Monthly Archives: Ιανουαρίου 2019

Is the Financialization Hypothesis a Theoretical Blind Alley? – World Review of Political Economy

World Review of Political Economy

Journal Article

Is the Financialization Hypothesis a Theoretical Blind Alley?

Stavros Mavroudeas and Demophanes Papadatos
World Review of Political Economy
Vol. 9, No. 4 (Winter 2018), pp. 451-476
Published by: Pluto Journals
DOI: 10.13169/worlrevipoliecon.9.4.0451
Page Count: 26


The Financialization Hypothesis is a popular argument in contemporary heterodox and also mainstream economics. It maintains that capitalism has undergone a radical transformation over at least the past three decades. The financial system, through a series of innovative mechanisms, has conquered the commanding heights of capitalism and has changed the whole system according to its own prerogatives. Concomitantly, the global capitalist crisis of 2008 is considered to have been a financialization crisis. This article disputes the Financialization Hypothesis and argues that instead of casting light on the actual workings of modern capitalism, it misconstrues them and leads into an explanatory blind alley. The spectacular ballooning of the financial system during the recent decades of weak profitability and accumulation does not constitute a new epoch, let alone a new capitalism. Instead, it represents a familiar capitalist response to periods of weak profitability. This does not preclude the proliferation of new financial instruments, which lend specific new forms to a well-known capitalist process. The Marxist theory of crisis and fictitious capital offers an analytically and empirically superior understanding of this process.

Αχ Εξουσία! 22-1-2019 Συζήτηση με τον Στ. Μαυρουδέα για τις θεωρίες για την οικονομική κρίση και την ελληνική περίπτωση





Στην εκπομπή του Αχ Εξουσία!   (22-1-2019)  συζήτηση με τον Σταύρο Μαυρουδέα για τις θεωρίες για την οικονομική κρίση και την ελληνική περίπτωση



Συνέντευξη στο Press TV News (8-1-2019) σχετικά με την πρόσφατη παραίτηση του επικεφαλής της Παγκ. Τράπεζας

Press TV 26-12-2018

Το βίντεο και ορισμένες σημειώσεις της πρόσφατης συνέντευξής μου στο Press TV News σχετικά με την πρόσφατη παραίτηση του προέδρου της Παγκόσμιας Τράπεζας Jim Yong Kim ακολουθούν.


Ο Kim – ένας υποψήφιος της κυβέρνησης Obama – αναχωρεί από την Παγκόσμια Τράπεζα λέγοντας ότι είχε μια απροσδόκητη προσφορά να συμμετάσχει σε μια ιδιωτική επιχείρηση που επικεντρώνεται στις επενδύσεις στην κλιματική αλλαγή και την υποδομή στις αναπτυσσόμενες οικονομίες. Ο φημολογούμενος λόγος της παραίτησης είναι οι διαφορές με την κυβέρνηση Trump σχετικά με την κλιματική αλλαγή. Ωστόσο, ο Κιμ απέτυχε να το δείξει αυτό τόσο κατά τη διάρκεια της προεδρίας του όσο και με την παραίτησή του.

Αυτή η παραίτηση προστίθεται στην μακρά σειρά παραιτήσεων από την κυβέρνηση Trump. Αν και τυπικά δεν αποτελεί μέρος της αμερικανικής κυβέρνησης, η Παγκόσμια Τράπεζα – όπως και το ΔΝΤ – βρίσκεται στην τροχιά της. Αυτές οι παραιτήσεις προκύπτουν από τη σοβαρή σύγκρουση στο εσωτερικό του αμερικανικού κατεστημένου μεταξύ της παγκοσμιοποιημένης-φιλελεύθερης και της προστατευτικής-συντηρητικής πτέρυγας του. Και οι δύο είναι πυλώνες του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού, αλλά αντιπροσωπεύουν διαφορετικές στρατηγικές και φραξιονιστικά πολιτικοοικονομικά συμφέροντα.

