Tag Archives: Μαυρουδέας

«Το επίπεδο και η εξέλιξη των αμοιβών στο Ελληνικό Δημόσιο Τομέα», Στ.Μαυρουδέας – ημερίδα Κοινων. Πολύκεντρου ΑΔΕΔΥ, Θεσ/νίκη 9-9-2022

Στον παρακάτω σύνδεσμο βρίσκεται το video της παρουσίασης της μελέτης των Στ. Μαυρουδέα και Κ.Πασσά με θέμα «Το επίπεδο και η εξέλιξη των αμοιβών στο Ελληνικό Δημόσιο Τομέα από την κρίση του 2009-10 μέχρι σήμερα». Η παρουσίαση έγινε στα πλαίσια της ημερίδα του Κοινωνικού Πολύκεντρου ΑΔΕΔΥ, στις 9-9-2022 στο ΚΕΔΕΑ ΑΠΘ στη Θεσσαλονίκη

Το κείμενο της μελέτης βρίσκεται στο ακόλουθο σύνδεσμο:

Το πλήρες πρόγραμμα της ημερίδας βρίσκεται στον ακόλουθο σύνδεσμο:

Η καταγραφή όλης της ημερίδας βρίσκεται στο κανάλι του Κοινωνικού Πολύκεντρου της ΑΔΕΔΥ στο YouTube:

«ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ ΚΕΡΔΩΝ – ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΠΑΤΩΝ» – Στ. Μαυρουδέας, ΠΡΙΝ 18-19/6/2022

Στην εφημερίδα ΠΡΙΝ (18-19/6/2022) δημοσιεύθηκε ανάλυση του Στ. Μαυρουδέα με θέμα την τρέχουσα οικονομική κατάσταση της χώρας και τίτλο «ΠΛΗΘΩΡΙΣΜΟΣ ΚΕΡΔΩΝ – ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΩΝ ΑΠΑΤΩΝ«.

Ακολουθεί το πλήρες κείμενο του άρθρου μαζί με τους σχετικούς πίνακες που δεν περιλαμβάνονται στην δημοσιογραφική εκδοχή.

https://www.scribd.com/document/578986713/%CE%A0%CE%BB%CE%B7%CE%B8%CF%89%CF%81%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82-%CE%9A%CE%B5%CF%81%CE%B4%CF%8E%CE%BD-%CE%9A%CF%85%CE%B2%CE%B5%CF%81%CE%BD%CE%B7%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8E%CE%BD-%CE%91%CF%80%CE%B1%CF%84%CF%8E%CE%BD-%CE%A0%CE%A1%CE%99%CE%9D-18-6-2022-%CE%A4%CE%B5%CE%BB%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CE%9C%CE%B5-%CE%A0%CE%AF%CE%BD%CE%B1%CE%BA%CE%B5%CF%82

«Τα κέρδη φταίνε για τον πληθωρισμό» – Στ. Μαυρουδέας, ΠΡΙΝ 18-19/6/2022

Στο ΠΡΙΝ (18-19/6/2022, αρ. φύλλου 1576) δημοσιεύετε ανάλυση του Στ. Μαυρουδέα με θέμα την τρέχουσα οικονομική κατάσταση της χώρας.

Μεταξύ άλλων ξεχωρίζουν τα ακόλουθα σημεία.

Πρώτον, το κυβερνητικό κήρυγμα περί «ισχυρής (βίαιης) ανάπτυξης» δεν ευσταθεί. Προβάλλεται για καθαρά προεκλογικούς λόγους. Αντιθέτως, η οικονομική κατάσταση της χώρας προοιωνίζει νέα μέτρα λιτότητας που θα επωμισθεί πάλι η μεγάλη εργαζόμενη κοινωνική πλειονότητα.

Δεύτερον, η κυβερνητική πολιτική προσπαθεί να τονώσει τεχνητά τον ρυθμό μεγέθυνσης μέσω του «λεφτόδενδρου» του εξωτερικού δανεισμού, που έχει ήδη φθάσει τον λόγο χρέους/ΑΕΠ σε πρωτοφανή επίπεδα. Οι κυβερνητικοί σχεδιασμοί (βλέπε Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα) περί ραγδαίας αποκλιμάκωσης του μέσα στην επόμενη τριετία στερούνται σοβαρότητας.

Τρίτον, ο τρέχων καλπάζων πληθωρισμός ξεκίνησε σαν πληθωρισμός κερδών (δηλαδή ενίσχυσης των περιθωρίων κέρδους των επιχειρήσεων) με την αγαστή σύμπραξη και κάλυψη της κυβερνητικής πολιτικής. Ανάλογη συζήτηση υπάρχει άλλωστε και σε άλλες χώρες (π.χ. ΗΠΑ, Γαλλία). Το Ουκρανικό εκτροχίασε αυτή την κουτοπόνηρη αστική στρατηγική.

