιδιαίτερα στις σημερινές συνθήκες– προνόμιο κάποιων «αδιόρθωτων» ή «ρομαντικών» επαναστατών.   Αποτελεί το μοναδικό τρόπο να αντιμετωπιστεί η επιθετικότητα της Τρόικας και των «αγορών», οι οποίες επιβάλλουν τις πολιτικές τους με ένα εκβιαστικό δίλημμα: ή κάνετε αυτό που απαιτούμε ή σας κόβουμε τη χρηματοδότηση και με τον ένα ή τον άλλο τρόπο αναγκάζεστε να επιστρέψετε στη δραχμή. Αυτό το εναλλακτικό πρόγραμμα είναι, στην ουσία, το ζητούμενο απ’ την Αριστερά που θέλει ανατροπή των σημερινών πολιτικών. Ακόμα και αν δηλώνει πως δεν θέλει ανατροπή του συστήματος είναι υποχρεωμένη να κινηθεί προς την κατεύθυνση που περιγράφουμε πιο πάνω διαφορετικά θα μετατραπεί σε υποχείριο της ΕΕ και του ΔΝΤ.

Και, παρόμοια, είναι το ζητούμενο από την αριστερά που μιλά για έξοδο από το € και την ΕΕ, χωρίς να κατανοεί πλήρως ότι αυτά από μόνα τους δεν προσφέρουν καμία λύση στα πρωτόγνωρα οικονομικά και κοινωνικά αδιέξοδα που αντιμετωπίζει ο ελληνικός λαός.

Η μοναδική προοπτική για καλύτερες μέρες είναι έτσι η πάλη για την ανατροπή του σημερινού, καπιταλιστικού συστήματος, όχι αφηρημένα, σε κάποιο μακρινό κι αόριστο μέλλον, αλλά ξεκινώντας από το σήμερα.

Και πάνω σ’ αυτή τη βάση η Αριστερά των διάφορων αποχρώσεων οφείλει να συνεργαστεί αν θέλει να συμβάλει στην έξοδο της κοινωνίας από τη βαρβαρότητα των τροϊκανών πολιτικών. Σε αντίθετη περίπτωση θα είναι δυστυχώς συνυπεύθυνη.

*O Χάρης Σαββίδης  είναι οικονομολόγος, επικεφαλής του διεθνούς οικονομικού ρεπορτάζ στην εφημερίδα Ημερησία

Ένα εξαιρετικά εύστοχο και επίκαιρο κείμενο κριτικής στη σημερινή γραμμή και ηγεσία του ΚΚΕ, στον ΕΡΓΑΤΙΚΟ ΑΓΩΝΑ

Η απώλεια των λενινιστικών χαρακτηριστικών του ΚΚΕ

Παρασκευή, 18 Μάιος 2012
Εργατικός Αγώνας

[…] δεν είμαστε ούτε σταλινικό, ούτε μπρεζνιεφικό, ούτε κόμμα του Λένιν […] Είμαστε Κομμουνιστικό Κόμμα, ούτε σταλινικό, ούτε λενινιστικό, ούτε τίποτα από αυτά.

Αλέκα Παπαρήγα [1].

Πώς είναι δυνατό σε περίοδο οξύτατης καπιταλιστικής κρίσης οι βασικοί πυλώνες του αστικού συστήματος να χάνουν 3.500.000 ψήφους στις πρόσφατες εκλογές και το ΚΚΕ να μην καρπώνεται τίποτα; Στο παρόν κείμενο θα επιχειρήσουμε μια πρώτη απάντηση στο παραπάνω ερώτημα.

*  *  *  *

Είναι κοινός τόπος πως διανύουμε μια ιστορική φάση διόλου συνηθισμένη. Ωστόσο, αυτή τη φάση πρέπει να την δούμε ενταγμένη σε ένα ευρύτερο ιστορικό πλαίσιο, οι απαρχές του οποίου βρίσκονται στη δεκαετία του 1970:

1. Το 1974 και 1975 σημειώνεται η πρώτη, για τον καπιταλισμό κρίση, μετά το πέρας του Β΄ παγκόσμιου πολέμου.

2. Η δεκαετία του 1980 σηματοδοτείται από την αποφασιστική αλλαγή του τρόπου διαχείρισης του καπιταλισμού (από τον κεϋνσιανισμό μεταβαίνουμε στο νεοφιλελευθερισμό με πρωταγωνιστές το Ρέιγκαν και τη Θάτσερ).

3. Τη διετία 1989-1991 διαλύονται όλες οι σοσιαλιστικές χώρες, η μια μετά την άλλη και το παγκόσμιο κομμουνιστικό κίνημα εισέρχεται σε βαθιά κρίση.

 

 

Α. ΤΟ ΚΚΕ ΣΤΟΝ ΚΥΚΕΩΝΑ ΤΩΝ ΑΛΛΑΓΩΝ

Η αριστερά στην Ελλάδα δεν έμεινε ανεπηρέαστη από τις θυελλώδεις εξελίξεις: το ΚΚΕ υπέστη δυο διασπάσεις. Η μια, το 1989, ήταν από τα «αριστερά» και η άλλη, το 1991, ήταν από τα δεξιά (ΝΑΡ και ΣΥΝ αντίστοιχα).

Το ΚΚΕ έκτοτε έδρασε σε πολύ δύσκολες συνθήκες. Διακυβεύτηκε η ίδια του η ύπαρξη. Ωστόσο, κράτησε τα σύμβολά του, την κοσμοθεωρία του, δεν υποχώρησε στις δυσκολίες. Αντιστάθηκε στο φρενήρη εθνικισμό που διοχετεύτηκε στην ελληνική κοινωνία με αφορμή τα Σκόπια, επέμενε να αποκαλύπτει τη φύση και το ρόλο της ΕΟΚ/ΕΕ, δούλεψε μέσα στην εργατική τάξη, δημιούργησε το ΠΑΜΕ, παρενέβη με αποφασιστικότητα στο νεολαιίστικο και αντιιμπεριαλιστικό κίνημα, ανασυγκρότησε τις κομματικές του οργανώσεις, υπερασπίστηκε το σοσιαλισμό και προπαγάνδισε το σοσιαλιστικό όραμα. Χάρη στην αυταπάρνηση των μελών του το κόμμα ορθοπόδησε.

Βεβαίως πολλοί έχουν καταλάβει ότι τα τελευταία χρόνια έχουν σημειώθηκαν σοβαρές αλλαγές στον τρόπο που πορεύεται πλέον το ΚΚΕ και οι οποίες έχουν τροποποιήσει άρδην το χαρακτήρα του κόμματος.

Στο παρόν κείμενο θα επιχειρήσουμε μια πρώτη κωδικοποίηση αυτών των αλλαγών.

 

Β.  Η ΠΑΡΑΒΙΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΜΑΤΟΣ

Η σημερινή ηγεσία του ΚΚΕ έχει ουσιαστικά ταυτίσει την τακτική με τη στρατηγική ή σε κάθε περίπτωση τα έχει αποσυνδέσει. Ας δούμε αρχικά πώς το έχει κάνει μέσω της παραβίασης του Προγράμματός του.

1. Το Πρόγραμμα ενός κομμουνιστικού κόμματος είναι προϊόν απόφασης προγραμματικού συνεδρίου. Το υπάρχον πρόγραμμα του ΚΚΕ ψηφίσθηκε στο 15ο συνέδριο και ανάμεσα στα άλλα δίνει κατεύθυνση για τη δημιουργία ενός Αντιιμπεριαλιστικού-Αντιμονοπωλιακού-Δημοκρατικού Μετώπου (εφεξής ΑΑΔΜ): «Η διαδικασία συγκρότησης του Μετώπου πραγματοποιείται στο έδαφος του αγώνα για οξυμένα λαϊκά προβλήματα […] Το Μέτωπο στην αρχική του φάση ξεκινά σαν συσπείρωση κυρίως κοινωνικών δυνάμεων γύρω από αντιιμπεριαλιστικά αντιμονοπωλιακά αιτήματα και στόχους, από επιμέρους μέτωπα πάλης, που κινητοποιούν διάφορα τμήματα των εργαζομένων προς ένα ενιαίο ισχυρό  λαϊκό ρεύμα […] Το ΚΚΕ επιδιώκει τη συνεργασία με πολιτικές δυνάμεις που αποδέχονται την αναγκαιότητα σύγκρουσης με τον ιμπεριαλισμό και τα πολυεθνικά μονοπώλια, υπερασπίζονται τα δικαιώματα των εργαζομένων, τη λαϊκή κυριαρχία και ανεξαρτησία της χώρας» [2].

Η ηγεσία του ΚΚΕ έχει παραβιάσει με αντιδημοκρατικό τρόπο την παραπάνω κατεύθυνση. Όχι μόνο δε χρησιμοποιείται καθόλου πλέον ως όρος το ΑΑΔΜ, αλλά καταργήθηκε στην πράξη οποιαδήποτε προσπάθεια συγκρότησής του.

Αυτό που σήμερα κάνει η ηγεσία του κόμματος, είναι να βάζει το μισό κόμμα (ΠΑΜΕ) να καλεί το άλλο μισό (ΜΑΣ, ΠΑΣΥ, ΠΑΣΕΒΕ, ΟΓΕ) σε «κοινούς» αγώνες και να δημιουργεί τις Λαϊκές Επιτροπές που επί της ουσίας αποτελούνται από τις κομματικές οργανώσεις και τους οπαδούς του κόμματος. Προφανώς το πνεύμα του Προγράμματος που περιγράψαμε παραπάνω δεν έχει καμία σχέση με ό,τι πραγματοποιείται σήμερα.