Ο Kim είναι εκπρόσωπος της παγκοσμιοποιημένης-φιλελεύθερης πτέρυγας. Είναι ένα τυπικό παράδειγμα. Έχει προπαγανδισθεί ως ήρωας των αναπτυσσόμενων χωρών. Στην πραγματικότητα, η διαδρομή του δεν είναι η καλύτερη. Είναι στην πραγματικότητα ένας φιλανθρωπιστής-επιχειρηματίας (που αποκομίζει κέρδη από τον υποτιθέμενο φιλανθρωπισμό του). Η θητεία του ως πρόεδρος του Κολλεγίου Darnmouth σημαδεύθηκε από διαμάχες – ιδιαίτερα με τους φοιτητές – και χαρακτηρίστηκε ως ανίκανη και αυταρχική. Το ίδιο ισχύει και για τη θητεία της Προεδρίας της Παγκόσμιας Τράπεζας, η οποία σημαδεύθηκε επίσης από συγκρούσεις με τους υπαλλήλους της. Σε αυτές τις συγκρούσεις ο Kim έδειξε τον ίδιο αυταρχισμό. Παρόλο που η κυβέρνηση Ομπάμα τον προώθησε ως «ακτιβιστή και κριτικό της Παγκόσμιας Τράπεζας που ανέλαβε το τιμόνι της», στην πραγματικότητα ακολούθησε την τυπική πορεία της ιμπεριαλιστικής πολιτικής της Συναίνεσης της Ουάσιγκτον και της μετά-Ουάσιγκτον.

Η παραίτησή του έχει επίσης ευρύτερες επιπτώσεις. Η συνήθης κατανομή των ηγετικών θέσεων στο ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα ανάμεσα στις ΗΠΑ και την ΕΕ αντίστοιχα έχει ήδη αμφισβητηθεί. Στην πραγματικότητα, η υποψηφιότητα του Κιμ είχε αντιπάλους από άλλες χώρες. Λαμβάνοντας υπόψη τις μονομερείς πολιτικές της Trump, πρέπει να δούμε αν θα υπάρξουν εκπλήξεις όσον αφορά την διαδοχή του.



Interview in Press TV News (8-1-2019) on WB president’s resignation

Press TV 26-12-2018

The video and some notes of my recent interview in Press TV News on the recent resignation of the World Bank president Jim Yong Kim follows.


Kim – an Obama administration nominee – departs the World Bank stating that he had an unexpected offer to join a private firm focusing on investment in climate change and infrastructure in developing economies. The rumoured reason of the resignation is differences with the Trump administration over climate change. However, Kim failed to make this an issue both during his presidency and with his resignation.

This resignation actually adds up to the series of resignations from the Trump administration. Although formally not part of the US administration, World Bank – as the IMF also – is in its orbit. These resignations are generated by the serious conflict within the US establishment between its globalist-liberal and its protectionist-conservative wing. Both of them are pillars of US imperialism but they represent different strategies and factional politico-economic interests.

Kim is a representative of the globalist-liberal wing. He is a typical example. He has been promoted as a hero of the developing countries. In fact, his record is not the best. He is actually an entrepreneur-philanthropist (that is gaining profit from his purported philathropism). His tenure as president of Darnmouth College was marred with controversies – particularly with the students – and characterised as incompetent and authoritarian. The same holds for its tenure of the presidency of the World Bank which has been characterized with conflicts with its employees. In these conflicts Kim show the same authoritarianism. Although, the Obama administration promoted him as ‘an activist and a critic of the World Bank that assumed its helm’, in reality he followed the typical course of the imperialist Washington and post-Washington consensus politics.

His resignation has also wider ramifications. The customary allocation of leading positions in IMF and World Bank between the US and the EU respectively has been challenged already. In fact, Kim’s candidacy had opponents from other countries. Given Trump’s unilateralist policies it remains to be seen if there are going to be any surprises his succession.

Collapse of the European Integration ‘is on the Cards’ – 5-1-2019







Collapse of the European Integration ‘is on the Cards’ – Professor


06:06 05.01.2019

With 2019 beginning and the EU as fractured as ever, increasing scrutiny has been placed by leading economists on the bloc’s single currency the EU. Which they argue has caused more harm than good.