«Το επίπεδο και η εξέλιξη των αμοιβών στον ελληνικό δημόσιο τομέα από την κρίση του 2009-10 μέχρι σήμερα» – βίντεο

Το Κοινωνικό Πολύκεντρο της ΑΔΕΔΥ σε συνεργασία με το Εργαστήριο Κοινωνικής Πολιτικής (ΕΚοιΠ) του Τμήματος Κοινων. Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου διοργάνωσαν την Πέμπτη 2/6/2022 στο Πάντειο Πανεπιστήμιο παρουσίαση της μελέτης «Το επίπεδο και η εξέλιξη των αμοιβών στον ελληνικό δημόσιο τομέα από την κρίση του 2009-10 μέχρι σήμερα» των Στ. Μαυρουδέα (καθηγητής Πολ. Οικονομίας, Τμ. Κοινων. Πολιτικής & διευθυντής του ΕΚοιΠ) και Κ. Πασσά (ερευνητής ΚΕΠΕ & διδάσκων τμ. Κοινων. Πολιτικής).

Στους παρακάτω συνδέσμους υπάρχει η βιντεοσκόπηση της εκδήλωσης:

1ο μέρος
2ο μέρος

Εκδήλωση του Εργαστήριου Κοινωνικής Πολιτικής (ΕΚοιΠ) με θέμα «Κοινωνική Πολιτική, Πανδημία και Δημοκρατία»

Το Εργαστήριο Κοινωνικής Πολιτικής (ΕΚοιΠ) του Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου διοργάνωσε στις 7/4/2022) μία εξαιρετικά επιτυχημένη εκδήλωση με θέμα «Κοινωνική Πολιτική, Πανδημία και Δημοκρατία» με αφορμή την έκδοση του συλλογικού τόμου με τίτλο «Κοινωνική Πολιτική, Αυταρχικός Νεοφιλελευθερισμός και Πανδημία».

Την εκδήλωση συντόνισε η Δέσποινα Παπαδοπούλου (Καθηγήτρια, Πρόεδρος Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής) και χαιρέτισε ο Σταύρος Μαυρουδέας (Καθηγητής, Διευθυντής του Εργαστηρίου Κοινωνικής Πολιτικής). Συζήτησαν τα μέλη ΔΕΠ του Τμήματος Κοινωνικής Πολιτικής: Κώστας Δημουλάς (Αναπληρωτής Καθηγητής), Δημήτρης Καλτσώνης (Καθηγητής) , Μαρία Καραμεσίνη (Καθηγήτρια) , Γιάννης Κουζής (Καθηγητής), Χρίστος Παπαθεοδώρου (Καθηγητής, Αντιπρύτανης Οικονομικών, Προγραμματισμού και Ανάπτυξης Παντείου Πανεπιστημίου).

Το video με την καταγραφή όλης της εκδήλωσης ακολουθεί παρακάτω.

Ενδιαφέρουσα εκδήλωση – συζήτηση της ΠΕΝΕΝ με τους Ναυτεργάτες στο Ε/Γ – Ο/Γ ΕΛΥΡΟΣ

Ενδιαφέρουσα εκδήλωση – συζήτηση της ΠΕΝΕΝ με τους Ναυτεργάτες στο Ε/Γ – Ο/Γ ΕΛΥΡΟΣ

Γράφτηκε από τον Π.Ε.Ν.Ε.Ν.

278537423_1000815230568850_3092634812423226732_n.jpg

Μαζική ήταν η συμμετοχή του πληρώματος όλων των επιστασιών στο πλοίο «ΕΛΥΡΟΣ» στην εκδήλωση που πραγματοποίησε η Διοίκηση της ΠΕΝΕΝ στις 20/4/2022 με θέμα Εργατική Πρωτομαγιά – Ακρίβεια και Ρωσο-Ουκρανικός πόλεμος.

2022-04-20_Αντώνης_Νταλακογεώργος.jpg

Στην παρέμβασή του ο Πρόεδρος της ΠΕΝΕΝ έκανε αναφορά στο ιστορικό της Εργατικής Πρωτομαγιάς, στον χαρακτήρα και το περιεχόμενό της ως μιας μέρας με τεράστια σημασία για τους εργαζόμενους. Σημείωσε την ηρωϊκή εξέγερση των εργατών στο Σικάγο το 1886, τις μεγάλες μάχες που ακολούθησαν σε όλο τον κόσμο για το 8ωρο και την θεσμοθέτησή του.

Σημείωσε ότι η εργατική Πρωτομαγιά δεν είναι μόνο μια ιστορική μέρα μνήμης αλλά σε αυτήν βγαίνουν στο προσκήνιο οι αξίες και τα ιδανικά της εκμεταλλευόμενης τάξης της εργαζόμενης πλειοψηφίας, η αλληλεγγύη των εργατών όλου του κόσμου μεταξύ τους, ο αγώνας για τα δικαιώματα και την κατάργηση της εκμετάλλευσης ανθρώπου από άνθρωπο.

Είναι η διαρκής και ανειρήνευτη πάλη για την διεκδίκηση των σύγχρονων αναγκών τους, είναι η απόκρουση της επίθεσης κεφαλαίου και αστικών κυβερνήσεων να πάρουν πίσω κατακτήσεις που κερδήθηκαν με θυσίες και ποτάμια αίματος της εργατικής τάξης.