2. Η ηγεσία του ΚΚΕ έχει πετάξει στον «κάλαθο των αχρήστων» την πάγια θέση περί εξαρτημένης Ελλάδας που είναι διαπίστωση και του Προγράμματος σύμφωνα με το οποίο «Η Ελλάδα βρίσκεται σε ενδιάμεση και εξαρτημένη θέση στο παγκόσμιο ιμπεριαλιστικό σύστημα» [3]. Η παραβίαση του Προγράμματος πραγματοποιήθηκε στα δυο τελευταία συνέδρια του κόμματος. Στο 17ο συνέδριο διαπιστώθηκε ότι «ενισχύθηκαν βασικά γνωρίσματα του ιμπεριαλιστικού σταδίου του ελληνικού καπιταλισμού[…]» [4]. Στο 18ο συνέδριο η παραβίαση του Προγράμματος είναι ακόμη πιο εμφανής, αφού εξαφανίζεται ο χαρακτηρισμός του εξαρτημένου ελληνικού καπιταλισμού [5].

 

Η ηγεσία του ΚΚΕ έχει υιοθετήσει πλέον τη θεωρία της αλληλεξάρτησης που διατυπώθηκε στο παρελθόν από τον ελληνικό τροτσκισμό και πάσης φύσεως μικροαστικά σχήματα. Με βάση αυτό το σχήμα η Ελλάδα δεν είναι εξαρτημένη, αλλά ιμπεριαλιστική χώρα! Εμμένει, μάλιστα, σε αυτό το δογματικό σχήμα όταν η τρόικα «οργώνει» την Αθήνα και καθορίζει στο ελληνικό πολιτικό αστικό σύστημα πότε θα κάνει εκλογές, ο Ράιχενμπαχ έχει ρόλο διοικητή ενός προτεκτοράτου και τα μνημόνια που έχουν επιβληθεί υποθηκεύουν την ελληνική δημόσια περιουσία στον ιμπεριαλισμό.

Η θεωρία της αλληλεξάρτησης οδήγησε τα τροτσκιστικά σχήματα να αποκηρύσσουν στο παρελθόν (και τα οδηγεί και στο παρόν) τους αγώνες του ΚΚΕ και του ΕΑΜ και να λένε πως ο πατριωτικός-αντιιμπεριαλιστικός αγώνας του ελληνικού λαού ήταν αντιδραστικός και απόρροια του «σταλινικού δογματισμού». Σωστή, κατά τη γνώμη τους ήταν η γραμμή με βάση την οποία έπρεπε ο ελληνικός λαός να καλεί σε συναδέλφωση τα «ταξικά μας αδέλφια», δηλαδή τους Γερμανούς. Η ιστορία, όμως, είναι αμείλικτη: ο λαός καταδίκασε στο ιστορικό περιθώριο τον τροτσκισμό, ενώ το ΕΑΜ είχε μαζί του το 90% του ελληνικού λαού. [6].

 

Γ. Η ΤΑΥΤΙΣΗ ΤΑΚΤΙΚΗΣ-ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ: ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΛΛΟΙΩΣΗΣ ΤΗΣ ΛΕΝΙΝΙΣΤΙΚΗΣ ΦΥΣΙΟΓΝΩΜΙΑΣ ΤΟΥ ΚΚΕ

1. Σε όλες τις παρεμβάσεις του κόμματος, η επωδός είναι η λαϊκή εξουσία, δηλαδή η δικτατορία του προλεταριάτου. Έτσι, από την κεντρική πολιτική σκηνή μέχρι και το τελευταίο σωματείο, όρος για κοινή πάλη δεν είναι η αποδοχή ενός αντιμονοπωλιακού-αντιιμπεριαλιστικού συνεκτικού «πακέτου» αιτημάτων που θα βοηθήσει την εργατική τάξη και το λαϊκό κίνημα να προσεγγίσει το στόχο της κοινωνικής επανάστασης, αλλά ο ίδιος ο στρατηγικός στόχος.

2. Εδώ και καιρό η ηγεσία του ΚΚΕ φαίνεται πως έχει αποφασίσει την ίδρυση «κόκκινων» συνδικάτων. Σε χώρους όπου υπάρχουν σωματεία που δε βρίσκονται υπό τον έλεγχο του κόμματος, δημιουργούνται παράλληλα άλλα σωματεία προκειμένου «να ενισχυθεί ο ταξικός προσανατολισμός του κινήματος». Τέτοιες απόπειρες έχουν σημειωθεί στο χρηματοπιστωτικό τομέα, στην ιδιωτική εκπαίδευση, στους ΟΤΑ και αλλού με πενιχρότατα αποτελέσματα, για να μην πούμε με αρνητικά [7].

 

Το «περίεργο» της όλης υπόθεσης είναι πως υπάρχει ιστορική εμπειρία από τέτοιου είδους εγχειρήματα που απέτυχαν παταγωδώς και στα οποία άσκησε δριμύτατη κριτική ο Λένιν: «Τον αγώνα όμως ενάντια στην “εργατική αριστοκρατία” τον διεξάγουμε εξ’ ονόματος της εργατικής μάζα και για να την τραβήξουμε με το μέρος μας. Τον αγώνα ενάντια στους οπορτουνιστές και σοσιαλσωβινιστές αρχηγούς τον διεξάγουμε για να τραβήξουμε  την εργατική τάξη με το μέρος μας. Θα ήταν ανοησία να ξεχνά κανείς αυτή τη στοιχειώδη και εξόφθαλμη αλήθεια. Και ακριβώς τέτοια ανοησία κάνουν οι “αριστεροί”  Γερμανοί κομμουνιστές, που από τον αντιδραστικό και αντεπαναστατικό χαρακτήρα των ηγετικών κύκλων των συνδικάτων βγάζουν το συμπέρασμα ότι…οι κομμουνιστές πρέπει να βγουν από τα συνδικάτα!! να αρνούνται να δουλέψουν μέσα σε αυτά!! να δημιουργήσουν νέες, επινοημένες μορφές εργατικής οργάνωσης!! Αυτό είναι ασυγχώρητη βλακεία, που ισοδυναμεί με την πιο μεγάλη υπηρεσία που μπορούν να προσφέρουν οι κομμουνιστές στη αστική τάξη […] Να μη δουλεύεις μέσα στα αντιδραστικά συνδικάτα σημαίνει να εγκαταλείπεις  τις λειψά αναπτυγμένες ή καθυστερημένες εργατικές μάζες στην επιρροή των αντιδραστικών ηγεσιών, των πρακτόρων της αστικής τάξης, των αριστοκρατών εργατών ή των αστοποιημένων “εργατών” […] Η ανόητη ακριβώς “θεωρία” για τη μη συμμετοχή των κομμουνιστών στα αντιδραστικά συνδικάτα δείχνει με τον πιο ανάγλυφο τρόπο πόσο επιπόλαια οι “αριστεροί” κομμουνιστές αντικρίζουν το ζήτημα της επιρροής πάνω στις “μάζες” και πόση κατάχρηση κάνουν με τις κραυγές τους της λέξης “μάζα”. Για να μπορέσεις να βοηθήσεις τις “μάζες” και να κατακτήσεις τη συμπάθειά τους, την αγάπη τους και την υποστήριξή τους δεν πρέπει να φοβάσαι τις δυσκολίες […] αλλά να δουλεύεις υποχρεωτικά εκεί που είναι οι μάζες» [8], οι υπογραμμίσεις του Λένιν.

3. Ίσως η πιο ακραία έκφραση της στροφής της πολιτικής του ΚΚΕ συμπυκνώνεται στην απόφαση της ηγεσίας του να κηρυχτεί από το ΠΑΜΕ πανελλαδική απεργία το Δεκέμβριο του 2009 και να υποχρεωθούν τα κομματικά μέλη σε συμμετοχή στην απεργία και στις περιπτώσεις που το σωματείο τους δεν είχε ανάλογη απόφαση! Πρόκειται για μία κατεύθυνση που δεν έχει προηγούμενο ούτε στα ελληνικά, ούτε από όσο ξέρουμε στα παγκόσμια δεδομένα. Δεν αναφερόμαστε φυσικά στο ότι κηρύχτηκε απεργία, κόντρα στην κυβερνητική κι εργοδοτική ΓΣΕΕ, αλλά στο ότι υποχρεώθηκαν πολλά κομματικά μέλη να απεργήσουν χωρίς απόφαση σωματείου.

Το πόσο εκτός τόπου και χρόνου ήταν αυτή η απόφαση, φάνηκε και από το τι ακολούθησε: η ηγεσία του ΚΚΕ δεν τόλμησε να επαναλάβει αυτό το εγχείρημα, παρά τους διθυράμβους που ακολούθησαν την απεργία του ΠΑΜΕ. Η ερώτηση, όμως, δεν μπορεί να αποφευχθεί: αφού ο προσανατολισμός αυτός (απεργία χωρίς απόφαση σωματείου) βοήθησε το κίνημα, κατά τις εκτιμήσεις της ηγεσίας του ΚΚΕ, γιατί δεν επαναλήφθηκε; Και γιατί μετά από αυτή την ιδιόμορφη απεργία, έχοντας μπροστά μας τη χειρότερη περίοδο επίθεσης του κεφαλαίου στη μεταπολεμική Ελλάδα, η ηγεσία του ΚΚΕ περίμενε την ξεπουλημένη ΓΣΕΕ να κηρύξει απεργία, χωρίς να κάνει τίποτα επί της ουσίας; Κι επιπλέον: γιατί έσπασε την απεργία των ναυτεργατών προς μεγάλη έκπληξη αυτού του τμήματος της εργατικής τάξης, ίσως και της άρχουσας τάξης; Γιατί δεν τόλμησε στα μέλη του-επαγγελματοβιοτέχνες να βάλει καθήκον για κλείσιμο των μαγαζιών τους δύο ημερών όταν πραγματοποιήθηκε η 48ωρη απεργία της ΓΣΕΕ;

4. Οι επιπτώσεις από την αναθεώρηση της θέσης του κόμματος για την εξάρτηση είναι σοβαρές: έχει καταργηθεί η πάλη γύρω από αντιιμπεριαλιστικούς στόχους, σχήματα όπως η ΕΕΔΥΕ τείνουν προς κατάργηση, έχει αλλάξει η θέση  για έξοδο από την ΕΕ (συναρτάται με τη λαϊκή εξουσία), ακόμη κι αυτά τα αντιαμερικανικά συνθήματα τείνουν να εξαφανιστούν. Έτσι, στην πραγματικότητα κοινωνικές συσπειρώσεις δεν μπορούν να επιτευχθούν και η όποια συσπείρωση γίνεται με βάση τα κομματικά μέλη και τους ψηφοφόρους του κόμματος, σε μια εποχή που η ενότητα στη βάση είναι απολύτως αναγκαία, όρος ύπαρξης του κινήματος θα λέγαμε.