Sputnik spoke with Stavros Mavroudeas, Professor of Political Economy at the University of Macedonia for more insight on the issue.

Sputnik: Is the Euro a failed project?

Stavros Mavroudeas: I think the Euro overall is a problematic project. It’s not a success story; it’s actually proving to be a story of a failure. The Euro is a part of the European integration project, and this in my opinion is an imperialist project.

Imperialism meaning; at least in Marxism, that a country or bloc of countries exploits other countries economically. The European integration was inaugurated the Second World War under the auspices of the US, with the aim of securing economically and politically Western Europe, from the Soviet threat.


© Sputnik / Alexey Filippov


It changed radically after the nineteen seventy three global capitalist crisis; because by then the US supremacy faltered, and there was another time after nineteen eighty nine, when the Soviet bloc collapsed.

By then the European integration acquired greater independence from the US and even aspired to dethrone it, as the new economic capitalist superpower of the world.

The former European Monetary Union is the necessary evolution of this course of European integration, because after the collapse of the Bretton Woods system, particularly its exchange rates system; that was based on the dollar and was a system of fixed exchange rates.

Once this system collapsed; and it did so because of the US under the Nixon administration withdrew from that system and acted unilaterally, then the European integration needed a currency for its common market.

They moved towards creating ultimately, after several previous failed attempts in creating the European Monetary Union, that is the Euro.


Sputnik: Would the collapse of the Euro mean the collapse of the EU?

Stavros Mavroudeas: I think that the possibility of either a collapse or a fragmentation of the European Integration and its monetary union is on the cards.

Now what would be the result of that? There are many possibilities; there would be an eruption of national rivalries and controversies, and that would be pretty bad, not only for Europe but also for the world.

Keep in mind two world wars began from Europe.

© Photo : Euro Banknote Memory


The other would be possibly the eruption and emergence of a new social movement of a progressive nature, workers movements in particular; that would change the landscape in Europe. This is I think a positive scenario and possibility.

In order to become a reality; it requires that the European Union and its monetary union would be destroyed. Both the European integration and monetary union are not mechanisms that can be reformed in a progressive way.

All attempts; even the limited ones, have failed so far and I don’ think there is any realistic possibility in these being implemented.

Views and opinions expressed in this article are those of Stavros Mavroudeas and do not necessarily reflect those of Sputnik.


Συνέντευξη στο SPUTNIK για την επέτειο των εγκαινίων του ευρώ 4-1-2019

Ακολουθούν οι σημειώσεις της συνέντευξη μου στο SPUTNIK για την επέτειο των εγκαινίων του ευρώ 4-1-2019.

Η ηχογράφηση της συνέντευξης (στα αγγλικά) ακολουθεί παρακάτω.








20 χρόνια μετά τα εγκαίνια του, το ευρώ αποτελεί ιστορία επιτυχίας;

Σίγουρα όχι.

Το ευρώ αποτελεί μέρος του σχεδίου της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Αυτό είναι ένα ιμπεριαλιστικό εγχείρημα. Εγκαινιάστηκε μετά το 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο υπό την αιγίδα των ΗΠΑ με σκοπό να εξασφαλίσει οικονομικά και πολιτικά τη Δυτική Ευρώπη από τη σοβιετική απειλή. Περιλάμβανε την οικονομική εκμετάλλευση (όπως δείχνει ο Μαρξισμός) λιγότερο ανεπτυγμένων οικονομιών από τις πιο ανεπτυγμένες δυτικοευρωπαϊκές.

Καθώς η αμερικανική υπεροχή υποχώρησε – μετά την παγκόσμια καπιταλιστική κρίση του 1973 – και με την κατάρρευση του ανατολικού μπλοκ η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση απέκτησε μεγαλύτερη ανεξαρτησία από τις ΗΠΑ και ακόμη και φιλοδοξούσε να τις εκθρονίσει και να γίνει η νέα οικονομική καπιταλιστική υπερδύναμη.