Ο Πρόεδρος της ΠΕΝΕΝ σημείωσε επίσης ότι οι συνθήκες για τους εργαζόμενους της χώρας μας έχουν επιδεινωθεί δραματικά την 15ετία της οικονομικής κρίσης, της μνημονιακής επέλασης αλλά και στην φάση της πανδημίας, της ενεργειακής κρίσης και του πολέμου Ρωσίας – Ουκρανίας.

Υπογράμμισε την καταδίκη αυτού του πολέμου, τα ιμπεριαλιστικά επιθετικά σχέδια των εμπλεκόμενων δυνάμεων σε αυτόν ΗΠΑ – ΝΑΤΟ – Ε.Ε με την Ρωσία.

Στάθηκε επίσης στην ανάγκη άμεσης απεμπλοκής της χώρας από τους επικίνδυνους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς τονίζοντας την θέση για το κλείσιμο και την απομάκρυνση των Αμερικανικών βάσεων από την χώρα μας.

278612321_521553579341038_526909387654024785_n.jpg

Εκτενή αναφορά έκανε επίσης στο κύμα της ακρίβειας που έχει ξεσπάσει πριν και μετά τον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, τις βαρύτατες οικονομικο – κοινωνικές συνέπειες για τον λαό αλλά και την αντιλαϊκή κυβερνητική πολιτική η οποία τόσο στην πανδημία όσο και στην ενεργειακή κρίση μένει σταθερή στην γραμμή να καθορίζει τις λαϊκές ανάγκες με βάση το δόγμα της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και με τον τρόπο αυτό η αισχροκέρδεια να χτυπάει κόκκινο για τα νοικοκυριά από τις απανωτές αυξήσεις σε ΔΕΗ – καύσιμα – λαϊκά καταναλωτικά αγαθά.

Κλείνοντας αναφέρθηκε ότι οι εργαζόμενοι και οι Ναυτεργάτες στις συνθήκες αυτές επιβάλλεται να ενισχύσουν την ενότητα, την οργάνωση και τον αγώνα τους βάζοντας μπροστά και διεκδικώντας λύσεις στα προβλήματα ώστε να μην είναι και αυτή την φορά τα μεγάλα θύματα του πολέμου, της ενεργειακής και εφοδιαστικής αλυσίδας.

2022-04-20_Σταύρος_Μαυρουδέας.jpg

Στην συνέχει πήρε τον λόγο ο Σταύρος Μαυρουδέας Οικονομολόγος και καθηγητής του Πάντειου Πανεπιστημίου την ομιλία του οποίου παραθέτουμε βιντεοσκοπημένη στην συνέχεια.

Ομιλία του Οικονομολόγου – καθηγητή του Πάντειου Πανεπιστημίου Σταύρου Μαυρουδέα

«Ακρίβεια – Πόλεμος – Πανδημία», εκδήλωση ΠΕΝΕΝ, 20/4/2022, 9πμ. πλοίο ΕΛΥΡΟΣ, λιμάνι Πειραιά

Στα πλαίσια των πολύμορφων δράσεων – κινητοποιήσεων και εκδηλώσεων που πραγματοποιεί το διάστημα αυτό η ΠΕΝΕΝ, οργανώνει εκδήλωση – συζήτηση στο Ε/Γ-Ο/Γ πλοίο «ΕΛΥΡΟΣ» της ΑΝΕΚ στις 20/4 και ώρα 9 π.μ με θέμα:

«Ακρίβεια – Πόλεμος – Πανδημία«

Εισαγωγική τοποθέτηση: ο Πρόεδρος της ΠΕΝΕΝ

Ομιλητής: Σταύρος Μαυρουδέας, οικονομολόγος και καθηγητής του Πάντειου Πανεπιστημίου

Το πλοίο θα είναι στο λιμάνι του Πειραιά απέναντι από την εκκλησία του Αγίου Διονυσίου, στην Πύλη 3.

Η Διοίκηση της ΠΕΝΕΝ

https://penen.gr/%CF%80%CE%B5%CE%BD%CE%B5%CE%BD/%CE%B4%CE%B5%CE%BB%CF%84%CE%B9%CE%B1-%CF%84%CF%85%CF%80%CE%BF%CF%85/item/13205-%CE%B5%CE%BA%CE%B4%CE%AE%CE%BB%CF%89%CF%83%CE%B7-%E2%80%93-%CF%83%CF%85%CE%B6%CE%AE%CF%84%CE%B7%CF%83%CE%B7-%CF%84%CE%B7%CE%BD-%CF%84%CE%B5%CF%84%CE%AC%CF%81%CF%84%CE%B7-20-%CE%B1%CF%80%CF%81%CE%AF%CE%BB%CE%B7-2022-%CF%83%CF%84%CE%B9%CF%82-9-%CF%80-%CE%BC-%CF%83%CF%84%CE%BF-%CE%B5-%CE%B3-%CE%BF-%CE%B3-%CF%80%CE%BB%CE%BF%CE%AF%CE%BF-%C2%AB%CE%B5%CE%BB%CF%85%CF%81%CE%BF%CF%83%C2%BB

