Monthly Archives: Μαΐου 2021

Το βίντεο της εκδήλωσης της νΚΑ με θέμα «Το σύγχρονο πανεπιστήμιο στην υπηρεσία του Κεφαλαίου – Η μάχη για την παιδεία των αναγκών μας» (21/5/2021)

Το βίντεο της εκδήλωσης της νΚΑ με θέμα «Το σύγχρονο πανεπιστήμιο στην υπηρεσία του Κεφαλαίου – Η μάχη για την παιδεία των αναγκών μας» (21/5/2021):

«Το σύγχρονο πανεπιστήμιο στην υπηρεσία του κεφαλαίου – Η μάχη για την παιδεία των αναγκών μας» – Παρασκευή 21/5/2021, 18:00, Πλατεία Πρωτομαγιάς

Την Παρασκευή (21/5/2021, 18:00, κάτω Πολυτεχνείο) η νεολαία Κομμουνιστική Απελευθέρωση διοργανώνει εκδήλωση με θέμα «Το σύγχρονο πανεπιστήμιο στην υπηρεσία του κεφαλαίου – Η μάχη για την παιδεία των αναγκών μας», στην οποία θα συμμετάσχω σαν ομιλητής

Η άποψη μου για το Επιχειρηματικό Πανεπιστήμιο είναι διατυπωμένη σε αρκετές δημοσιεύσεις όπως οι ακόλουθες (με τους διαθέσιμους διαδικτυακούς συνδέσμους):

Μαυρουδέας Στ. (2005), «Οι τρεις εποχές του πανεπιστημίου – Το πανεπιστήμιο στον καπιταλισμό», Ελληνικά Γράμματα.

https://www.academia.edu/1906762/%CE%9F%CE%B9_%CF%84%CF%81%CE%B5%CE%B9%CF%82_%CE%B5%CF%80%CE%BF%CF%87%CE%AD%CF%82_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BC%CE%AF%CE%BF%CF%85_%CE%A4%CE%BF_%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%AE%CE%BC%CE%B9%CE%BF_%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BD_%CE%BA%CE%B1%CF%80%CE%B9%CF%84%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C

Μαυρουδέας Στ. (1997), «Πανεπιστήμιο και καπιταλισμός», Ουτοπία νο.18

Μαυρουδέας Στ. (2007), «Μοντέρνοι καιροί»: η έλευση του επιχειρηματικού πανεπιστημίου», Ενημερωτικό Δελτίο της Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Πολιτικής νο.1, Απρίλιος

Μαυρουδέας Στ. (2020), ««Η Πολιτική Οικονομία των νεοσυντηρητικών αναδιαρθρώσεων στην Ανώτατη Εκπαίδευση» , Τετράδια Μαρξισμού νο.12

https://www.researchgate.net/publication/344217404_E_Politike_Oikonomia_ton_neosynteretikon_anadiarthroseon_sten_Anotate_Ekpaideuse

Μαυρουδέας Στ. (2021), «Πάλη κόντρα στο Επιχειρηματικό Πανεπιστήμιο», εφημερίδα ΠΡΙΝ 8-9 Μαϊου, Νο. 1522

Μαυρουδέας Στ. (2005), «Οι τρεις εποχές του πανεπιστημίου – Το πανεπιστήμιο στον καπιταλισμό», Ελληνικά Γράμματα.

Το πόνημα «Οι τρεις εποχές του πανεπιστημίου – Το πανεπιστήμιο στον καπιταλισμό» εκδόθηκε το 2005, σε μία περίοδο όπου ενώ το πανεπιστήμιο στην Ελλάδα άλλαζε ραγδαία (ακολουθώντας τον δρόμο που είχε ήδη διανύσει στις πιο αναπτυγμένες καπιταλιστικές κοινωνίες) η σχετική συζήτηση στην Ελλάδα ήταν επιεικώς υπανάπτυκτη και αγκυλωμένη σε ήδη ξεπερασμένα στοιχεία της μεταπολιτευτικής περιόδου.

Η κεντρική θέση του πονήματος ήταν ότι το πανεπιστήμιο (που αποτελεί ένα θεσμό γέννημα της αστικής κοινωνίας) αλλάζει συμβαδίζοντας με αλλαγές του καπιταλισμού. Ή, πιο κωδικοποιημένα, ότι τα στάδια εξέλιξης του καπιταλιστικού συστήματος (δηλαδή οι ιδιαίτερες κοινωνικο-οικονομικές αρχιτεκτονικές που χαρακτηρίζουν κάθε ιδιαίτερη περίοδο του καπιταλισμού) αντιστοιχίζονται σε αντίστοιχα στάδια εξέλιξης του πανεπιστημίου.