5. Η ηγεσία του ΚΚΕ αρνείται τη δυνατότητα κατακτήσεων με τη σημερινή πάλη: «[…] Η λύση στα προβλήματα, η αισθητή ανακούφιση, η βελτίωση, η αλλαγή υπέρ των εργαζομένων, για όλα αυτά δεν μπορεί να υπάρξει πρόταση θεωρώντας όλα τα άλλα πράγματα στατικά, εντός των ορίων της σημερινής πολιτικής. Όχι γιατί δε θα θέλαμε να υπάρχει βελτίωση. Γιατί να μη θέλουμε; Κι αν θέλετε να φανεί ακόμη περισσότερο ο ρόλος του ΚΚΕ σε μια άμεση βελτίωση και να καταγραφεί έτσι. Θα έπρεπε να είμαστε πολιτικά ηλίθιοι για να μην το θέλουμε αυτό. Όμως, αντικειμενικά δε γίνεται(!)» [9].

Οφείλουμε να υπογραμμίσουμε ότι αυτή η άποψη είναι πρωτοφανής για ένα κομμουνιστικό κόμμα και ποτέ στο παρελθόν δε θυμόμαστε να έχει ειπωθεί κάτι παρόμοιο.

6. Υπάρχουν ακόμη ορισμένα «μεμονωμένα» περιστατικά που δύσκολα μπορούν να ερμηνευτούν (χωρίς να σημαίνει ότι δεν επιδέχονται ερμηνείας). Ένα πρώτο περιστατικό έλαβε μέρος κατά τον Απρίλιο του 2011 όταν πραγματοποιήθηκε εκδήλωση για το συνέδριο της ΠΣΟ (Παγκόσμια Συνδικαλιστική Ομοσπονδία). Από το βήμα της εκδήλωσης απεύθυναν χαιρετισμό ο Πετσάλνικος, σημαίνον στέλεχος του ΠΑΣΟΚ και πρόεδρος της Βουλής και ο Σγουρός, νομάρχης Αθηνών. Αυτό ήταν το πρώτο ατόπημα, αλλά το πιο σοβαρό είναι πως πριν να ανέβουν στο βήμα τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ έγινε έκκληση προς τους παρευρισκόμενους να μην τους γιουχάρουν!

Το δεύτερο επεισόδιο σημειώθηκε κατά την ηρωική απεργία των χαλυβουργών. Είναι γνωστό ότι το σωματείο της Ελληνικής Χαλυβουργίας ελέγχεται από το ΠΑΜΕ. Παρ’ όλα αυτά, όταν η νεοναζιστική-φασιστική οργάνωση της Χρυσής Αυγής αποφάσισε να μιλήσει στους εργάτες προσφέροντας μάλιστα επισιτιστική βοήθεια, το σωματείο όχι μόνο της το επέτρεψε, αλλά ο πρόεδρος του σωματείου Σιφωνιός στεκόταν δίπλα στο Χρυσαυγίτη που απευθυνόταν στους απεργούς. Κατόπιν αυτού του περιστατικού, η ηγεσία του ΠΑΜΕ δεν ένιωσε την ανάγκη να ζητήσει συγγνώμη από τους εργάτες και τον ελληνικό λαό, προκαλώντας εύλογα ερωτήματα για αυτό το άνευ προηγουμένου επεισόδιο.

 

Δ. ΕΙΝΑΙ ΕΠΑΝΑΣΤΑΤΙΚΗ Η ΣΤΡΟΦΗ ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΕΠΙΒΑΛΛΕΙ Η ΗΓΕΣΙΑ ΤΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ;

Μόνο φαινομενικά θα λέγαμε, απαντώντας στο παραπάνω ερώτημα. Η στροφή  έχει έντονα δεξιά χαρακτηριστικά παρά την -τύποις- αριστερίστικη παρέκκλιση. Σπεύδουμε να διευκρινίσουμε, βέβαια, πως η οποιαδήποτε οπορτουνιστική στροφή πάντα ή σχεδόν πάντα έχει και δεξιά και «αριστερά» στοιχεία. Ωστόσο, για να κρίνουμε το είδος αυτής της στροφής αναγκαίο κριτήριο είναι η πράξη και όχι οι διακηρύξεις.

1. Η άρνηση συμμετοχής σε συνδικάτα μη ελεγχόμενα από το κόμμα, λειτουργεί διασπαστικά. Δεν πιστεύει στις δυνατότητες των κομμουνιστών να αλλάζουν τις συνειδήσεις των εργατών και τους συσχετισμούς. Άλλωστε, δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι τη διάσπαση στο παρελθόν στο παγκόσμιο συνδικαλιστικό κίνημα δεν την έκαναν οι κομμουνιστές. Την πραγματοποιούσαν οι αριστεριστές αλλά κυρίως οι σοσιαλδημοκράτες.

 

2. Στο ίδιο πλαίσιο κινείται και η άποψη που καθυβρίζει κάθε αυθόρμητη κίνηση των μαζών, βγάζοντας στην επιφάνεια έναν ιδιότυπο συντηρητισμό. Η ηγεσία του ΚΚΕ δε στάθηκε κριτικά απέναντι στο ξέσπασμα της ελληνικής νεολαίας το Δεκέμβρη του ’08 ή στην Πλατεία, ως όφειλε, αλλά απορριπτικά. Χαρακτήρισε τις κινήσεις ανώριμες, προβοκατόρικες, μίλησε για νονούς της νύχτας και για εμπόρους ναρκωτικών (συνέντευξη Α. Παπαρήγα στο Alter) κ.α. Επίσης στις σελίδες του Ριζοσπάστη δημοσιεύτηκε ένα απαράδεκτο διήγημα το οποίο εξιλέωνε το δολοφόνο αστυνόμο του Α. Γρηγορόπουλου [10], η Α. Παπαρήγα είπε το περίφημο «στην επανάσταση δε θα σπάσει τζάμι» [11], ο Μ. Μαΐλης έγραψε ότι το αίτημα για κατάργηση των ΜΑΤ είναι οπορτουνιστικό [12], ενώ δεν προβληματίστηκε κανείς όταν ο Καρατζαφέρη, η Μπακογιάννη και αστοί δημοσιογράφοι εξήραν τις θέσεις του ΚΚΕ.

Η Α. Παπαρήγα έκανε την απίστευτη δήλωση σύμφωνα με την οποία «κάποιοι ονειρεύονται να κάνουν όλη την Ελλάδα Κερατέα» [13], ακυρώνοντας με αυτόν τον τρόπο τον πραγματικά ηρωικό αγώνα των κατοίκων της Κερατέας που έχουν να επιδείξουν μία σημαντικότατη νίκη ενάντια στη χειρότερη κυβέρνηση των τελευταίων δεκαετιών.

Είναι γνωστό πως μία μορφή αντίδρασης που επέλεξε ο λαός το τελευταίο χρονικό διάστημα απέναντι στη δοτή κυβέρνηση είναι η αποδοκιμασία των «επισήμων» στις εθνικές παρελάσεις. Οι κινήσεις αυτές ήταν αυθόρμητες και φανέρωναν τη γνήσια αγανάκτηση των λαϊκών μαζών. Σε κάποιες από τις περιπτώσεις αυτές, οι αντιδράσεις δεν ήταν μόνο συγκινητικές αλλά και πρωτότυπες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η μπάντα που παρέκκλινε της τυπικής διαδικασίας και έπαιζε το «σώπα όπου να ’ναι θα σημάνουν οι καμπάνες». Κι όμως η ηγεσία του ΚΚΕ όχι μόνο αποφάσισε την αποχή από τις εκδηλώσεις δυσαρέσκειας και διαμαρτυρίας, ενώ στο παρελθόν οργανωμένα λάμβανε μέρος, αλλά απέτρεπε τον κόσμο να συμμετάσχει σε τέτοιες εκδηλώσεις, μιλώντας για τον κίνδυνο προβοκάτσιας. Βεβαίως, αυτές τις τοποθετήσεις της ηγεσίας του ΚΚΕ τις αναπαρήγαγαν ευχαρίστως και κατ’ επανάληψη όλα τα αστικά κανάλια [14]. Αν μπροστά στον κίνδυνο της προβοκάτσιας ένας επαναστατικός φορέας αυτοαποκλείεται από τις λαϊκές αγωνιστικές εκδηλώσεις, στο τέλος θα κλειστεί στον εαυτό του και θα απομονωθεί από κάθε πρωτοπορία που δημιουργείται στην πορεία της ταξικής πάλης, αν δεν το έχει κάνει ήδη.