Ημερίδα ΝΑΡ προς τιμή του Κ.Τζιαντζή – εισήγηση Στ.Μαυρουδέα

Σύντροφοι και συντρόφισσες, καλησπέρα

Για τον Κώστα

Δεν θα πω πολλά. Άλλωστε στον Κώστα δεν άρεσαν οι υπερβολές και οι έπαινοι όσο τον αφορούσαν. Διακατεχόταν από αυτή την υποδόρια και ταυτόχρονα ευγενική ειρωνεία που κρύβει πίσω της την ουσιαστική σεμνότητα ενός ανθρώπου αφιερωμένου στο σκοπό της επανάστασης. Είναι σαν να έλεγε «ας αφήσουμε τις περιττές φιοριτούρες και ας επικεντρωθούμε σε αυτό που είναι το βασικό». Σε μιά εποχή που η ήττα πλημμύρισε την Αριστερά και το κομμουνιστικό ρεύμα από μικρούς ανθρώπους με μεγάλους εγωισμούς επέμενε απαρασάλευτα στο πραγματικά απελευθερωτικό πρότυπο των μεγάλων ανθρώπων που εξοβελίζουν τον όποιο εγωισμό τους.

Ένα πράγμα όμως πρέπει να ειπωθεί. Ο Κώστας είχε την ξεχωριστή ικανότητα μέσα σε μεγάλες συζητήσεις και σε καταιγισμούς ιδεών (ορθών και λανθασμένων) να ξεχωρίζει τον πυρήνα, το βασικό και να μπορεί να το κωδικοποιεί με τρόπο που να συγκεφαλαιώνει την σημασία και την προτεραιότητα του. Σ’ αυτόν οφείλεται η ιδέα του  νέου σταδίου (με όλες τις αντιφάσεις της). Σ’ αυτόν οφείλεται η ιδέα και η επιμονή στην ανάγκη προγραμματικής και πολιτικής επαναθεμελίωσης του κομμουνιστικού ρεύματος και όχι της επιστροφής σε κάποια παλιότερη ηρωική στιγμή του. Χωρίς φυσικά να υποβαθμίζεται και να παραγνωρίζεται η πολύτιμη ιστορική εμπειρία του παρελθόντος.

Στο ζήτημα που συζητάμε σήμερα ο Κώστας επέμεινε ορθά – απέναντι σε άλλες ιδέες – στην επισήμανση της ύπαρξης, της μακρόχρονης διάρκειας και της καθοριστικής σημασίας της μεταβατικής περιόδου από την κατάληψη της πολιτικής εξουσίας από το προλεταριάτο μέχρι την είσοδο στο σοσιαλισμό.

Αυτό που ακολουθεί είναι μία προσπάθεια να διευκρινισθεί περισσότερο το κρίσιμο αυτό ζήτημα, ιδιαίτερα στις πολιτικο-οικονομικές του πτυχές.

1. Ο δρόμος για το σοσιαλισμό και τον κομμουνισμό προϋποθέτει την κατάληψη της πολιτικής εξουσίας από την εργατική τάξη και τους συμμάχους της. Σε αντίθεση με την μετάβαση από τον φεουδαλισμό στον καπιταλισμό (που οι καπιταλιστικές οικονομικές σχέσεις διέβρωσαν εκ των έσω το παλιό σύστημα πριν η αστική τάξη κατακτήσει την πολιτική εξουσία), η σοσιαλιστική μετάβαση δεν μπορεί να προκύψει με την μορφή των σοσιαλιστικών οικονομικών νησίδων μέσα στον καπιταλισμό αλλά προϋποθέτει την κατάληψη της πολιτικής εξουσίας.

2. Η κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας ανοίγει μία μακρόχρονη (ανάλογα και με τις αρχικές συνθήκες της κάθε χώρας) περίοδος που οι κλασσικοί του Μαρξισμού ονόμασαν δικαιολογημένα προκλητικά «δικτατορία του προλεταριάτου» (σε αντίστιξη με την αστική δημοκρατία, την ουσιαστική «δικτατορία της αστικής τάξης»). Η περίοδος αυτή χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη τάξεων, την σκληρή πάλη μεταξύ τους (ακόμη και στα πλαίσια του εργατικού κράτους) και επίσης η έκβαση της δεν είναι δεδομένη. Δηλαδή μπορεί να υπάρξει αναγέννηση του καπιταλισμού.

3. Η συνέχεια της πορείας από την μεταβατική περίοδο στο σοσιαλισμό και στη συνέχεια στον κομμουνισμό είναι μία συνεχής επαναστατική διαδικασία (οι κλασσικοί την ονόμασαν διαρκή επανάσταση και στη συνέχεια τόνισε την σημασία της ο Λ.Τρότσκυ), που χαρακτηρίζεται από καμπές, τομές και ενδεχόμενες αναστροφές.

