Monthly Archives: Οκτώβριος 2021

‘Soviet Union: An Alternative of the Past, or a Strategic Project for the Future?’ – International Conference, 12-13 November 2021

The National Library of Russia, the Plekhanov House, the Association for Marxist Social Sciences and the Rosa Luxemburg Foundation are organising an international conference in St.Petersburg (12-13 November 2021) titled ‘Soviet Union: An Alternative of the Past, or a Strategic Project for the Future?’

I will present a paper titled ‘‘Soviet Union: socio-economic type, collapse and lessons for the future’.

The abstract of my paper is the following.


According to Marxism class struggle is the mechanism explaining the evolution of class divided societies. This paper argues that the Soviet Union (SU) was a transitional to socialism but not a socialist socio-economic formation. As such it was characterized by internal class struggle between a latent bourgeoisie (to a great extent reborn within the ranks of the Communist Party of the Soviet Union – CPSU) and the working class. This transitional state of affairs corresponds to the Marxian ‘dictatorship of the proletariat’ phase – which is a precursor to socialism – and in which class struggle continues and intensifies even under the disguise of different and antagonistic socialist policies. The collapse of the Soviet Union was the result of the gradual dominance of pro-capitalist tendencies in the CPSU. This paper offers a periodization of this struggle and an explanation of the mechanisms through which pro-capitalist tendencies – initially in quasi-capitalist forms and later overtly – took the upper hand. In this crucial is the distinction between the legal forms of ownership of the means of production and the actual control of them. From these premises, the main lessons for future socialist transitions that can be drawn from the soviet experience are (a) the continuous revolution process as the way through which an irreversible path to socialism can be paved and (b) the significance of realigning legal public ownership of the means of production with the actual control of their operation by the working class through democratic planning (the real subsumption of the means of production by labour).

The programme of the conference is the following.

12 November 2019 г.

9.30 – 09.50. Registration. Plekhanov House,

4-th Krasnoarmeysraya str. 1/33, Petersburg (Technological Institute metro st.)

09.50 – 11.20. Session 1. Moderator: Tatyana I. Filimonova.

Greetings: Vladimir GhennadievichGronsky, Gen. Director of the NLR

Michael-Matsas Savas. USSR and Imperialism: Back to the Future

Savran Sungur. The USSR: Peoples’  Federation of  Nations

Schiappa Jean-Marc. Commune de Paris, “The State and Revolution” and the USSR

Buzgalin Alexander Vladimirovich.  Citizens’ Social Creativity as the Justification for the Development of the USSR

11.20—11.30. Recess

11.30 – 12.50 Session 2. Moderator: Mikhail B. Konashev

Apanasenko Tatyana Evgenievna. The Soviet Economic Model for Substituting Exploitation and Incorporating Costs as a Guideline for the Future

Oreshnikov Vladimir Vyacheslavovich. USSR as the Result of the Great Socio-Economic Revolution, Carried Out Prior to Setting Up Necessary Economic Basis

Ogorodnikov Vladimir Petrovich. Objective Laws for the Development and  of the Fall of the USSR

Pilipenko Igor Valerievich. The Dynamics of Residence Construction and the Solution of the Dwelling issue in the Republics of the USSR, 1920-1980

12.50—13.30. Recess

13.00 – 14.00. Session 3. Moderator: Mikhail B. Konashev

Kalous Antal. Anti-Sovietism  in the Pre-war Period

Beolchi Luciano. The Break-up of  the antifascist front. Origins of the Cold War in Italy (1945-1950).

Ossin Roman Sergueevich. Stalin’s Argument about Class Struggle Aggravation Under Socialist Conditions and the Experience of  the  Soviet society

14.00 – 15.00. Lunch

15.00 – 16.20. Session 4. Moderator: Tatyana I. Filimonova

Abramson Joseph Grigorievich. A combination of objective and subjective factors that led to the End of the Soviet Union

Epstein David Berkovich. Contradictions of the Socio-Economic Nature of the USSR and Causes of its Perishing

Kurenyshev Andrei Alexandrovich.  On the Pitfalls that Eroded the USSR

Konashev Mikhail Borisovich. On Some Economic and Philosophical Aspects of the Evolution of the USSR

16.20—16.30. Recess

16.50-17.30. Discussions. Moderator: Mikhail B. Konashev

13 November 2019 г.

Plekhanov House, 1/33, 4-th Krasnoarmeysraya str., Saint-Petersburg (Technological Institute metro st.)