Στο ίδιο κλίμα ήταν και η ανακοίνωση του γραφείου τύπου του ΚΚΕ για το λεγόμενο «κίνημα της πατάτας» [15]. Ενώ δόθηκε η ευκαιρία να μιλήσει το ΚΚΕ α) για την ανάγκη αυτοοργάνωσης του λαού, β) για την ανάγκη ανασύστασης των συνεταιρισμών, γ) για τον παρασιτικό ρόλο των μεσαζόντων, δ) για την ιστορική εμπειρία του ΕΑΜ που συσπείρωσε λαϊκές μάζες με τα συσσίτια, τονίζοντας παράλληλα πως μέσα από το «κίνημα της πατάτας» δεν μπορούν να εξιλεωθούν δήμαρχοι του ΠΑΣΟΚ και της ΝΔ και ότι τέτοιες κινήσεις δεν μπορούν να λύσουν συνολικά το πρόβλημα, αναλώθηκε σε μία συλλήβδην καταδίκη αυτής της κίνησης.

3. Η απόρριψη της δυνατότητας να έχει σήμερα το εργατικό κίνημα κατακτήσεις είναι στην πραγματικότητα μια δεξιά θέση, αφού γεμίζει με απαισιοδοξία όποιον έχει την πρόθεση να παλέψει για το μεροκάματο, τις εργοδοτικές αυθαιρεσίες, την υπεράσπιση της εθνικής ανεξαρτησίας. Έτσι, επί της ουσίας η πάλη για τα καθημερινά υποβαθμίζεται μέχρι εξαφάνισης και η λύση των προβλημάτων της εργατικής τάξης ανάγεται σε ένα μακρινό μέλλον.

4. Ακόμη, όμως, κι αυτό το μακρινό μέλλον είναι θολό και ασαφές. Η ηγεσία του ΚΚΕ χρησιμοποιεί τον όρο λαϊκή εξουσία αντί της δικτατορίας του προλεταριάτου. Αλλά οι κατηγορίες «λαός» και «εργατική τάξη» δεν ταυτίζονται, όπως είναι γνωστό. Παράλληλα, η ηγεσία του ΚΚΕ δε διευκρινίζει ότι η δικτατορία του προλεταριάτου προϋποθέτει σύγκρουση και μάλιστα ένοπλη (εσχάτως επιλέχτηκε το εργατική-λαϊκή εξουσία, που ωστόσο δε λύνει το πρόβλημα, αλλά μάλλον εντείνει τις συγχύσεις).

 

5. Όσον αφορά στην καπιταλιστική κρίση, η ηγεσία του ΚΚΕ αρνήθηκε αρχικά να υιοθετήσει τη θέση για διαγραφή του χρέους, θεώρησε ψευτοδίλημμα το ερώτημα για ευρώ ή για εθνικό νόμισμα, διατύπωσε πλήθος αντιφατικών θέσεων σχετικά με το ζήτημα εκχώρησης κυριαρχικών δικαιωμάτων, ενώ ως άμεση πολιτική πρόταση προέβαλε τις εκλογές. Στη συνέχεια διόρθωσε κάποια από αυτά, αλλά η ευκολία αλλαγής θέσεων δε δείχνει παρά την οπορτουνιστική παλινδρόμηση της ηγεσίας του κόμματος.

6. Οι συνεχείς επικλήσεις στη λαϊκή εξουσία και λαϊκή οικονομία δε φέρνουν πιο κοντά το στρατηγικό στόχο, αντιθέτως τον απομακρύνουν γιατί δεν αναζητούν τους πιο πρόσφορους δρόμους που θα ενοποιήσουν αρχικά την πλειονότητα της εργατικής τάξης και στη συνέχεια των λαϊκών στρωμάτων. Ο Λένιν δεν αφήνει καμία αμφιβολία για το αν υπάρχουν «καθαρές» επαναστατικές διαδικασίες, αφού αντιλαμβάνεται ότι η ζωή είναι πολύ πιο πλούσια από κάθε θεωρητικό σχήμα: «Όλα τα έθνη θα φτάσουν στο σοσιαλισμό, αυτό είναι αναπόφευκτο, αλλά δε θα φτάσουν όλα εντελώς. με τον ίδιο τρόπο, το καθένα θα εισάγει μια ιδιομορφία στη μια ή στην άλλη μορφή δημοκρατίας, στη μια ή στην άλλη ποικιλομορφία της δικτατορίας του προλεταριάτου, στον ένα ή στον άλλο ρυθμό των σοσιαλιστικών μετασχηματισμών των διάφορων πλευρών της κοινωνικής ζωής» [16].

Και σε άλλο σημείο: «Γιατί, όταν νομίζει κανείς ότι μπορεί να νοηθεί κοινωνική επανάσταση χωρίς εξεγέρσεις των μικρών εθνών στις αποικίες και στην Ευρώπη, χωρίς επαναστατικές εκρήξεις μιας μερίδας των μικροαστών με όλες τις προλήψεις τους, χωρίς  κίνημα των μη συνειδητών προλεταριακών και μισοπρολεταριακών μαζών ενάντια στο τσιφλικάδικο, εκκλησιαστικό, μοναρχικό, εθνικό κ.τ.λ. ζυγό, όταν σκέπτεται κανείς έτσι, σημαίνει ότι απαρνείται την κοινωνική επανάσταση. Είναι σαν να πρόκειται να συνταχθεί από το ένα μέρος ένας στρατός που θα πει: “εμείς είμαστε υπέρ του σοσιαλισμού”, και από το άλλο, ένας άλλος στρατός που θα πει: “εμείς είμαστε υπέρ του ιμπεριαλισμού”, κι αυτό φαντάζονται ότι θα είναι κοινωνική επανάσταση!! […].

» Όποιος περιμένει μια “καθαρή” κοινωνική επανάσταση δε θα την δει ποτέ του. Αυτός είναι επαναστάτης στα λόγια που δεν καταλαβαίνει τι θα πει αληθινή επανάσταση» [17] (οι υπογραμμίσεις στο πρωτότυπο).

Συμπέρασμα: ένας τρόπος απεμπόλησης του στρατηγικού στόχου, είναι η επαναστατική λογοκοπία καθώς και η εξαφάνιση της τακτικής και των ενδιάμεσων αιτημάτων κι ενός μεταβατικού προγράμματος. Τελικά όλα αυτά οδηγούν στην απραξία και στη δεξιά πολιτική.

 

Ε. ΑΛΛΑΓΕΣ ΚΑΙ ΣΤΗ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ

Βεβαίως όλα αυτά που περιγράψαμε δε θα μπορούσαν παρά να συνοδεύονται από σοβαρότατες αλλαγές και στη λειτουργία του κόμματος. Οι αλλαγές αυτές έχουν κωδικοποιηθεί σε δύο βασικά κείμενα που δημοσιεύτηκαν στο Ριζοσπάστη. Το ένα ήταν της Ε. Μπέλλου. Σε αυτό το άρθρο υποβιβάζεται η λενινιστική αρχή του δημοκρατικού συγκεντρωτισμού σε καθαρό συγκεντρωτισμό. Γράφει χαρακτηριστικά: :«Οι οπορτουνιστικές εκφορές της αστικής ιδεολογίας αρέσκονται στο να παραμυθιάζουν για τον αποφασιστικό ρόλο της κομματικής βάσης. Η πραγματικότητα είναι ότι ο συγκεντρωτισμός στη λήψη αποφάσεων σε κρίσιμες στιγμές είναι ο μόνος τρόπος για να διασφαλισθεί η ενότητα θέλησης και δράσης, η αποτελεσματικότητα του πιο σκληρού ταξικού αγώνα. Συγκεντρωτισμός και πειθαρχία σε αυτόν σημαίνει οργανωτική μετουσίωση της ιδεολογικής-πολιτικής πρωτοπορίας»[18].

Στο όνομα των κρίσιμων στιγμών η ΕΜ ακυρώνει το ρόλο της βάσης και μετατρέπει το κόμμα σε ένα γραφειοκρατικό μόρφωμα όπου κάποιοι αποφασίζουν και κάποιοι εκτελούν [19].

Το δεύτερο κείμενο είναι του Δ. Γόντικα στο οποίο το μέλος του ΠΓ μετατρέπει το κόμμα σε μια μεταφυσική ιδέα, κάτι το ιερό. Αναφέρεται α) σε «συνέπεια λόγων και έργων» όταν η ίδια η ηγεσία έχει παραβιάσει κατ’ επανάληψη καταστατικό και πρόγραμμα, β) μιλάει για υποταγή στη συλλογική σκέψη (προσοχή! Όχι στις συλλογικές αποφάσεις) ενώ υπονοεί πως οι κριτικές φωνές είναι επηρεασμένες από την αστική και μικροαστική ιδεολογία, γ) μιλάει για τον κίνδυνο του οπορτουνισμού όταν η σημερινή πολιτική που έχει επιβάλλει η ηγεσία του κόμματος είναι οπορτουνιστική [20].

*  *  *  *

Η ηγεσία του ΚΚΕ πιεσμένη συχνά από την ίδια τη ζωή, τους οπαδούς και τα μέλη του κόμματος, έχει προβεί σε μικρό χρονικό διάστημα σε εντυπωσιακές μεταστροφές:

α) αρχικά επιτέθηκε σε όσους προώθησαν το «δεν πληρώνω», ενώ στη συνέχεια υιοθέτησε την πάλη για την άρνηση πληρωμής στα χαράτσια,

β) όταν πρωτοδιατυπώθηκε το αίτημα από διάφορους φορείς, «να πέσει η κυβέρνηση», η ηγεσία του ΚΚΕ εξαπέλυσε τα πυρά της εναντίον τους αλλά εδώ και μερικούς μήνες θέτει το ίδιο αίτημα,

γ) σε όλες τις κινητοποιήσεις που έγιναν και που γέμισαν το Σύνταγμα, το κόμμα είτε στεκόταν μακριά, είτε έφευγε σαν κυνηγημένο, είτε απλώς δε συμμετείχε. Στις κάποιες από τις τελευταίες απεργιακές κινητοποιήσεις, όμως, η πίεση ήταν τέτοια που αναγκάστηκε να σταθεί στην Πλατεία έστω και για ένα ορισμένο χρονικό διάστημα,

δ) ενώ κάθε έννοια εθνικής ανεξαρτησίας εξοβελίστηκε στο πυρ το εξώτερον, η ανακοίνωση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ στις 13/10/2011 θέτει ζήτημα εθνικής κυριαρχίας,

ε) υπήρξαν κινητοποιήσεις (ΓΕΝΟΠ-ΔΕΗ) στις οποίες τα μπλοκ του ΠΑΜΕ δεν πορεύτηκαν ξεχωριστά, αλλά από κοινού με τις άλλες δυνάμεις,

στ) αφού υπήρξε η ανακοίνωση του γραφείου τύπου που καταδίκαζε το «κίνημα της πατάτας», ήρθε η μερική διόρθωση δια στόματος της Α. Παπαρήγα  (συνέντευξη  στο Real fm, στο Ν. Χατζηνικολάου).