4. Αυτό το κεφαλαιώδες πρόβλημα αναδείχθηκε αλλά και στη συνέχεια συγκαλύφθηκε σε όλες τις μέχρι σήμερα εμπειρίες σοσιαλιστικής μετάβασης (ΣΕ, Κίνα). Συνήθως η σταθεροποίηση της εργατικής πολιτικής εξουσίας μετά από την αρχική ταραγμένη επαναστατική περίοδο οδηγεί στην πρόωρη διακήρυξη της εγκαθίδρυσης του σοσιαλισμού και παραγνωρίζει την συνεχιζόμενη (έστω με συγκεκαλυμμένες και υποδόριες μορφές) ταξική πάλη. Η περίπτωση της Κινεζικής Πολιτιστικής Επανάστασης έχει ενδιαφέρον γιατί αποτέλεσε ίσως την πιο σημαντική προσπάθεια να αναγνωρισθούν και να καταπολεμηθούν οι τάσεις αστικής παλινόρθωσης. Ο χαρακτήρας, οι αντιφάσεις και εν τέλει η ήττα της αξίζει να ξαναμελετηθούν με προσοχή.

Ας δοκιμάσουμε να δούμε το πρόβλημα της μεταβατικής περιόδου (της δικτατορίας του προλεταριάτου) από την αντίστροφη χρονικά οπτική γωνία.

Οι κλασσικοί του Μαρξισμού ορθά απέφυγαν να κάνουν μία λεπτομερή σκιαγράφηση του σοσιαλισμού και του κομμουνισμού. Αναγνώρισαν ότι αυτό είναι ένα καινοφανές πεδίο που δεν υπήρχαν στην εποχή τους τα υλικά για να διακριβωθεί αναλυτικά. Άλλωστε ορθά ήθελαν να αποφύγουν την ανεδαφικότητα και τα σφάλματα των Ουτοπικών Σοσιαλιστών. Η μετέπειτα συζήτηση – κάτω από τον τίτλο «πολιτική οικονομία του σοσιαλισμού» – έχει ενδιαφέροντα στοιχεία αλλά εκ του αποτελέσματος δεν αντιμετώπισε επαρκώς το πρόβλημα.

Όμως οι Μαρξ και Ένγκελς έδωσαν σαφείς και ρεαλιστικούς ορισμούς του Σοσιαλισμού και του Κομμουνισμού.

Ο Σοσιαλισμός αποτελεί το πρώτο στάδιο του κομμουνισμού. Χαρακτηρίζεται από:

  • Κατάργηση τάξεων αλλά ύπαρξη διαφορετικών ομάδων μέσα στους εργαζόμενους (διαφοροποιήσεις μέσα στο σώμα της αταξικής κοινωνίας): «από τον καθένα σύμφωνα με την συνεισφορά του, στον καθένα σύμφωνα με την συνεισφορά του»)
  • Κατάργηση των εμπορο-χρηματικών σχέσεων (διανομή με βάση το πλάνο)
  • Στο σοσιαλισμό τα προϊόντα και οι υπηρεσίες παράγονται άμεσα για χρήση, σε αντίθεση με τον καπιταλισμό που παράγονται με σκοπό το κέρδος. Επομένως, ο νόμος της αξίας δεν ισχύει. Η παραγωγή οργανώνεται καθολικά (για το σύνολο της οικονομίας) με βάση τον συνειδητό σχεδιασμό της από την κοινωνία. Όμως υπάρχει ένα τροποποιημένο κατάλοιπο της στη σφαίρα της διανομής. Οι αμοιβές των εργαζομένων αντιστοιχούν στην εργασιακή συνεισφορά τους. Αυτή όμως η διανομή δεν γίνεται με όρους αγοράς (δηλαδή σχηματισμού μισθών στην αγορά εργασίας) αλλά με την άμεση αντιστοίχιση τους – μέσα από το πλάνο – στην εργασιακή συνεισφορά τους. Συνεπώς, η αμοιβή των εργαζομένων είναι απο-εμπορευματοποιημένη αλλά υπάρχουν μισθολογικές διαφορές.
  • Ο οικον. σχεδιασμός γίνεται με βάση αξίες χρήσης (φυσικά μεγέθη και εργασιακό περιεχόμενο)
  • Το κράτος αδυνατίζει στην πορεία για την ολοκληρωτική μάρανση του

Ο Κομμουνισμός αποτελεί το επιστέγασμα και την ολοκλήρωση του σοσιαλισμού. Στον Κομμουνισμό (στο «βασίλειο της ελευθερίας») ο περιορισμός στην δυνατότητα ικανοποίησης αναγκων έχει σε μεγάλο βαθμό αναιρεθεί (λόγω της ραγδαίας αύξησης της παραγωγικότητας της εργασίας). Συνεπώς, η διανομή πλούτου γίνεται με βάση την αρχή «από τον καθένα σύμφωνα με την συνεισφορά του, στον καθένα σύμφωνα με τις ανάγκες του». Συνοψίζοντας:

  • Κατάργηση και των διαφοροποιήσεων μέσα στους εργαζόμενους
  • Ο νόμος της αξίας δεν υφίσταται ούτε τροποποιημένος και μερικά.
  • Ο οικον. σχεδιασμός γίνεται με βάση τις αξίες χρήσης (φυσικά μεγέθη και εργασιακό περιεχόμενο)
  • Επιπλέον, έχουμε μάρανση του κράτους

Σε αντίθεση, η μεταβατική περίοδος (η δικτατορία του προλεταριάτου) έχει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