10.00 – 11.20. Session 5. Moderator: Tatiana Ivanovna Filimonova

Bugakov Mikhail Mikhailovich. The Lithuanian Irony of the “Perestroika»

Retinsky Stanislav Grigorievich. The Defeat of Socialism in the USSR and the Party as the Class Conscience carrier

Mavroudeas Stavros D. Soviet Union: A Socio-economic Type, Collapse and Lessons for the Future

Isaichikov Viktor Fedorovich. Is It Possible to “Come back” to the USSR, Under What Conditions, and to What Type of the Union?

11.20—11.30. Recess

11.30 – 12.30 Session 6. Moderator: Mikhail B. Konashev

Boreyko Anton Vladimirovich. «Collapse» of the USSR and «Perestroika» in Cuba: a «Special period» as an Alternative to the restoration of capitalism (1991-2000)

Koppe Renate. The growth of anti-communism and Russo phobia in the Politics of German Imperialism as a Result of the Collapse of the USSR

Pavlenko Vladimir Borisovich. The USSR,  People’s Democratic  Countries and Modern Russo – Chinese Alliance as Alternative Projects for the Historical Development of and for the XX-XXI  Centuries

12.30—12.40. Recess

12.40 – 13.40. Session 7. Moderator: Mikhail B. Konashev

Arkhangelsky Vladimir Alekseevich. To Meet the Actual Crisis in Sociology is but Essential Condition for the Future Success for the Doers, carrying Common Interests of the Humankind.

Filimonova Tatiana Ivanovna. «Our Party»: on a Special Role of the Communist Party in a Social and Socialist Transformation of the Society

Gafurov Said Zakirovich. The Global Nature of Modern Capitalism and the Class Struggle in the Countries of the Former USSR

13.40 – 14.40. Lunch

14.40 – 17.00. Round Table «Left parties and Social Movements of the Republics of the Former USSR: Problems of Inter- and disintegration” Moderator: Tatiana I. Filimonova

Presentations by delegates from Belarusian, Georgian, Ukrainian and other republics of the USSR.

Temporal regulations: Presentations – 15 min; Questions – 5  min; Reviews – a 5 min speech

Presentations at the Round table

Key-speakers: 10 min,  a 5 min finalizing talk


Τα Pandora Papers, η καπιταλιστική φοροδιαφυγή και οι ενδο-ιμπεριαλιστικές διαμάχες – PressTV

Τα Pandora Papers συζητήθηκαν πολύ αυτές τις μέρες καθώς παρουσιάζουν τα τεράστια δίκτυα μέσω των οποίων οι πλούσιοι και οι ισχυροί κρύβουν και μεταφέρουν τον κυρίως αθέμιτο πλούτο τους. Το Press TV μου ζήτησε να δώσω μια συνέντευξη για αυτό. Ακολουθούν τα κύρια σημεία της παρέμβασής μου.

Τα Pandora Papers, η καπιταλιστική φοροδιαφυγή και οι ενδο-ιμπεριαλιστικές διαμάχες


• Διαρροές όπως τα Pandora Papers (και άλλες προηγούμενες παρόμοιες) δείχνουν ότι η καπιταλιστική τάξη και οι πολιτικοί της εκπρόσωποι παραβιάζουν τους τους κανόνες που θέτουν οι ίδιοι. Δηλαδή επιδίδονται σε φοροδιαφυγή και φοροαποφυγή ευρείας κλίμακας και χρησιμοποιούν οχήματα ειδικού σκοπού όπως οι υπεράκτιοι «παράδεισοι» και σύνθετες οικονομικές και νομικές ρυθμίσεις προκειμένου να μετακινήσουν και να κρύψουν τον πλούτο τους.

• Υπάρχει μια μακροχρόνια σύμφυση μεταξύ των καπιταλιστών και των πολιτικών εκπροσώπων τους: οι τελευταίοι γίνονται καπιταλιστές και οι ενεργοί καπιταλιστές γίνονται πολιτικοί. Και, φυσικά, επιτελούν τις ίδιες παράνομες ή ημι-παράνομες πρακτικές φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής. Ταυτόχρονα, η εργατική τάξη και οι άλλες λαϊκές τάξεις δεν μπορούν να κρύψουν τα πενιχρά εισοδήματα τους και συνεισφέρουν δυσανάλογα βαριά στη φορολογία.