Οι παραπάνω αλλαγές είναι καιροσκοπικές και αυτό που κυριαρχεί είναι μια πολιτική απομονωτισμού. Η ηρωική ιστορία του ΚΚΕ, η οργανωτική του υπεροχή σε σχέση με τις άλλες δυνάμεις της αριστεράς και η ανιδιοτέλεια των μελών του δε διασφαλίζουν την ορθότητα της σημερινής γραμμής του. Και αυτό συμβαίνει γιατί η ηγεσία του έχει ξεπεραστεί από την ιστορία.

Το κυριότερο, όμως, είναι πως σήμερα εκτυλίσσεται η χειρότερη αντεργατική επίθεση που υπέστη η εργατική τάξη και τα καταπιεζόμενα στρώματα από τη λήξη του Β΄ παγκοσμίου πολέμου. Σε αυτή την ιστορική φάση το κομμουνιστικό κόμμα όφειλε να σχεδιάσει εκείνη την πολιτική που θα οργάνωνε την υπεράσπιση, την άμυνα, την αντεπίθεση της εργατικής τάξης. Να σκεφτεί εκείνους τους δρόμους που θα μαζικοποιούσαν τα εργατικά σωματεία, που θα δημιουργούσαν κοινωνικά συσσωματώματα που θα μπορούσαν να έλξουν ευρύτερες μάζες για να τις βάλει στον αγώνα. Να συγκροτήσει σε τελική ανάλυση ένα ρωμαλέο ΑΑΔΜ.

Στο επόμενο χρονικό διάστημα, πιθανώς το ΚΚΕ  θα συνεχίσει να υποχωρεί στους κινηματικούς δείκτες [21]. Όπως όλοι γνωρίζουμε το οξυγόνο για ένα επαναστατικό κόμμα δεν είναι κατά κύριο λόγο οι αστικές εκλογές (που ασφαλώς δεν πρέπει να υποτιμώνται), αλλά το αν μαζικοποιούνται τα συνδικάτα, το αν εντάσσονται νέοι εργάτες στις γραμμές του, το αν πυκνώνουν οι απεργίες και βρίσκονται σε σωστή κατεύθυνση, το αν συγκροτεί μέτωπα που απαντάνε στις απαιτήσεις των καιρών και σε τελική ανάλυση το αν προετοιμάζει σωστά την κοινωνική επανάσταση.

Οδυσσέας Πραξιάδης

Παραπομπές

[1] Ριζοσπάστης, 6/11/2008.

[2] Πρόγραμμα του ΚΚΕ, σελ.28-29, Αθήνα 1996.

[3] Πρόγραμμα του ΚΚΕ, σελ. 19, Αθήνα 1996.

[4] Θέσεις της ΚΕ του ΚΚΕ στο 17ο συνέδριο, θέση 9, Οκτώβρης 2004, ένθετο στο Ριζοσπάστη.

[5] Θέσεις της ΚΕ του ΚΚΕ για το 18ο συνέδριο, ΚΟΜΕΠ τ.6, 2008.

[6] Βλέπε χαρακτηριστικά Πουλιόπουλος Παντελής, Δημοκρατική ή Σοσιαλιστική επανάσταση στην Ελλάδα, εκδ. Πρωτοποριακή Βιβλιοθήκη. Στην ακραία του εκδοχή ο τροτσκισμός εκπροσωπήθηκε από τον ανεκδιήγητο Άγι Στίνα. Βλέπε χαρακτηριστικά Στίνας Άγις, Αναμνήσεις, εκδ. Ύψιλον, 1985.

[7] Βλέπε χαρακτηριστικά Λένιν, Άπαντα, Ο «Αριστερισμός»,  παιδική αρρώστια του κομμουνισμού, τ. 41, σελ, 29-39 εκδ. Σύγχρονη Εποχή.

[8] Λένιν, Άπαντα, τ. 41, σελ. 36

[9] Συνέντευξη Α. Παπαρήγα στο Mega, Ριζοσπάστης, 16/4/10.

[10] «Το λάθος τηλεφώνημα ενός φονιά», Ριζοσπάστης, 28/12/2008.

[10] Συζήτηση για τον προϋπολογισμό του 2009, Ριζοσπάστης, 23/12/2008.

[11] Μαΐλης Μάκης, «Μπάτσοι γουρούνια δολοφόνοι» ή ανατροπή της εξουσίας των μονοπωλίων;, Ριζοσπάστης, 8/1/2009.

[12] Ριζοσπάστης, 29/2/2012.

[13] Ριζοσπάστης, 11/3/2012.

[14] Ριζοσπάστης, 2/3/2012.

[15] Ριζοσπάστης, 19/4/2011.

[16] Λένιν Β.Ι., Άπαντα, Σχετικά με τη γελοιογραφία του μαρξισμού, τ. 30, σελ. 123, εκδ. Σύγχρονη Εποχή.

[17] Λένιν Β.Ι., Άπαντα, Τα αποτελέσματα της συζήτησης για την αυτοδιάθεση, τ. 30, σελ. 54, εκδ. Σύγχρονη Εποχή.

[18] Ριζοσπάστης, 23/2/11.

[19] Μπέλλου Ελένη, «Για το κομμουνιστικό κόμμα στον 21ο αιώνα. Ιδεολογική κρίση-Προγραμματική ανασυγκρότηση», Ριζοσπάστης, 27/2/2011.

[20] Γόντικας Δημήτρης, «Το ηθικό κύρος των κομμουνιστών», Ριζοσπάστης, 29/2/2012.

[21] Σε μια σειρά εργατικών χώρων οι δυνάμεις του ΠΑΜΕ σημειώνουν σοβαρή κάμψη (Ναυπηγεία, Νοσοκομεία, Μέταλλο, Οικοδόμοι). Επιπλέον, η κυκλοφορία του Ριζοσπάστη έχει «πιάσει ιστορικά χαμηλά». Σοβαρότατος κινηματικός δείκτης είναι και η παρέμβαση στη νεολαία που πλέον είναι πολύ φτωχή σε σχέση με πρότερες περιόδους. Είναι φανερό από τις κινητοποιήσεις ότι η ΚΝΕ αδυνατεί να συσπειρώσει πλατιές μάζες νεολαίας και διέρχεται μία φάση σοβαρής κάμψης. Είναι χαρακτηριστικό πως στις φοιτητικές-σπουδαστικές εκλογές σε διάστημα τριών ετών η ΠΚΣ έχει απολέσει  περίπου 8.000 ψήφους!

Ομιλία σε παρουσίαση του βιβλίου του Β.Λιόση «Ιμπεριαλισμός & εξαρτηση»

ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ

Οι εκδόσεις ΚΨΜ σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου του

 

Βασίλη Λιόση

Ιμπεριαλισμός και εξάρτηση

 

 

 Tην Κυριακή 20 Μαίου, στο ART GARAGE, Σολωμού 13, 3ος όροφος, Εξάρχεια, στις 6.00  μ.μ.

 

ΓΙΑ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΘΑ ΜΙΛΗΣΟΥΝ:

Καλτσώνης Δημήτρης (Επίκουρος καθηγητής θεωρίας Κράτους και Δικαίου, Πάντειο Πανεπιστήμιο)

Μαυρουδέας Σταύρος (Αναπληρωτής καθηγητής στο τμήμα Οικονομικών του Πανεπιστήμιου Μακεδονίας)

Χρύσης Αλέξανδρος (Αναπληρωτής καθηγητής Φιλοσοφίας, Πάντειο Πανεπιστήμιο)

Παρασκευή, 19/5 ομιλία στα πλαίσια του ΜΑΡΞΙΣΜΟΫ 2012

  Την Παρασκευή, 19/5 7μμ, στην ΑΣΟΕΕ, ομιλία στα πλαίσια του ΜΑΡΞΙΣΜΟΫ 2012 μαζί με τον Θ.Μανιάτη με θέμα “Είναι εφικτή η ρήξη με το ευρώ;”.
Το video της εκδήλωσης είναι το ακόλουθο:
 
Το συνολικό πρόγραμμα της διοργάνωσης είναι το ακόλουθο.

Το Φεστιβάλ συζητήσεων Μαρξισμός 2012 οργανώνεται από το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα και φιλοξενείται στην ΑΣΟΕΕ το τετραήμερο 17-20 Μάη. Εκτός από συντρόφους και συντρόφισσες μέλη του ΣΕΚ, τον “Μαρξισμό” τιμούν με την παρουσία τους πολλοί καταξιωμένοι ομιλητές, από τα κινήματα, το συνδικαλισμό, από τα γράμματα και τις τέχνες.