  • Υπάρχουν τάξεις και επίσης σκληρή ταξική πάλη
  • Ενώ τα βασικά μέσα παραγωγής πρέπει να έχουν κοινωνικοποιηθεί, εξακολουθούν να υπάρχουν ρυθμιζόμενες (ελεγχόμενες από το κράτος) ιδιωτικές επιχειρήσεις (είτε αυτεπάγγελτων είτε μισθωτής εργασίας)
  • Υπάρχουν δύο τομείς: ο εναπομείνας καπιταλιστικός τομέας και ο νεοδημιουργούμενος σοσιαλιστικός τομέας, όπως με ενάργεια υποδεικνύει το υπόδειγμα Preobrazhensky (1967). Υπάρχει σύγκρουση αλλά και συμπληρωματικότητα μεταξύ των δύο αυτών τομέων. Η γενική κατεύθυνση την οποία πρέπει να προωθεί το κομμουνιστικό κόμμα και το εργατικό κράτος είναι η ομαλή (με την έννοια της μη-αποσταθεροποίησης της συνολικής οικονομίας) μεταφορά πόρων από τον πρώτο στον δεύτερο και η σταδιακή εξάλειψη του πρώτου.
  • Αγοραίες σχέσεις εξακολουθούν να υπάρχουν αλλά είναι ρυθμισμένες και ελεγχόμενες
  • Ο οικον. σχεδιασμός είναι μεν επιτακτικός αλλά δεν είναι εντελώς καθολικός (καθώς ένα τμήμα της οικονομίας λειτουργεί με ελεγχόμενες μεν αλλά εμπορευματικές δε σχέσεις).

Στην μεταβατική περίοδος η ταξική πάλη δεν διεξάγεται άμεσα για την ίδια την πολιτική εξουσία (όπως στην φάση της αντεπανάστασης) αλλά μέσα στα πλαίσια του εργατικού κράτους και της οικονομίας του.

Η αστική τάξη υπάρχει με την μορφή (α) των καταλοίπων της (δηλαδή του καπιταλιστικού τομέα), (β) σχέσεων με το εξωτερικό αλλά και (γ) νέες (ακόμη και λανθάνουσες μορφές) που γεννιούνται μέσα από την οικονομία.

Το βασικότερο πεδίο της είναι η συνύπαρξη αλλά και η διαπάλη ανάμεσα στους δύο τομείς της οικονομίας. Αυτή παίρνει διάφορες τεχνικές διαστάσεις.

Ένα σημαντικό ζήτημα είναι το πρόβλημα με τον χαρακτήρα του οικον. σχεδιασμού. Θα προσομοιώνει μία καπιταλιστική οικονομία (άρα θα γίνεται με βάση αγοραίες ή/και σκιώδεις τιμές ή με βάση φυσικά μεγέθη και εργασιακό περιεχόμενο; Η απάντηση δεν είναι ούτε εύκολη ούτε προκαθορισμένη καθώς εξαρτάται κρίσιμα από τις αρχικές συνθήκες. Μία «ηρωική» απάντηση μπορεί να οδηγήσει στην καταστροφή. Αλλά και το παρατεταμένο σύρσιμο ποδιών μπορεί να οδηγήσει στην αστική παλινόρθωση. Η διαπάλη γύρω από το ζήτημα αυτό είναι κρίσιμη.

Ένα άλλο κρίσιμο ζήτημα αφορά τον ουσιαστικό έλεγχο επάνω στην διαδικασία παραγωγής. Στο σημείο αυτό είναι αναγκαίο να διακρίνεται η τυπική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής από τον ουσιαστικό έλεγχο τους. Μπορεί τυπικά η κυριότητα των επιχειρήσεων να ανήκει στο εργατικό κράτος. Όμως εάν ο εργατικός έλεγχος τόσο στη σφαίρα της παραγωγής όσο και στη συγκρότηση του οικον. πλάνου υποχωρήσει και αυτά αφεθούν εξ ολοκλήρου σε διευθυντές τεχνοκράτες (που όμως είναι απαραίτητοι) τότε οι τελευταίοι αποκτούν ένα ουσιαστικό έλεγχο των μέσων παραγωγής. Αυτό αργότερα, με την υποχώρηση του πρώτου επαναστατικού κύματος, μπορεί να οδηγήσει σε διαδικασίες ‘gentrification’ (αριστοκρατικοποίησης). Τμήματα των τελευταίων είναι η δυνατότητα (τουλάχιστον) αποκόμισης καλύτερων εισοδημάτων (όχι από την εργασιακή συνεισφορά τους αλλά από την ατομική ιδιοποίηση μέρους του κοινωνικού πλεονάσματος). Αυτές οι διαδικασίες «αριστοκρατικοποίησης» σταδιακά τείνουν να δημιουργήσουν εκ των έσω ένα έστω και λανθάνον αστικό στρώμα. Η εργατική συμμετοχή και ο εργατικός έλεγχος ιδιαίτερα στη σφαίρα της παραγωγής – παρά το ενδεχόμενο κόστος του σε χρόνο και προσπάθεια – αποτελούν καθοριστική δικλείδα ασφαλείας στο πρόβλημα αυτό.