Επιπλέον, υποστήριζε ότι μετά την παγκόσμια καπιταλιστική κρίση του 1973 το καπιταλιστικό σύστημα προσπαθεί ευριστικά να οικοδομήσει ένα νέα στάδιο εξέλιξης του. Και ότι σ’ αυτό το νέο στάδιο του καπιταλισμού αντιστοιχεί μία νέα «εποχή» του πανεπιστημίου, το Επιχειρηματικό Πανεπιστήμιο. Συνοπτικά, το τελευταίο σημαίνει ότι οι σχέσεις μισθωτής εργασίας αρχίζουν να γίνονται πλειοψηφικές μέσα στο πανεπιστήμιο και να αφορούν πλέον και τον φοιτητικό πληθυσμό.

Η ανάλυση του πονήματος μάλλον δεν έγινε ιδιαίτερα δεκτή στην τότε ελληνική συζήτηση περί πανεπιστημίου. Μέσα στην ελληνική Αριστερά είχαν ακόμη ιδιαίτερη επιρροή οι εξαιρετικά προβληματικές αντιλήψεις του Αλτουσεριανισμού (περί ιδεολογικού μηχανισμού του κράτους) και μία ιδιόμορφη (και προερχόμενη από πολλές και ετερόκλητες κατευθύνσεις) απαρέσκεια σε οτιδήποτε έφερνε τον κόσμο της μισθωτής εργασίας μέσα στο πανεπιστήμιο. Αυτό συμβάδιζε με μία κραυγαλέα άγνοια (ή παραγνώριση) των πανεπιστημιακών εξελίξεων στις πιο αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες.

Το πολιτικό αποτέλεσμα αυτών των αγκυλώσεων ήταν ότι η ελληνική Αριστερά μέσα στο πανεπιστήμιο παρέμεινε στα πρότυπα της πάλης και των διεκδικήσεων του αντιδικτατορικού και μετα-διδακτατορικού φοιτητικού κινήματος. Κατά συνέπεια, δεν μπόρεσε να παρακολουθήσει έγκαιρα τις εξελίξεις και να αναπροσαρμόσει το πρόγραμμα πάλης για το πανεπιστήμιο. Βέβαια, παρά αυτές τις αδυναμίες, η ελληνική Αριστερά (και ιδιαίτερα η επαναστατική της πτέρυγα) κατόρθωσε να καθυστερήσει σχεδόν για δύο δεκαετίες την επέλαση του Επιχειρηματικού Πανεπιστημίου. Όμως, τελικά οι αλλαγές αυτές εμπεδώνονται πλέον και οδήγησαν στην κρίση του φοιτητικού και πανεπιστημιακού κινήματος που βλέπουμε τα τελευταία δέκα χρόνια.

Οι «Οι τρεις εποχές του πανεπιστημίου – Το πανεπιστήμιο στον καπιταλισμό» δεν κυκλοφορούν πλέον. Όμως η ανάλυση τους εξακολουθεί να έχει μία επικαιρότητα.

Για όσους ενδιαφέρονται το ηλεκτρονικό αρχείο του βιβλίου ακολουθεί μαζί με τους συνδέσμους από τους οποίους μπορεί να «κατέβει».

https://www.academia.edu/1906762/%CE%9F%CE%B9_%CF%84%CF%81%CE%B5%CE%B9%CF%82_%CE%B5%CF%80%CE%BF%CF%87%CE%AD%CF%82_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BC%CE%AF%CE%BF%CF%85_%CE%A4%CE%BF_%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%AE%CE%BC%CE%B9%CE%BF_%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BD_%CE%BA%CE%B1%CF%80%CE%B9%CF%84%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C

Οι «τρεις εποχές του πανεπιστημίου» και η πάλη ενάντια στο Επιχειρηματικό Πανεπιστήμιο

Την Παρασκευή (21/5/2021, 18¨00, κάτω Πολυτεχνείο) η νεολαία Κομμουνιστική Απελευθέρωση διοργανώνει εκδήλωση με θέμα «Το σύγχρονο πανεπιστήμιο στην υπηρεσία του κεφαλαίου – Η μάχη για την παιδεία των αναγκών μας», στην οποία θα συμμετάσχω σαν ομιλητής

Η άποψη μου για το Επιχειρηματικό Πανεπιστήμιο είναι διατυπωμένη σε αρκετές δημοσιεύσεις όπως οι ακόλουθες (με τους διαθέσιμους διαδικτυακούς συνδέσμους):