Στην ενότητα για την κρίση του καπιταλισμού, ο Σταύρος Μαυρουδέας και ο Θανάσης Μανιάτης θα συμμετάσχουν συζητώντας αν “είναι εφικτή η ρήξη με το ευρώ”. Ο Σταύρος Μαυρουδέας είναι οικονομολόγος, αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας. Με τα βιβλία του και τις παρεμβάσεις του, έχει αναδειχθεί σε έναν από τους πιο επίμονους υπερασπιστές της επικαιρότητας της μαρξιστικής πολιτικής οικονομίας και από τους πιο τολμηρούς για την αναγκαιότητα ρήξης και με το Ευρώ και με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο Θανάσης Μανιάτης διδάσκει Μαρξιστική Πολιτική Οικονομία στο τμήμα Οικονομικών του Πανεπιστήμιου Αθηνών.

Στην Ενότητα “Ο παλιός κόσμος πεθαίνει”, θα οργανωθεί ένα πάνελ για τη συζήτηση των αποτελεσμάτων των εκλογών από τη σκοπιά της ΑΝΤΑΡΣΥΑ. “Μετά τις εκλογές, επιμένουμε αντικαπιταλιστικά”, είναι ο τίτλος της συζήτησης. Στην ίδια ενότητα, στη συζήτηση για “τα όρια της αστικής δημοκρατίας”, μαζί με τον Μπάμπη Κουρουνδή από το ΣΕΚ θα είναι ομιλητής ο Κώστας Παπαδάκης. Ο Κώστας Παπαδάκης είναι μέλος της ΑΝΤΑΡΣΥΑ και δικηγόρος που έχει αναλάβει την υπεράσπιση σε πολλές υποθέσεις καταπάτησης πολιτικών και κοινωνικών δικαιωμάτων.

Στην ενότητα για το εργατικό κίνημα στην Ελλάδα, ο Σεραφείμ Σεφεριάδης, ο Δημήτρης Λιβιεράτος θα συζητήσουν μαζί με τον Θανάση Καμπαγιάννη τα συμπεράσματα από “Το κίνημα στο Μεσοπόλεμο”. Ο Σεραφείμ Σεφεριάδης είναι Επίκουρος Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πάντειο, με βασικό πεδίο έρευνας τα κοινωνικά κινήματα. Έχει ασχοληθεί ειδικά με τη δεκαετία του ’30, τόσο όσον αφορά στο εργατικό κίνημα της εποχής, στη συγκρότηση της εργατικης τάξης αλλά και στις ερμηνείες για την κατασταλτική “εμμονή” των μηχανισμών του κράτους εκείνη την περίοδο. Ο Δημήτρης Λιβιεράτος είναι παλαίμαχος αγωνιστής του εργατικού κινήματος από τη δεκαετία του ’60 και συγγραφέας, ανάμεσα σε άλλα, της τετράτομης ιστορίας του εργατικού κινήματος στην Ελλάδα,

Για την “Αντίσταση και τον Εμφύλιο” θα συζητήσουν ο Τάσος Κωστόπουλος, ο Ιάσωνας Χανδρινός και ο Λέανδρος Μπόλαρης. Ο Δημήτρης Λιβεριάτος θα είναι και ομιλητής μαζί με τον Δημήτρης Λυμπεράτο και τον Κώστα Πίττα στη συζήτηση για την περίοδο “από το 1958 στο 1973”. Ο Τάσος Κωστόπουλος είναι δημοσιογράφος, μέλος της ομάδας του “Ιού” και συγγραφέας του πιο σημαντικού βιβλίου για την εγκληματική δράση των γερμανοτσολιάδων ταγματασφαλιτών: “Η Αυτολογοκριμένη Μνήμη, Τα Τάγματα Ασφαλείας και η Μεταπολεμική Εθνικοφροσύνη”. Ο Ιάσωνας Χανδρινός μόλις κυκλοφόρησε το βιβλίο “Το τιμωρό χέρι του λαού” με θέμα τη δράση του ΕΛΑΣ και της ΟΠΛΑ στην κατεχόμενη Αθήνα 1942-1944. Ο Λέανδρος Μπόλαρης είναι συγγραφέας των βιβλίων: “Αντίσταση, η νικηφόρα επανάσταση που χάθηκε” και “Επανάσταση και Αντεπανάσταση στην Ελλάδα. Ο εμφύλιος πόλεμος”.

Στην ενότητα “Ιμπεριαλισμός και πόλεμος” την εναρκτήρια εισήγηση θα κάνει ο Άλεξ Καλίνικος με θέμα “Ο ιμπεριαλισμός σήμερα”. Για τη Μέση Ανατολή με θέμα “Ναι στις εξεγέρσεις, όχι στις επεμβάσεις” θα μιλήσει ο Νασίμ Αλάτρας μαζί με τον Νίκο Λούντο. Ο Νασίμ Αλάτρας είναι Παλαιστίνιος, για χρόνια δημοσιογράφος και αναλυτής στην Ελευθεροτυπία για ζητήματα Μέσης Ανατολής και συγγραφέας του βιβλίου: “Παλαιστίνη: αιτίες και μύθοι”. Καλεσμένος από την Κύπρο για το θέμα “Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ: ΑΟΖ και αντιδραστικός άξονας” θα είναι ο Ντίνος Αγιομαμίτης, από την οργάνωση Εργατική Δημοκρατία. Για τα 100 χρόνια από την έναρξη του δεκαετούς πολέμου που ματοκύλισε τα Βαλκάνια θα είναι ομιλητές ο Γιώργος Γιαννόπουλος μαζί με τον Γιάννη Κούτρα. Ο Γιώργος Γιαννόπουλος είναι δημοσιογράφος, εκδότης του περιοδικού Ένεκεν, με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα ζητήματα του εθνικισμού στα Βαλκάνια.

Στην ενότητα “Δυο χρόνια εργατικής αντίστασης”, ο Αντώνης Σταματόπουλος, ο Τάσος Αναστασιάδης, ο Κώστας Καταραχιάς και ο Γιάννης Θεοχάρης θα είναι ομιλητές για το “Πώς συνεχίζουμε μετά από 17 Πανεργατικές”. Ο Αντώνης Σταματόπουλος είναι πρόεδρος των εργαζόμενων στο Σωματείο Λειτουργίας του ΜΕΤΡΟ. Ο Κώστας Καταραχιάς και ο Γιάννης Θεοχάρης είναι εκλεγμένοι συνδικαλιστές στο νοσοκομείο Άγιος Σάββας και στην ΙΝΤΡΑΚΟΜ αντίστοιχα. Ο Τάσος Αναστασιάδης είναι συντονιστής της Επιτροπής Αλληλεγγύης Συνδικάτων και Συνδικαλιστών.

“Μπορούμε να αλλάξουμε τα συνδικάτα” είναι το θέμα της συζήτησης όπου συμμετέχουν ο Βασίλης Συλαϊδής, ο Χρίστος Αργύρης και ο Γιάννης Αγγελόπουλος. Ο Βασίλης Συλαϊδής είναι μέλος του ΔΣ Εργαζομένων ΙΝΤΡΑΚΟΜ, ο Χρίστος Αργύρης, συνδικαλιστής γιατρός στο νοσοκομείο Αγλαΐα Κυριακού. Ο Γιάννης Αγγελόπουλος είναι υπεύθυνος συνδικαλιστικού δημόσιου τομέα του ΣΕΚ.

Στην ενότητα “Ενάντια στον ρατσισμό και τη φασιστική απειλή”, ο Σπύρος Μαρκέτος θα είναι ομιλητής σε δύο συζητήσεις, μία για την “Αντίσταση στο φασισμό στο μεσοπόλεμο” και μία για το πώς να σταματήσουμε τη φασιστική απειλή. Ο Σπύρος Μαρκέτος είναι πανεπιστημιακός στο ΑΠΘ και συγγραφέας του βιβλίου “Πώς φίλησα το Μουσολίνι. Τα πρώτα βήματα του ελληνικού φασισμού”. Στην πρώτη συζήτηση θα είναι μαζί του και ο Χρήστος Κεφαλής. Ο Χρήστος Κεφαλής είναι συγγραφέας, εκδίδει το περιοδικό “Μαρξιστική Σκέψη”, το τελευταίο τεύχος του οποίου είναι αφιερωμένο στη μαρξστική θεωρία για το ζήτημα του φασισμού. Στη δεύτερη συζήτηση θα είναι μαζί τους και ο Πέτρος Κωνσταντίνου.

Ξεχωριστή συζήτηση θα υπάρχει για την πάλη ενάντια στα ρατσιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Ομιλητές θα είναι ο Τζαβέντ Ασλάμ, ο Πέτρος Κωνσταντίνου, η Κατερίνα Θωίδου και ο Φώτης Ανδρεόπουλος. Ο Τζαβέντ Ασλάμ είναι πρόεδρος της Πακιστανικής Κοινότητας Ελλάδας “Η ενότητα” και βασικός οργανωτής της “Ένωσης Μεταναστών Εργατών”. Ο Φώτης Ανδρεόπουλος είναι πρόεδρος του Ανοιχτού Σχολείου Μεταναστών Πειραιά. Η Κατερίνα είναι δημοσιογράφος της Εργατικής Αλληλεγγύης.

Στην ενότητα “Μαρξισμός – Θεωρία και πράξη”, ομιλητής θα είναι ο Κώστας Σκορδούλης στο θέμα “Τι είναι η Διαλεκτική”. Ο Κώστας Σκορδούλης είναι Καθηγητής Φυσικής και Επιστημολογίας Φυσικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο Αθήνας. Έχει ασχοληθεί, ανάμεσα σε άλλα, με τα ζητήματα διαλεκτικής στα κείμενα του Τρότσκι.