Ένα άλλο ζήτημα, που συνδέεται συνήθως άμεσα με το προηγούμενο, είναι οι βαθμοί ελευθερίας που το καθολικό πλάνο δίνει στις επιχειρήσεις. Αυξημένοι βαθμοί ελευθερίας – στο όνομα της αντιμετώπισης υπαρκτών ή κατασκευασμένων προβλημάτων – ενισχύουν τις δυνατότητες του στρώματος των διευθυντών και τροφοδοτούν τις τάσεις οικονομικής αυτονόμησης τους. Η περίπτωση της γιουγκοσλαβικής αυτοδιαχείρισης και η ύστερη σοβιετική εμπειρία αποτελούν αδιάψευστα παραδείγματα.

Και στα δύο τελευταία προαναφερθέντα ζητήματα, η σύγχρονη ανάπτυξη των τεχνολογιών της πληροφορικής δίνει ισχυρά εργαλεία για την αντιμετώπιση τους.

Τέλος ένα κεφαλαιώδες ζήτημα αφορά το ίδιο το κομμουνιστικό κόμμα. Στο σημείο αυτό είναι καθοριστικής σημασίας η θέση του Μάο Τσε Τουνγκ για την «αστική τάξη γεννιέται μέσα στο κόμμα»). Η συστηματική απόσπαση των κομματικών στελεχών από την εργασιακή διαδικασία και η μετατροπή τους σε «ειδικούς της πολιτικής διαχείρισης» τα απομακρύνει και τα διαχωρίζει από την εργατική βάση. Η ενδεχόμενη απόκτηση πρόσθετων εισοδημάτων από αυτό τον ρόλο τους παγιοποιεί αυτό τον διαχωρισμό και τους φέρνει κοντά στο στρώμα των διευθυντών. Η παλινόρθωση του καπιταλισμού στη ΣΕ βασίσθηκε καθοριστικά στη διαδικασία αυτή.

Οι προαναφερθείσες επισημάνσεις δεν αποτελούν κάποια «βασιλική οδό» προς το σοσιαλισμό. Ούτε προβλήματα που δεν δοκιμάσθηκε να αντιμετωπισθούν με διάφορους τρόπους στις υπάρχουσες εμπειρίες σοσιαλιστικής μετάβασης. Όμως, στη μεγάλη πλειοψηφία των περιπτώσεων είτε δεν αντιμετωπίσθηκαν είτε αντιμετωπίσθηκαν ανεπαρκώς (κυρίως με ηρωικές αλλά ατελέσφορες βολονταριστικές εκστρατείες). Η σύγχρονη κομμουνιστική επαναθεμελίωση πρέπει να διδαχθεί από την εμπειρία του παρελθόντος αλλά και να παράγει την δική της καινοτόμα «ποίηση».

Ημερίδα ΝΑΡ αφιερωμένη στον Κώστα Τζιαντζή: «Το πρόγραμμα της επαναστατικής εργατικής εξουσίας στη μεταβατική περίοδο προς τον σοσιαλισμό-κομμουνισμό» – 26/11/2021 5.30μμ

Το ΝΑΡ για την Κομμουνιστική Απελευθέρωση διοργανώνει ημερίδα με θέμα: «Το πρόγραμμα της επαναστατικής εργατικής εξουσίας στη μεταβατική περίοδο προς τον σοσιαλισμό-κομμουνισμό».

Η εκδήλωση είναι αφιερωμένη στον Κώστα Τζιαντζή, που τέτοιες ημέρες πριν 10 χρόνια έφυγε από κοντά μας. Η ιστορική συμβολή του Κώστα στην υπόθεση της κομμουνιστικής Αριστεράς και στην περισσότερο από ποτέ ίσως αναγκαία σήμερα επαναθεμελίωση του κομουνιστικού ρεύματος είναι γνωστή.

Η ημερίδα διεξάγεται στο πλαίσιο της συμβολής του ΝΑΡ στην προσπάθεια για τη συγκρότηση ενός σύγχρονου προγράμματος και κόμματος κομμουνιστικής απελευθέρωσης. Ένα εγχείρημα που ήταν στον πυρήνα των προσπαθειών και των προβληματισμών του Κώστα Τζιαντζή. Μία ιδιαίτερα σημαντική πλευρά της διαμόρφωσης ενός σύγχρονου κομμουνιστικού προγράμματος είναι οι συνθήκες και τα πολιτικο-οικονομικά διακυβεύματα της μεταβατικής περιόδου από τον καπιταλισμό στον σοσιαλισμό. Μια περίοδο που οι κλασσικοί του Μαρξισμού ονόμαζαν με τον δικαιολογημένα προκλητικό τίτλο «δικτατορία του προλεταριάτου» σε αντίστιξη με την αστική δημοκρατία ως ουσιαστικά «δικτατορία της αστικής τάξης».

