Σχόλια στα πλαίσια του αφιερώματος του ΕΨΙΛΟΝ για το πλαστό χρήμα

Ορισμένα από τα σχόλια μου στα πλαίσια του αφιερώματος του ΕΨΙΛΟΝ της ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΠΥΠΙΑΣ (23/3/2014) για το πλαστό χρήμα.

EPSILON-PLASTA XRIMATA

Επιπτώσεις στην οικονομία μιας χώρας

Η κυκλοφορία πλαστών χρημάτων έχει τρεις βασικές μακροοικονομικές επιπτώσεις στην οικονομία μιας χώρας.
Η πρώτη επίπτωση είναι η μείωση της αγοραστικής αξίας της νομισματικής μονάδας. Για παράδειγμα, ας υποθέσουμε ότι σε μια οικονομία κυκλοφορούν 100 μονάδες χρήματος, παράγονται 100 αγαθά, και, κατά συνέπεια, με μία χρηματική μονάδα μπορεί κανείς να αγοράσει ένα αγαθό με αναλογία 1 προς 1. Αν, λοιπόν, εντάξουμε 10 επιπλέον μονάδες χρήματος, που είναι όμως πλαστές, τότε η αναλογία αυτή αλλάζει και η αγοραστική αξία της χρηματικής μονάδας μειώνεται κατά 10%.
Η δεύτερη επίπτωση είναι η πιθανή δημιουργία πληθωρισμού, δηλαδή αύξησης των τιμών. Εφόσον κυκλοφορεί μεγαλύτερη ποσότητα χρήματος, το οποίο μάλιστα θεωρείται αναξιόπιστο λόγω της μεγάλης αναλογίας πλαστού χρήματος, οι τιμές ενδεχομένως να αυξηθούν, προκειμένου να εισπράττονται περισσότερες χρηματικές μονάδες, και, ακόμη και αν σε αυτές περιλαμβάνονται κάποιες πλαστές, τα πραγματικά εισοδήματα και η πραγματική κερδοφορία να μην επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό.
Οι δύο παραπάνω επιπτώσεις, βέβαια, παίρνουν ανησυχητικές διαστάσεις σε οικονομίες όπου το ποσοστό του πλαστού χρήματος που κυκλοφορεί είναι εξαιρετικά μεγάλο. Σε αυτή την περίπτωση μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση η αξιοπιστία του χρήματος και αυτό να προκαλέσει ευρύτερες μακροοικονομικές παρενέργειες. Όμως συνήθως κάτι τέτοιο συμβαίνει υπό εξαιρετικές συνθήκες (π.χ. πολεμικές συγκρούσεις και καταστροφές, απότομες και βαθιές οικονομικές κρίσεις).
Υπάρχει μία τρίτη μακροοικονομική επίπτωση της κυκλοφορίας πλαστού χρήματος που συνήθως υποτιμάται στη σχετική βιβλιογραφία. Το νόμισμα εκδίδεται από το κράτος που αποκομίζει από αυτό έσοδα μέσω του «seiniorage» (του εκδοτικού προνομίου που διαθέτει κατά αποκλειστικότητα το κράτος). Με απλά λόγια, η αξία του χρήματος είναι μεγαλύτερη από το κόστος παραγωγής και διανομής του. Η διαφορά αυτή υπάρχει και λειτουργεί (αν και με διαφορετικό μηχανισμό) τόσο για το μεταλλικό χρήμα όσο και για τα τραπεζογραμμάτια. Αυτή τη διαφορά την καρπώνεται το κράτος. Είναι προφανές ότι το πλαστό χρήμα σημαίνει διαφυγόντα έσοδα για το δημόσιο καθώς δεν εισπράττει έσοδα από το εκδοτικό προνόμιο.
Σε μικροοικονομικό επίπεδο, από την άλλη πλευρά, η κυκλοφορία πλαστού χρήματος πλήττει κυρίως τις επιχειρήσεις και του απλούς πολίτες που πέφτουν θύματα του. Όμως αυτό αφορά κυρίως τις μικρές επιχειρήσεις (οι οποίες διεκπεραιώνουν περισσότερες συναλλαγές που είναι σχετικά μικρής αξίας και κυρίως σε μετρητά), καθώς και τους ιδιώτες καταναλωτές (που συναλλάσσονται κατ’ εξοχήν σε μετρητά) και πολύ λιγότερο τις μεγάλες επιχειρήσεις. Στις πρώτες δύο περιπτώσεις, η είσπραξη π.χ. ενός πλαστού 50ευρου επιφέρει μεγαλύτερη ζημία, εφόσον το συγκεκριμένο χρηματικό ποσό αποτελεί υψηλότερο ποσοστό επί των συνολικών εισοδημάτων. Αντιθέτως, οι μεγάλες επιχειρήσεις κάνουν τις περισσότερες οικονομικές συναλλαγές τους όχι με μετρητά, αλλά με επιταγές, διατραπεζικούς διακανονισμούς κτλ. Ακόμη, όμως, και όταν συναλλάσσονται σε μετρητά, τα χαρτονομίσματα που εισπράττονται ελέγχονται πιο προσεκτικά ως προς τη γνησιότητά τους (με χρήση μηχανημάτων κλπ.). Συνεπώς από την κυκλοφορία πλαστού χρήματος συνήθως πλήττονται περισσότερο οι μικρές επιχειρήσεις και οι απλοί πολίτες. Από ότι φαίνεται αυτό συμβαίνει σήμερα στην Ελλάδα.

Σταύρος Μαυρουδέας
Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας
στο Τμήμα Οικονομικών
του Πανεπιστημίου Μακεδονίας

EPSILON-PLASTA XRIMATA

One response to “Σχόλια στα πλαίσια του αφιερώματος του ΕΨΙΛΟΝ για το πλαστό χρήμα

  1. http://oikonomiallomati.blogspot.gr/2014/03/ss.html?view=magazine

    νέο άρθρο από το blog μου για την Ουκρανία

    Μου αρέσει!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s