 • Οι αγγλοσαξονικές χώρες (Ηνωμένο Βασίλειο ως πρόσοψη και ΗΠΑ) πρωτοστατούν σε αυτήν την τάση φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής από τους καπιταλιστές και τους πολιτικούς τους, αλλά ακολουθούνται στενά από άλλες κυρίως δυτικές χώρες Αυτό διευκολύνεται από την κυριαρχία τους στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Επομένως, οι περισσότεροι παράκτιοι παράκτιοι ανήκουν σε αυτούς ή βρίσκονται υπό τον έλεγχό τους. Κατά συνέπεια, επωφελούνται περισσότερο από αυτές τις ροές παράνομων ή ημινόμιμων κεφαλαίων. Δεδομένης της βρετανικής παράδοσης στο χρηματοπιστωτικό σύστημα (που προέκυψε από το προηγούμενο καθεστώς της καπιταλιστικής υπερδύναμης και κάποιους άλλους λόγους που αποτυπώνονται στην χρηματοοικονομική ισχύ του Σίτυ του Λονδίνου), οι περισσότεροι υπεράκτιοι «παράδεισοι» βρίσκονται υπό βρετανική δικαιοδοσία. Αλλά πέρα από αυτά, οι ΗΠΑ συνήθως χρησιμοποιούν το Ηνωμένο Βασίλειο ως βολική πρόσοψη για τις δικές τους δραστηριότητες. Οι Ευρωπαίοι ακολουθούν μάλλον καταϊδρωμένοι – όχι γιατί δεν θέλουν αλλά κυρίως γιατί δεν μπορούν. Η Γερμανία έχει τους δικούς της «παραδείσους» φοροδιαφυγής (Λιχτενστάιν, Λουξεμβούργο). Και γενικότερα μέσα στην ΕΕ σημαντικές χώρες φοροδιαφυγής και ευρύτερα «ξεπλύματος βρώμικου χρήματος» είναι η Μάλτα και η Κύπρος. Μάλιστα η τελευταία μπορεί να υπερηφανεύεται, ελέω Αναστασιάδη, ότι κυριολεκτικά προεδρεύεται από αυτό. Άλλωστε η Συλλούρεια ρήση «this is Cyprus» διατρέχει όλο το κυπριακό κοινωνικο-οικονομικό κατεστημένο.

• Αποκαλύψεις όπως τα Pandora Papers κ.λπ. δεν είναι οι ίδιες αθώες. Ενδεικτικά, τα Pandora Papers περιλαμβάνουν πολλούς Ρώσους, Κινέζους ή πρόσωπα εναντίον τα οποία ο αγγλοσαξωνικός άξονας στοχοποιεί για τους δικούς του λόγους αλλά σχεδόν κανέναν Αμερικανό. Λες και η αμερικανική άρχουσα τάξη είναι λευκή σαν την Χιονάτη!! Συνεπώς, είναι βάσιμη η υποψία ότι τέτοιες διαρροές είναι προϊόν επιχειρήσεων μυστικών υπηρεσιών. Φυσικά, άλλες πλευρές χρησιμοποιούν επίσης παρόμοια κόλπα. Αυτές οι διαρροές αποτελούν μέρος των ενδοϊμπεριαλιστικών ανταγωνισμών.

The Pandora Papers, capitalist tax evasion and intra-imperialist rivalries – interview PressTV

Press TV interview


The Pandora Papers have been much debated these days as they exhibit the huge networks through which the rich and the powerful hide and transfer their mainly ill-gotten wealth. Press TV asked me to give an interview on this. The main points of my intervention follow.

The Pandora Papers, capitalist tax evasion and intra-imperialist rivalries

  • Leaks like the Pandora Papers (and other previous similar ones) show that the capitalist class and its political representatives are forfeiting the very rules they themselves set. That is they engage in full-scale tax-evasion and tax-avoidance and they are using special purpose vehicles like the offshore ‘paradises’ and complex financial and legal arrangements in order to move and hide their wealth.
  • There is a long-running fusion between capitalists and their political representatives: the latter become capitalists and active capitalists become politicians. And, of course, they perform the same illegal or semi-illegal practices of tax-evasion and tax avoidance. At the same time the working-class and the other popular classes cannot hide their meagre earnings and contribute disproportionately heavy in taxes.
  • The anglo-saxon countries (UK as a front and US) lead in this trend of tax evasion and tax avoidance by capitalists and their politicians but they are closely followed by other mainly Western countries

This is facilitated by their dominance on the global financial system.

Therefore, most of the offshore paradises belong to them or are under their control.

Consequently, they benefit the most from these flows of illegal or semi-legal funds.

Given the British tradition in the financial system (coming form their previous status of capitalist super-power and some other reasons and exemplified by the importance of the City), most of the offshore ‘paradises’ are under British jurisdiction.

But on top of these, the US usually use the UK as a front for their own activities.

  • Revelations like the Pandora Papers etc. are not themselves innocent. Indicatively, the Pandora Papers include many Russians, Chinese or persons against which the anglo-saxon axis has grudges but almost no Americans. It is as if the US ruling class is perfectly legal!!

Hence, there is good reason to suspect that they are the product of secret services operations. Of course, other sides use similar tricks. These leaks are part of the intra-imperialist rivalries.