Στην ενότητα “Τέχνη και επανάσταση”, ομιλητής θα είναι ο Αυγουστίνος Μουστάκας (βιολονίστας, συνθέτης και μουσικολόγος) για το ζήτημα της μουσικής, η Γεωργία Μαυραγάνη και ο Βασίλης Κουκαλάνι πάνω στο ερώτημα “Θέατρο – μια νέα ριζοσπαστικοποίηση;” Η Γεωργία Μαυραγάνη είναι σκηνοθέτις και ψυχή του κατειλημμένου θεάτρου – χώρου έκφρασης “Εμπρός”. Ο Βασίλης Κουκαλάνι είναι ηθοποιός. Πρωταγωνιστεί στην παράσταση «Ψευδαισθήσεις» του Ιβάν Βιριπάγιεφ, που ανεβαίνει στο θέατρο της Οδού Κυκλάδων.

Για την κρίση στα ΜΜΕ ομιλητές θα είναι ο Κώστας Αρβανίτης, ο Μωυσής Λίτσης, η Γιάννα Σακελλαρίου και ο Νάσος Μπράτσος. Ο Κώστας Αρβανίτης είναι γνωστός από την αντισυμβατική παρουσίαση της πρωινής εκπομπής της ΕΡΤ. Ο Μωυσής Λίτσης και ο Νάσος Μπράτσος είναι συνδικαλιστές δημοσιογράφοι, μέλη των Financial Crimes. Στην Ελευθεροτυπία (των εργαζόμενων πλέον) ο πρώτος και στην ΕΡΤ ο δεύτερος. Η Γιάννα Σακελλαρίου είναι συνδικαλίστρια στο ΔΟΛ που πρόσφατα έδωσε μια ακόμα πετυχημένη μάχη ακυρώνοντας την απόλυσή της.

Στην ενότητα για την “απελευθέρωση των γυναικών”, η Ίρις Αυδή-Καλκάνη θα μιλήσει για την πρώτη καταγεγραμμένη απεργία γυναικών στην Ελλάδα, πριν από 120 χρόνια, το 1892 σε κλωστοϋφαντουργία στον Πειραιά. Μια απεργία που έχει αποδώσει λογοτεχνικά σο βιβλίο της «Εκείνο το πρωί, η πρώτη γυναικεία απεργία στην Ελλάδα το 1892». Στη συζήτηση για τις γυναίκες και την επανάσταση “Από τη Ρωσία στο σήμερα” θα συμμετάσχουν η Άννα Κωνσταντακάκη, δημοσιογράφος στην ΕΡΤ και η Λένα Βερδέ από την Εργατική Αλληλεγγύη.

 

Μία (αργοπορημένη) αποτίμηση του εκλογικού αποτελέσματος της 6ης Μαϊου 2012

Για το αποτέλεσμα των εκλογών της 6ης Μαϊου 2012

 

1. Οι εκλογές αυτές αποτέλεσαν μία από τις πιο κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις της μεταπολεμικής περιόδου. Σηματοδοτούν το τέλος της μεταπολίτευσης έτσι όπως αυτή άλλαξε το πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό σκηνικό της χώρας μετά την πτώση της χούντας (πρώτα εκτονώνοντας τον λαϊκό ριζοσπαστισμό, στη συνέχεια ενσωματώνοντας τον στο δικομματικό σύστημα και τέλος εγκαινιάζοντας μία περίοδο αντιδραστικών καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων). Οι εκλογές αυτές σηματοδοτούν το τέλος της μεταπολιτευτικής περιόδου ακριβώς γιατί η σημερινή δομική καπιταλιστική κρίση (που ξέσπασε το 2007-8) ξεθεμελιώνει όλη την προηγούμενη οικονομική, κοινωνική και πολιτική αρχιτεκτονική του συστήματος.

2. Το βασικό στοιχείο της εκτίμησης του εκλογικού αποτελέσματος είναι ότι αναστατώνει όλα τα σχέδια και τους προγραμματισμούς των εγχώριων και ξένων κέντρων εξουσίας. Το κεντρικό μήνυμα των εκλογών ήταν η απόρριψη του Μνημονίου. Επιπλέον αυτό το αντι-μνημονιακό ρεύμα έχει κατά πλειοψηφία αριστερόστροφα χαρακτηριστικά. Η πλειοψηφία της λαϊκής αντι-μνημονιακής διάθεσης αναζητά λύσεις προς τα αριστερά. Η εκλογική κατάρρευση του δικομματισμού και την αποτυχία του «μεταλλαγμένου δικομματισμού» να προσφέρει μία ομαλή μεταβατική διαδικασία μπερδεύει τον βηματισμό του μνημονιακού προγράμματος αλλά και τον ίδιο τον σχεδιασμό του. Προειλημμένες αποφάσεις αντιλαϊκών μέτρων αλλά και η ίδια η μνημονιακή στρατηγική αμφισβητούνται. Μάλιστα, σε συνδυασμό με την καθολική σχεδόν ήττα των κυβερνήσεων που στηρίζουν την κυρίαρχη σήμερα οικονομική και κοινωνική πολιτική στην ΕΕ όπου έγιναν εκλογές (και χωρίς ψευδαισθήσεις για το τι αντιπροσωπεύει ο Ολάντ στη Γαλλία), δημιουργεί γενικότερα προβλήματα στις ηγεμονικές ιμπεριαλιστικές δυνάμεις της ΕΕ καθώς όχι μόνο η καθυπόταξη των «μικρών» αλλά και οι συμφωνίες και οι καυγάδες μεταξύ των «μεγάλων» ξαναμπαίνουν στο τραπέζι. Ο ελληνικός λαός, αυθόρμητα και όχι γιατί κάποια πολιτική δύναμη τον οδήγησε εκεί, έστειλε ένα ηχηρό μήνυμα στα εγχώρια και ξένα κέντρα εξουσίας που παρά τους εκβιασμούς και τα βρώμικα παιχνίδια (και ιδιαίτερα τον άθλιο ρόλο των ΜΜΕ της διαπλοκής) αποδείχθηκε ανίκανος αυτή τη φορά να ξεδοντιάσει την λαϊκή αντίδραση.

3. Το βασικό όχημα έκφρασης αυτής της λαϊκής αριστερόστροφης αντιμνημονιακής τάσης στις εκλογές ήταν ο ΣΥΡΙΖΑ. Όχι γιατί σχεδιασμένα οδήγησε στην εξέλιξη αυτή αλλά γιατί στην κρίσιμη στιγμή βρέθηκε πιο κοντά στο λαϊκό αυθόρμητο (με όλες τις αντιφάσεις και τις αδυναμίες του τελευταίου). Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι ο δημιουργός αυτού του ρεύματος αλλά ο επικαρπωτής του. Όχι γιατί έχει δουλέψει με σύστημα και με σχέδιο μέσα στον κόσμο (άλλοι το έκαναν πολύ περισσότερο και με μεγαλύτερη συνέπεια και αυτοθυσία) αλλά γιατί την συγκεκριμένη στιγμή βρέθηκε πιο κοντά στην κοινή συνισταμένη αυτού του ρεύματος. Το λαϊκό αυτό ρεύμα – που κανείς δεν νομιμοποιείται να λοιδορεί όπως η ηγεσία του ΚΚΕ – έχει πράγματι μία σειρά αντιφάσεις και αδυναμίες. Κάθε αυθόρμητο λαϊκό ρεύμα χαρακτηρίζεται από τέτοιες και γι’ αυτό χρειάζονται τα κόμματα πρωτοπορίας. Κάθε αυθόρμητο λαϊκό ρεύμα είναι αναμενόμενο να έχει αυξημένες αντιφάσεις και αδυναμίες όταν τα υποτιθέμενα κόμματα πρωτοπορίας μόνο τέτοια δεν είναι. Δυστυχώς αυτή είναι η ελληνική περίπτωση σήμερα.

4. Μπροστά σε αυτό το ξέσπασμα της λαϊκής αγανάκτησης όλα τα ρεύματα της ελληνικής Αριστεράς, άσχετα από εκλογικά κέρδη και ζημιές, στέκονται αμήχανα. Όλα μάλλον εξεπλάγησαν από την έκταση της. Παρόλο ότι, άλλα περισσότερο και άλλα λιγότερο (με αλγεινή την περίπτωση του ΚΚΕ), έπαιξαν ρόλο στις λαϊκές κινητοποιήσεις της προηγούμενης περιόδου κανένα δεν έχει μία συστηματική και συγκροτημένη στρατηγική και τακτική που να μπορεί να μετατρέψει την λαϊκή αγανάκτηση σε μαζικό πολιτικό και κοινωνικό ρεύμα και να διεκδικήσει μία νικηφόρα φιλολαϊκή διέξοδο.

Ο ΣΥΡΙΖΑ καρπώθηκε προνομιακά όλο αυτό το λαϊκό ρεύμα. Ταυτόχρονα όμως δεν διαθέτει ούτε την στρατηγική ούτε την προγραμματική επάρκεια, για να το οδηγήσει στη νίκη. Είναι εγκλωβισμένος στη ευρωπαϊκή «Μεγάλη Ιδέα» της αστικής τάξης και αδυνατεί να απεμπλακεί από αυτή ακόμη και τώρα που η Μελούνα της είναι ήδη ορατή. Επιδίδεται σε ολοένα και πιο δεξιόστροφους και παλαιοπασοκικούς τακτικισμούς και μυθοπλαστικές ευρωπαϊκές προοδευτικές λύσεις που μακροπρόθεσμα θα οδηγήσουν είτε στην ήττα είτε/και στην ενσωμάτωση. Όμως, προς το παρόν, έχει κατορθώσει να είναι ο βασικός συνομιλητής της λαϊκής αγανάκτησης.