Μαυρουδέας Στ. (2005), «Οι τρεις εποχές του πανεπιστημίου – Το πανεπιστήμιο στον καπιταλισμό», Ελληνικά Γράμματα.

https://www.academia.edu/1906762/%CE%9F%CE%B9_%CF%84%CF%81%CE%B5%CE%B9%CF%82_%CE%B5%CF%80%CE%BF%CF%87%CE%AD%CF%82_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BC%CE%AF%CE%BF%CF%85_%CE%A4%CE%BF_%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%AE%CE%BC%CE%B9%CE%BF_%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BD_%CE%BA%CE%B1%CF%80%CE%B9%CF%84%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C

https://www.scribd.com/document/508317486/%CE%9F%CE%B9-%CE%A4%CF%81%CE%B5%CE%B9%CF%82-%CE%95%CF%80%CE%BF%CF%87%CE%AD%CF%82-%CE%A4%CE%BF%CF%85-%CE%A0%CE%B1%CE%BD%CE%B5%CF%80%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B7%CE%BC%CE%AF%CE%BF%CF%85-%CE%A3%CF%84%CE%B1%CF%8D%CF%81%CE%BF%CF%82-%CE%94-%CE%9C%CE%B1%CF%85%CF%81%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%AD%CE%B1%CF%82

Μαυρουδέας Στ. (1997), «Πανεπιστήμιο και καπιταλισμός», Ουτοπία νο.18

Μαυρουδέας Στ. (2007), «Μοντέρνοι καιροί»: η έλευση του επιχειρηματικού πανεπιστημίου», Ενημερωτικό Δελτίο της Ελληνικής Εταιρείας Κοινωνικής Πολιτικής νο.1, Απρίλιος

Μαυρουδέας Στ. (2020), ««Η Πολιτική Οικονομία των νεοσυντηρητικών αναδιαρθρώσεων στην Ανώτατη Εκπαίδευση» , Τετράδια Μαρξισμού νο.12

https://www.researchgate.net/publication/344217404_E_Politike_Oikonomia_ton_neosynteretikon_anadiarthroseon_sten_Anotate_Ekpaideuse

Τα σχόλια μου για την μπροσούρα της νΚΑ βρίσκονται σε

Μαυρουδέας Στ. (2021), «Πάλη κόντρα στο Επιχειρηματικό Πανεπιστήμιο», εφημερίδα ΠΡΙΝ 8-9 Μαϊου, Νο. 1522

Πάλη κόντρα στο επιχειρηματικό πανεπιστήμιο – ΠΡΙΝ 8-9 Μαϊου 2021

ΠΡΙΝ 8-9 Μαϊου 2021

νο.1522

Πάλη κόντρα στο επιχειρηματικό πανεπιστήμιο

Πάλη κόντρα στο επιχειρηματικό πανεπιστήμιο

Σταύρος Μαυρουδέας

Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας

στο Πάντειο Πανεπιστήμιο

Σήμερα η κυβέρνηση της ΝΔ, συνεχίζοντας στον δρόμο όλων των προηγούμενων κυβερνήσεων και ακολουθώντας τις επιταγές της ΕΕ και τις σύγχρονες τάσεις του καπιταλισμού, εντείνει τις αντιδραστικές θεσμικές αλλαγές στο ελληνικό πανεπιστήμιο τόσο μέσω της ενίσχυσης αυταρχικών μηχανισμών ελέγχου όσο και μέσω της εμβάθυνσης της επιχειρηματικοποίησης του. Όμως, για πρώτη φορά μετά από πολλά χρόνια, σήμερα βρίσκει απέναντι της ένα ογκούμενο φοιτητικό κίνημα καθώς και αντιδράσεις και από άλλες κοινωνικές μερίδες στο πανεπιστήμιο.

Το κίνημα αυτό δείχνει ήδη τις δυνατότητες του να παλέψει. Όμως κανένας κοινωνικός «πόλεμος» δεν κερδήθηκε με κινηματισμούς αν δεν είχε μία ευρύτερη ανάλυση και μία στρατηγική ματιά – και αντίστοιχη οργάνωση – στο τιμόνι. Ιδιαίτερα σήμερα που το κεφάλαιο, εμπρός στα ίδιες τις αντιφάσεις του, εντείνει και βαθαίνει την επίθεση του είναι αναγκαίο – μαζί με τους αγώνες – να ξανανοίξει μέσα στην Αριστερά (και κυρίως την κομμουνστική) η θεωρητική και πολιτική συζήτηση για το πανεπιστήμιο. Η απουσία της και η μυωπική (ρητή ή άρρητη) πεποίθηση ότι το πανεπιστήμιο παραμένει το ίδιο από τη μεταπολίτευση και μετά και, συνεπώς, το φοιτητικό και πανεπιστημιακό κίνημα συγκροτείται με τον ίδιο τρόπο και μπορεί να κερδίσει την μάχη απέναντι στο κεφάλαιο οδήγησε στην σημερινή αφασία καθώς δεν μπόρεσε να συνειδητοποιήσει ότι το σύστημα άλλαζε τους δομικούς όρους του παιχνιδιού. Η μπροσούρα της νΚΑ για το σύγχρονο πανεπιστήμιο είναι μία θετική συμβολή στην κατεύθυνση αυτή.