Το ευρώ – η ΟΝΕ – είναι η απαραίτητη εξέλιξη αυτής της πορείας της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Ήταν απαραίτητο, ιδίως μετά την κατάρρευση του συστήματος του Bretton Woods και την αυξανόμενη μονομερή προσέγγιση των ΗΠΑ, ως θεμέλιο της ευρωπαϊκής κοινής αγοράς. Ήταν επίσης αναγκαίο, στην προσπάθειά της να γίνει ένα σημαντικό διεθνές αποθεματικό νόμισμα, ως αμφισβητία της υπεροχής του αμερικανικού δολαρίου.

Είναι πράγματι ένα προβληματικό νόμισμα. Είναι ένα πολυκρατικό νόμισμα χωρίς ένα ενιαίο κράτος πίσω από αυτό.

Εκδίδεται από μια ιδιόμορφη κεντρική τράπεζα (ΕΚΤ), η οποία δεν έχει την εγγύηση ενός ενιαίου κράτους πίσω από αυτήν. Η ΕΚΤ δεν μπορεί να ενεργεί ως δανειστής ύστατης καταφυγής για τις κυβερνήσεις των χωρών της ΟΝΕ. Επίσης, στοχεύει μόνο στο επίπεδο του πληθωρισμού, καθώς η εντολή της ΕΚΤ δεν προβλέπει ενασχόληση με την μεγέθυνση της οικονομίας.

Η ΟΝΕ στερείται τραπεζικής ένωσης (και επομένως το χρηματοπιστωτικό σύστημα επάνω στο οποίο «προεδρεύει» είναι κατακερματισμένο σε εθνικό επίπεδο). Επίσης, δεν διαθέτει την στήριξη μίας ισχυρής δημοσιονομικής ένωσης (με τη μορφή ενός σημαντικού δημοσιονομικού προϋπολογισμού της ΕΕ που θα μπορούσε να πραγματοποιεί δημοσιονομικές μεταβιβάσεις από τις πλεονασματικές στις ελλειμματικές οικονομίες), προκειμένου να εξισορροπηθούν οι ανισορροπίες εμπορικού ισοζυγίου και ισοζυγίου πληρωμών μεταξύ των οικονομιών-μελών.

Όλα αυτά τα προβλήματα εκδηλώθηκαν μετά την παγκόσμια καπιταλιστική κρίση του 2008. Μία από τις σημαντικές συνέπειές της ήταν η έκρηξη της κρίσης της ΟΝΕ, καθώς πολλές οικονομίες της ευρωπεριφέρειας (Ελλάδα, Πορτογαλία, Ιρλανδία, Κύπρος) αντιμετώπισαν σοβαρές κρίσεις (που εμφανίστηκαν ως κρίσεις χρέους αν και έχουν βαθύτερες διαρθρωτικές ρίζες). Επιπλέον, ολόκληρο το οικοδόμημα της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνταράσσεται από διαλυτικές τάσεις. Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι το Brexit και η αυξανόμενη λαϊκή δυσαρέσκεια σε πολλές άλλες χώρες με τον αυταρχισμό και την αντιλαϊκή λιτότητα που χαρακτηρίζει την ΕΕ (όπου η δυσαρέσκεια αυτή παίρνει αλλού αριστερή και αλλού δεξιά έκφραση).

Αυτές οι διαλυτικές τάσεις εντός της ΕΕ βασίζονται στη βαθιά αντιλαϊκή φύση της ΟΝΕ, δεδομένου ότι επιβάλει λιτότητα στους εργαζόμενους όχι μόνο στην ευρωπεριφέρεια αλλά και στο ευρώ-κέντρο.

