Στη μνήμη της SUZANNE DE BRUNHOFF – Δ.Παπαδάτος

SUZANNE DE BRUNHOFF (1929-2015)

Alexander Rodchenko, Red and Yellow

Στις 12 Μαρτίου 2015 έφυγε από τη ζωή η σημαντική Μαρξίστρια οικονομολόγος Suzanne De Brunhoff ύστερα από μακρά ασθένεια, που τα τελευταία χρόνια την είχε υποχρεώσει να παραμείνει στο περιθώριο των επιστημονικών συζητήσεων αλλά και της οικονομικής έρευνας παρά το γεγονός ότι μέχρι το θάνατό της παρέμεινε ερευνήτρια του CNRS.

 

Η De Brunhoff σε όλη της τη ζωή συνδύαζε τον ακτιβισμό του ερευνητή με τον πολιτικό ακτιβισμό. Υπήρξε μέλος του PCF, υποστήριξε ενεργά τον αγώνα για την ανεξαρτησία της Αλγερίας μέσα από το δίκτυο Curiel, και μαζι με τον σύζυγό της Mathieu de Brunhoff υπήρξαν ενεργά μέλη του MRAP και του δικτύου “Επιμόρφωση Χωρίς Σύνορα” στο 13ο διαμέρισμα του Παρισιού. Υπήρξε επίσης μέλος του ATTAC και του επιστημονικού του συμβουλίου, για αρκετά χρόνια πριν από την ασθένειά της.

 

Η διεθνής της φήμη ως σημαντικής Μαρξίστριας οικονομολόγου δημιουργήθηκε μέσα από τη μεγάλη αίσθηση που έκανε εξ’ αρχής η πρώτη της δουλειά, το βιβλίο “Ο Μαρξ για το Χρήμα” που εκδόθηκε στο Παρίσι το 1967 για πρώτη φορά και ανατυπώθηκε το 1973. Το μικρό αυτό βιβλιαράκι (μόλις 140 σελίδων), ακόμα και σήμερα, παραμένει βασικό ανάγνωσμα προκειμένου κάποιος να κατανοήσει την πρωτοτυπία της προσσέγγισης του Μαρξ για το χρήμα σε αντιπαραβολή με αυτή των κλασσικών οικονομολόγων όπως ο Α.Σμιθ, ο Ρικάρντο και ο Σαι. Ενώ οι τελευταίοι διακρίνουν ανάμεσα σε ένα “νομισματικό τομέα” και μια “πραγματική οικονομία χωρίς χρήμα, όπου τα νομισματικά είναι αυστηρά διαχωρισμένα από τα πραγματικά οικονομικά μεγέθη, καθώς επισημαίνουν τις επιπτώσεις των μεταβολών της ποσότητας του χρήματος, ο Μάρξ μιλά για την αναπόσπαστη ενότητα του “νομισματικού τομέα” και της παραγωγής. Αν για το Σαι το χρήμα δεν είναι κάτι περισσότερο από ένα “ουδέτερο πέπλο”, ο Μάρξ αντίθετα επισημαίνει τη συνάρθρωση διαφορετικών λειτουργιών του χρήματος μεταξύ τους (σαν μέσο κυκλοφορίας, σαν μέτρο της αξίας, και την ειδικά μαρξιστική λειτουργία του “χρήματος σαν χρήμα” (δηλ, σαν μέσο αποθησαυρισμού, σαν μέσο πληρωμών και σαν παγκόσμιο χρήμα). Η δουλειά της de brunhoff υπήρξε καταλυτική στο να στρέψει το ενδιαφέρον σε αυτή την πλευρά του έργου του Μάρξ και να αναδειχθεί με αυτό τον τρόπο μια Μαρξιστική προσέγγιση των νομισματικών φαινομένων που μέχρι τότε, τουλάχιστον σε ότι αφορά το Δυτικό Μαρξισμό ήταν απούσα.

 

Το κέντρο βάρους της ερευνητικής δραστηριότητας της De Brunhoff σχετίζεται με το νόμισμα και την νομισματική πολιτική αναλύοντας πάντοτε, όπως ο Μάρξ, τις κοινωνικές σχέσεις και συγκρούσεις που βρίσκονται πίσω από το νόμισμα, την νομισματική πολιτική και τον ρόλο τους στους μετασχηματισμούς του κεφαλαίου. Για την De Brunhoff πίσω από τις τιμές, την οικονομική πολιτική και τις διεθνείς σχέσεις κρύβονται ταξικές σχέσεις. Σε αυτούς τους ερευνητικούς τομείς η συμβολή της De Brunhoff υπήρξε ορόσημο ακόμα και στα ποιό περίπλοκα και αμφιλεγόμενα ζητήματα. Από αυτή την άποψη, είναι χαρακτηριστικό το δεύτερο βιβλίο της που έκανε διεθνή καριέρα με τον τίτλο “Κράτος και Κεφάλαιο” και εκδόθηκε το 1976. Το πρόπλασμα αυτού του βιβλίου εμφανίστηκε σε ένα σημαντικό άρθρο της De Brunhoff που δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Le Monde Diplomatique το 1974 με τον τίτλο “Η πάλη των τάξεων και η καταπολέμηση του πληθωρισμού”, το οποίο μπορεί να διαβαστεί με μεγάλο ενδιαφέρον ακόμα και σήμερα.

 

Το 1977 ο Michel Aglietta σχολιάζοντας το “Κράτος και Κεφάλαιο” για το περιοδικό Οικονομική Επιθεώρηση σημείωνε: “Το τελευταιο βιβλίο της Suzanne de Brunhoff θα το εκτιμήσουμε καλύτερα αν έχουμε επίγνωση του γεγονότος ότι αποτελεί τη συνέχεια μιας ερευνητικής δουλειάς γύρω από ζητήματα που η συγγραφέας διερευνά με συνέπεια μέσα από όλη τη μέχρι σήμερα θεωρητική δουλειά της”.

 

Πιστεύουμε ότι η συνέχιση της έρευνας στην ίδια λογική με την ίδια επιμονή και συνέπεια θα αποτελέσει τον καλύτερο φόρο τιμής γι’ αυτήν.

 

Δημοφάνης Παπαδάτος

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s