Η ΑΝΤΑΡΣΥΑ έφερε ένα πολύ καλό (για τα μέτρα και την κατάσταση της) αποτέλεσμα που – αφήνοντας στην άκρη ανόητους προεκλογικούς μικρομεγαλισμούς και μετεκλογικές γκρίνιες – μπορεί να αποτελέσει ένα σκαλοπάτι για το μέλλον. Όμως και εδώ στο βαθμό που δεν επιλύεται αποτελεσματικά τόσο η στρατηγική όσο η προγραμματική αδυναμία (και ιδιαίτερα η ταλάντευση ανάμεσα σε ένα τύπου ΣΥΡΙΖΑ τακτικισμό και σε ένα τύπου ΚΚΕ χιλιασμό) περιορίζεται ο όποιος θετικός ρόλος μπορεί να παίξει.

Το ΚΚΕ αποτελεί το μεγάλο ηττημένο της Αριστεράς όχι γιατί οι αγωνιστές του δεν συμμετέχουν στους αγώνες αλλά γιατί η σημερινή ηγεσία του ακυρώνει κάθε συμμετοχή με την σεκταριστική και ταυτόχρονα οππορτουνιστική γραμμή της που εντέλει υπονομεύει κάθε μαζικό κίνημα. Στο βαθμό που συνεχισθεί η πολιτική αυτή μόνο υπονομευτικό ρόλο θα παίξει ενάντια στο λαϊκό κίνημα, αναστέλλει αντί να ενισχύει την πορεία των μαζών προς τα αριστερά ενώ ταυτόχρονα αμαυρώνει τις κομμουνιστικές ιδέες. Η πολιτική του στο βρώμικο μετεκλογικό πολιτικό σκηνικό μόνο απαράδεκτη μπορεί να χαρακτηριστεί ενώ τα αδιέξοδα της γραμμής του και η οικτρή ανεπάρκεια της ηγετικής ομάδας του μόνο θλίψη προκαλούν στον κόσμο των ελλήνων κομμουνιστών. Στο βαθμό που δεν βρεθούν οι δυνάμεις που θα ανατρέψουν αυτή την καταστροφική πορεία η στενή κομματική προοπτική του προδιαγράφεται ως μίζερη ενώ ο διαλυτικός ρόλος του θα κοστίσει ακόμη περισσότερο στο λαϊκό κίνημα.

5. Το βασικό ερώτημα της επόμενης ημέρας είναι με ποιο τρόπο μπορεί να μεγαλώσει το ρήγμα που άνοιξε στον αστικό σχεδιασμό. Πέρα από εκλογές και ακόμη και ακόμη και ενδεχόμενες περιστασιακές υποχωρήσεις του λαϊκού ρεύματος αυτό που απαιτείται είναι η συγκρότηση μίας ρεαλιστικής αριστερής κατεύθυνσης ανατροπής των συστημικών επιλογών και επιβολής φιλολαϊκών μέτρων. Η κατεύθυνση αυτή, άσχετα με το βαθμό που αυτό γίνεται λαϊκά κατανοητό, συνδέεται με την σοσιαλιστική προοπτική. Η εκπόνηση της κατεύθυνσης αυτής αφορά όλες τις ζωντανές μαχόμενες δυνάμεις του εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος άσχετα από τους κομματικούς χώρους στους οποίους μπορεί αυτή τη στιγμή να εντάσσονται. Αυτό σημαίνει, πρώτον, την εκπόνηση μίας ρεαλιστικής κομμουνιστικής πολιτικής (δηλαδή της συγκεκριμένης ενότητας στρατηγικής και τακτικής στο σήμερα) και, δεύτερον, την έκφραση της σε ένα μεταβατικό πρόγραμμα άμεσων στόχων και διεκδικήσεων. Το τελευταίο πρέπει να προτείνει συγκεκριμένη φιλολαϊκή διέξοδο από την κρίση και να αναλαμβάνει και τις αντίστοιχες ευθύνες γι’ αυτήν.

6. Το ζήτημα του μεταβατικού προγράμματος είναι ιδιαίτερα κρίσιμο γιατί από αυτό εξαρτάται εάν το σημερινό ρήγμα στον αστικό σχεδιασμό θα οδηγήσει στη συνολική ανατροπή του ή το σύστημα θα επιστρέψει ακόμη πιο βάρβαρο. Η λυδία λίθος, αυτό που διαχωρίζει σήμερα την αστική από την φιλολαϊκή πολιτική, είναι η στάση απέναντι στην ΕΕ. Όλα τα ζητήματα, μικρά ή μεγάλα, εν τέλει οδηγούν εκεί και σε σχέση με αυτό κρίνονται. Όχι μόνο γιατί αυτό είναι κρίσιμο για το λαϊκό και εργατικό κίνημα αλλά γιατί συνολικά η προοπτική της ελληνικής κοινωνίας κρίνεται στο διακύβευμα αυτό. Μέσα στην ΕΕ δεν υπάρχει κανένα περιθώριο όχι μόνο για κοινωνική αλλαγή αλλά ακόμη και για κάποιες φιλολαϊκές κατακτήσεις. Γι’ αυτό προμετωπίδα του μεταβατικού προγράμματος πρέπει να αποτελεί η αποδέσμευση από την ΕΕ (χωρίς κανένα πλεονάζοντα και φανφαρόνικο επιθετικό προσδιορισμό). Αυτό σημαίνει συνολική έξοδο τόσο από τον πολιτικό μηχανισμό όσο και από την ΟΝΕ και την Κοινή Αγορά. Βραχυπρόθεσμα μέτρα του οικονομικού σκέλους του προγράμματος αυτού πρέπει να αποτελούν οι πυλώνες:

(1) Στάση πληρωμών

(2) Έλεγχος των εισαγωγών-εξαγωγών κεφαλαίου

(3) Κρατικοποίηση του τραπεζικού συστήματος

(4) Σύστημα προοδευτικής φορολογίας

(5) Ελεγχόμενη διολίσθηση της ισοτιμίας του νέου νομίσματος σε συνδυασμό με ένα σύστημα ελέγχου των τιμών.

Βασικό (και καθοριστικό εντέλει) μακροπρόθεσμο στοιχείο του οικονομικού σκέλους του προγράμματος αυτού αποτελεί η παραγωγική αναδιάρθρωση της οικονομίας με βάση κεντρικό σχεδιασμό και με δημόσια ιδιοκτησία των βασικών στρατηγικών τομέων.

7. Ένα τέτοιο πρόγραμμα πρέπει να προβληθεί στον κόσμο όχι με ένα δασκαλίστικο τρόπο που να τον επιτιμά για τις αντιφάσεις του αλλά με ένα πειστικό τρόπο που να δείχνει και τα κόστη και τα οφέλη ενός τέτοιου προγράμματος. Ιδιαίτερα πρέπει να αποτείνεται με ένα ενωτικό τρόπο στο σύνολο των δυνάμεων του κόσμου της εργασίας. Στα ερωτήματα και στα άμεσα μυωπικά διλήμματα που βάζουν – εντίμως ή εκ του πονηρού – δυνάμεις (π.χ. ΣΥΡΙΖΑ) ή λαϊκά ρεύματα η απάντηση δεν μπορεί να είναι η χιλιαστική καταγγελία (στην οποία επιδίδεται η ηγεσία του ΚΚΕ) αλλά η προβολή των ουσιαστικών ζητημάτων (έναντι των επιφανειακών) και το κάλεσμα στην κοινή δράση σε συγκεκριμένα ζητήματα.

8. Όχημα αυτού του προγράμματος και της κατεύθυνσης που συγκεφαλαιώνει πρέπει να είναι η δημιουργία ενός πλατιού κοινωνικο-πολιτικού μετώπου των δυνάμεων της εργασίας και ιδιαίτερα η συγκρότηση ενός μαζικού ενιαίου εργατικού κινήματος που να μπορεί να διεκδικεί και να νικά. Αυτό πρέπει και μπορεί να ξεπεράσει συμβιβασμένες και εξωνημένες «συνδικαλιστικές» ηγεσίες και γραφειοκρατίες.

9. Ένα ιδιαίτερο ζήτημα που όμως μπορεί να σημαδέψει μελλοντικές εξελίξεις αποτελεί το νεο-ναζιστικό φαινόμενο. Είναι κάτι που έχει υποτιμηθεί – με διάφορους τρόπους – μέχρι τώρα και που μπορεί να πληρωθεί πολύ ακριβά στο μέλλον. Άλλωστε αποτελεί – γι’ αυτό αναδείχθηκε – την λύση έκτακτης ανάγκης του συστήματος κάλλιστα μπορεί να αξιοποιηθεί στο μέλλον. Η αντιμετώπιση του απαιτεί ειδικές επεξεργασίες που να μην υποτιμούν το μεταναστευτικό πρόβλημα και το ζήτημα της ανεργίας.

10. Η περίοδος κυβερνητικής αστάθειας που διαμορφώθηκε με το αποτέλεσμα των εκλογών της 6ης Μαϊου και το πώς τελικά θα κλείσει προσωρινά (με νέες εκλογές ή οικουμενική κυβέρνηση του μεταλλαγμένου δικομματισμού) θα σημαδέψει επίσης κρίσιμα τις μετέπειτα εξελίξεις. Το δίλημμα για τα εγχώρια και ξένα κέντρα εξουσίας είναι πως θα εκτονώσουν την λαϊκή αγανάκτηση, θα λύσουν (τουλάχιστον προσωρινά) τις μεταξύ τους αντιθέσεις και θα διατηρήσουν την συνέχεια και την συνοχή (έστω και με τροποποιήσεις) της Μνημονιακής πολιτικής. Το δίλημμα για το εργατικό και κομμουνιστικό κίνημα είναι πως θα κατορθώσει να μετατρέψει την λαϊκή αγανάκτηση σε ένα μάχιμο και νικηφόρο κίνημα που όχι μόνο θα μπλοκάρει την αστική στρατηγική αλλά και θα διανοίγει την προοπτική της κοινωνικής απελευθέρωσης. Άλλωστε τελικά αυτό είναι το μακροπρόθεσμο ιστορικό δίλημμα και η μητέρα όλων των μαχών.