Βασίζονται επίσης στην αυξανόμενη απόκλιση μεταξύ των οικονομιών-μελών της και στην πόλωση μεταξύ των ισχυρών οικονομιών ευρω-πυρήνα και των αδύναμων οικονομιών της ευρωπεριφέρειας. Αυτή η πόλωση διευκολύνει τον ευρω-πυρήνα (καθώς εκμεταλλεύεται οικονομικά την ευρωπεριφέρεια) αλλά ταυτόχρονα αυξάνει τις εντάσεις τόσο πολιτικά όσο και οικονομικά (καθώς η ΟΝΕ δεν μπορεί να γίνει μια περιοχή βέλτιστων συναλλαγματικών ισοτιμιών).

Επιπλέον, η προσπάθεια της ΕΕ να χρησιμοποιήσει την κρίση του 2008 ως μέσο για να ξεπεράσει τόσο τις ΗΠΑ όσο και την αναδυόμενη Κίνας έχει αποτύχει. Ενώ οι Η.Π.Α. και η Κίνα χαλάρωσαν τη νομισματική τους πολιτική και χρησιμοποίησαν τη διεύρυνση της δημοσιονομικής πολιτικής για να παρακάμψουν την κρίση, η ΕΕ χαλάρωσε ελαφρώς τη νομισματική της πολιτική και σχεδόν απέφυγε τη δημοσιονομική επέκταση. Σκοπός της ήταν να «κρατήσει την οικονομία της σε φόρμα» ενώ οι ανταγωνιστές της δημιούργησαν φούσκες. Επιπλέον, η ΕΕ είχε ως στόχο να επωφεληθεί από τις φούσκες των ανταγωνιστών της και να συνεχίσει να πουλά προϊόντα σ’ αυτές (ιδίως η Γερμανία και οι διεθνώς ανταγωνιστικές ευρωπαϊκές οικονομίες). αυξάνοντας έτσι τα εμπορικά πλεονάσματά της. Το σχέδιο αυτό απέτυχε καθώς οι διεθνείς ανταγωνιστές της το ανέτρεψαν με πολλούς τρόπους. Το αποτέλεσμα είναι ότι η ΕΕ – και η ΟΝΕ της – έγινε ο «μεγάλος ασθενής» του σύγχρονου καπιταλισμού.

Τελικά, το ευρώ αδυνατεί (α) να ενοποιήσει την περιοχή της ΕΕ και (β) να αμφισβητήσει την υπεροχή του δολαρίου. Επειδή είναι ένας βαθιά αντιλαϊκός μηχανισμός, ενθαρρύνει τη λαϊκή δυσαρέσκεια.

Συνολικά, οι προοπτικές του ευρώ δεν είναι καλές. Θα έλεγα ότι στο τραπέζι υπάρχει η πιθανότητα να διαλυθεί ή να κατακερματιστεί (π.χ. μικρότερος χώρος, μικρότερος χώρος συν μια περιφερειακή ζώνη των νομισμάτων που συνδέεται με αυτό)* είναι ένα ρεαλιστικό σενάριο. Επίσης, είναι μια ευπρόσδεκτη, μια θετική πιθανότητα. Η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και η νομισματική της ένωση είναι αντιλαϊκοί μηχανισμοί. Δεν μπορούν να μεταρρυθμιστούν. Η διαδοχική αποτυχία ακόμη και των παραμικρών προσπαθειών για τη μείωση του αυταρχισμού και της αντιλαϊκής λιτότητας τους είναι ενδεικτική. Τώρα, αυτή η διάλυση μπορεί να προέλθει είτε από μια έκρηξη εθνικιστικών αντιπαλοτήτων είτε από προοδευτικά και αριστερά λαϊκά κινήματα. Στην πρώτη περίπτωση είναι ένας πολύ επικίνδυνος δρόμος. Λάβετε υπόψη ότι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι έχουν αρχίσει από εθνικιστικές και ιμπεριαλιστικές συγκρούσεις στην Ευρώπη. Η δεύτερη περίπτωση είναι μια θετική προοπτική. Αποτελεί μια ακτίνα ελπίδας και ανοίγει το δρόμο για την αλλαγή του σημερινού φρικτού ευρωπαϊκού τοπίου.


Interview in SPUTNIK on the anniversary of the inauguration of the euro 4-1-2019

Below are the notes for my interview in SPUTNIK on the anniversary of the inauguration of the euro (4-1-2019).