Πρώτον, είναι σημαντικό να αναγνωρισθεί ότι το πανεπιστήμιο – σαν θεσμός του καπιταλισμού – ακολουθεί και συμμετέχει στις αλλαγές σταδίων του τελευταίου. Η αναγνώριση ότι σήμερα έχουμε να κάνουμε με το Επιχειρηματικό Πανεπιστήμιο που αντιστοιχεί σε ένα νέο στάδιο του καπιταλισμού είναι κρίσιμο σημείο για να οργανωθεί τόσο το πρόγραμμα στόχων όσο και η πάλη απέναντι στο σύστημα. Η ελληνική Αριστερά ταλανίσθηκε για χρόνια από μυωπικές αντιλήψεις, όπως της αλήστου μνήμης Αλτουσεριανές απόψεις περί πανεπιστημίου απλά ιδεολογικού μηχανισμού που μαζί με παραπλήσιες αναρχίζουσες υπερεπεαναστατικές φωνασκίες περί «άρνησης του ρόλου» οδήγησαν σημαντικά τμήματα του κινηματος στην αποστράτευση. Επίσης, εμπόδισαν την διαμόρφωση ενός προγράμματος – και της αντίστοιχης συνδιακλιστικής οργάνωσης και πολιτικών – που να βλέπει την είσοδο της μισθωτής εργασίας στο πανεπιστήμιο.

Δεύτερον, είναι εξαιρετικά χρήσιμη η συζήτηση για τις σημαντικές ιδιαιτερότητες του ελληνικού Επιχειρηματικού Πανεπιστημίου. Το τελευταίο, χάρις στους αγώνες του φοιτητικού και πανεπιστημιακού κινήματος, έχει καθυστερήσει πολύ να προχωρήσει. Επίσης χαρακτηρίζεται από την ατομική επιχειρηματικοποίηση (δηλαδή ομάδες πανεπιστημιακών που συγκροτούν επιχειρηματικούς θύλακες στο εσωτερικό του) και μόνο πρόσφατα κινείται στην κατεύθυνση της συνολικής επιχειρηματικοποίησης (δηλαδή το ίδρυμα συνολικά να λειτουργεί με επιχειρηματικά κριτήρια και διαδικασίες).

Τρίτον, για την κομμουνιστική πρωτοπορεία, είναι κρίσιμο να συγκροτήσει και να υλοποιήσει ένα μεταβατικό πρόγραμμα στρατηγικής και τακτικής που να συνδέει τους αγώνες στο σήμερα με τον κομμουνιστικό ορίζοντα. Οι σχετικές ενότητες της μπροσούρας της νΚΑ συμβάλλουν θετικά στην κατεύθυνση αυτή.

Κλείνοντας, ορισμένες κριτικές επισημάνσεις. Στην ανάγνωση των αλλαγών στο σύγχρονο καπιταλισμό δεν πρέπει να παρασύρεται κανείς από πολυδιαφημισμένες αλλά πολλές φορές κενές περιεχομένου διακηρύξεις του συστήματος. Παραδείγματος χάριν, η 4η βιομηχανική επανάσταση είναι μία παλιά θεωρητική φούσκα. Καμία βιομηχανική επανάσταση δεν συνέβη χωρίς μία συνακόλουθη έκρηξη της παραγωγικότητας* πράγμα που κάθε άλλο συμβαίνει. Επίσης, η συνακόλουθη πεποίθηση περί πλήρους αυτοματοποίησης και εκτόπισης της εργασίας στις υπηρεσίες είναι εξίσου προβληματική. Κατ΄ αρχήν, η αυτοματοποίηση έχει εφαρμοσθεί περισσότερο στις υπηρεσίες. Επιπλέον, δεν μπορεί να υπάρξει καπιταλισμός χωρίς εργάτες (παρόλο ότι το σύστημα πάντα το ονειρεύεται).