The recording of the interview follows.









20 years after its inauguration, is euro a success story?


Definitely not.

Euro is part of the European integration project. This is an imperialist project. It was inaugurated after the 2nd WW under the auspices of the US with the aim of securing economically and politically the Western Europe from the Soviet threat. It involved the economic exploitation (in Marxist terms) of less developed economies by the more developed Western European ones.

As US supremacy faltered – after the 1973 global capitalist crisis – and with the demise of the Eastern bloc the European integration acquired greater independence from the US and even aspired to dethrone it and become the new economic capitalist superpower.

Euro – the EMU- is the necessary evolution of this course of the European integration. It was necessary, particularly after the collapse of the Bretton Woods system and the increasing unilateralism of the US, as a foundation for the European Common Market. It was also necessary, in its bid to become a major international reserve currency, as a challenger to US dollar’s supremacy.

It is indeed a problematic currency. It is a multi-state currency without a unified state behind it.

It is issued by a peculiar central bank (ECB), which has not the guarantee of a unified state behind it. ECB cannot act as lender-of-last-resort for the governments of the EMU countries. And it is only preoccupied with inflation as its mandate precludes it from considering growth.

The EMU is lacking a banking union (thus the financial system over which is ‘presiding’ is fragmented along national lines). It is also lacking a fiscal union support (in the form of a significant EU fiscal budget that could make fiscal transfers from surplus to deficit economies) in order to equilibrate trade and capital account imbalances between its member economies.

All these problems emerged after the 2008 global capitalist crisis. One of its major consequences was the eruption of the EMU crisis as several euro-periphery economies (Greece, Portugal, Ireland, Cyprus) faced severe crises (that appeared as debt crises although they have more deeper structural roots). Moreover, the whole European Union edifice is being shattered by liquidationist tendencies. Typical examples are Brexit and the growing popular discontent in many other countries with the authoritarian and austeritarian nature of the EU (that assumes both left-wing and right-wing expressions).

These disruptive tendencies within the EU are based on the deeply anti-popular nature of the EMU as it instigates austerity against the workers not only in euro-periphery but also in euro-core economies.

They are also based on the increasing divergence between its member economies and the polarization between the strong euro-core and the weak euro-periphery economies. This polarization facilitates the euro-core (as it exploits economically the euro-periphery) but at the same time increases tensions both politically and economically (as EMU cannot become an Optimal Currency Area [OCA]).

Moreover, EU’s attempt to use the 2008 crisis as a means to surpass the US and the emerging China has backfired. Whereas US and China relaxed their monetary policy and employed expanding fiscal policy in order to bypass the crisis, the EU relaxed slightly its monetary policy and almost abstained from fiscal expansion. Its aim was to ‘keep its economy in shape’ while its competitors created bubbles. Furthermore, EU aimed to take advantage of its competitors’ bubbles and keep selling to them (particularly Germany and the internationally competitive euro-core economies); thus, increasing their trade surpluses. This plan failed as its international rivals subverted it in many ways. The result is that EU – and its EMU – became the ‘big patient’ of contemporary capitalism.

Concluding, euro is failing to (a) unify the EU area and (b) to challenge the US dollar’s supremacy. Because it is a deeply anti-popular mechanism, it foments popular discontent.

Overall, the prospects of the euro are not good. I would say that the possibility of its demise or its fragmentation (e.g. a smaller area, as smaller area plus a peripheral zone of currencies tied to it) is on the table; it is a realistic scenario. Also, it is a welcome, a positive possibility. The European integration and its monetary union are antipopular mechanisms. They cannot be reformed. The successive failure of even the slightest attempts to lessen their authoritarian and austeritarian nature is indicative. Now, this demise can come either from an eruption of nationalist rivalries or through progressive and left popular movements. In the first case it is a very dangerous path. Keep in mind that two world wars have begun from nationalist and imperialist conflicts in Europe. The second case is a positive course. It represents a glimmer of hope and paves the way for changing the currently horrible European landscape.