Στο κρίσιμο αυτό ζήτημα η σκέψη του Κώστα έφευγε πέρα από τις εικονολατρικές αντιλήψεις μέσα στο κομμουνιστικό ρεύμα, που προσπαθούν αποτυχημένα να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα αυτό προσωποποιώντας το στη στάση και τις επιλογές ιστορικών προσώπων και πολιτικών ρευμάτων. Αντίθετα, προσπαθούσε να εξερευνήσει – αξιοποιώντας και την ιστορική εμπειρία των μέχρι σήμερα εγχειρημάτων σοσιαλιστικής μετάβασης – τα βασικά πολιτικο-οικονομικά χαρακτηριστικά αυτής της περιόδου και τα προβλήματα και τα διλήμματα που έχει να αντιμετωπίσει το κομμουνιστικό ρεύμα.

Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στο Αμφιθέατρο Τρίτση του Πνευματικού Κέντρου Δήμου Αθηναίων, Ακαδημίας 50 και θα ξεκινήσει στις 5.30 μ.μ. με ολοκλήρωση στις 9 μ.μ.

Ομιλητές θα είναι οι Δημήτρης Δεσύλλας και Σήφης Καυκαλάς (μέλη της ΠΕ του ΝΑΡ για την Κομμουνιστική Απελευθέρωση), ο Σταύρος Μαυρουδέας (καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο), ο Κώστας Τριχιάς (μέλος του ΚΣ της νεολαίας Κομμουνιστική Απελευθέρωση) και η Ευανθία Γαϊτανίδου (μέλος του ΝΑΡ Κεφαλλονιάς).

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟ ΜΑΥΡΟΥΔΕΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΝΔΗΜΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ – Bollettino Culturale

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΣΤΑΥΡΟ ΜΑΥΡΟΥΔΕΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΝΔΗΜΙΑ ΚΑΙ ΤΙΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΣΤΗΝ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ – Bollettino Culturale

Ο ιταλικός ιστότοπος Bollettino Culturale φιλοξένησε την ακόλουθη συνέντευξη με τον Σταύρο Μαυρουδέα σχετικά με την πανδημία COVID-19 και τις συνέπειές της στην οικονομία και την εργασία

1. Πώς κρίνετε τη διαχείριση της πανδημίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση;

Έχω υποστηρίξει αλλού ( https://stavrosmavroudeas.wordpress.com/2021/02/11/the-economic-and-political-consequences-of-the-covid-19-pandemic-ope-l-lecture/ , https: //stavrosmavroudeas.wordpress.com/2021/02/04/the-economic-and-political-consequences-of-the-covid-19-pandemic-by-s-mavroudeas-international-critical-thought/ ) ότι η πανδημία του COVID -19 σηματοδοτεί μια δίδυμη κρίση. Η οικονομική κρίση ήδη σιγόβραζε (επειδή ο καπιταλισμός απέτυχε να απαξιώσει επαρκώς τα κεφάλαια μετά την κρίση του 2008) και ο κοροναϊός πυροδότησε και επιδείνωσε αυτήν την κρίση.

Η ανταπόκριση της ΕΕ ήταν παρόμοια με εκείνη των ΗΠΑ, αλλά με σημαντική διαφορά στην «πυροσβεστική δύναμη» της οικονομικής πολιτικής. Όπως και μετά την κρίση του 2008, οι ΗΠΑ και η ΕΕ εφάρμοσαν σοσιαλφιλελεύθερες πολιτικές (δηλαδή μη-νεοφιλελεύθερες πολιτικές) που υπαγορεύονται από την πλέον κυρίαρχη Νέα Κεϋνσιανή Μακροοικονομική Συναίνεση. Αυτές οι πολιτικές περιλαμβάνουν τυπικά κεϋνσιανά μέτρα: επεκτατική δημοσιονομική πολιτική και διευκολυντική νομισματική πολιτική. Περιλαμβάνουν επίσης κάτι που για τον νεοφιλελευθερισμό αποτελεί ύβρι: διακριτική βιομηχανική πολιτική. Ωστόσο, και σε αντίθεση με την μυωπική και ρεφορμιστική αντι-νεοφιλελεύθερη «Αριστερά», αυτές οι πολιτικές είναι νεοσυντηρητικές και όχι υπέρ της εργασίας και της εργατικής τάξης. Συμπλέουν με τον νεοφιλελευθερισμό όσον αφορά την μετάθεση των οικονομικών βαρών στην πλάτη της εργασίας, αλλά απομακρύνονται ριζικά από τον νεοφιλελευθερισμό καθώς χρησιμοποιούν ενεργά τον δημόσιο τομέα για να υποστηρίξουν την καπιταλιστική κερδοφορία.

Όπως είπα ήδη, η ΕΕ ακολούθησε αυτό το δρόμο. Αλλά τα «πυρομαχικά» που χρησιμοποιούνται (δηλαδή η δημοσιονομική και νομισματική επέκταση) είναι αισθητά χαμηλότερα από εκείνα που χρησιμοποιούν οι ΗΠΑ. Αυτό οφείλεται σε δύο παράγοντες:

  • Η Γερμανία (και το «συνετό» μπλοκ γύρω της) δεν θέλουν να επεκτείνουν αυτά τα πακέτα πολύ, καθώς φέρουν το κύριο βάρος για τη χρηματοδότησή τους.
  • Οι ΗΠΑ έχουν περισσότερο χώρο πολιτικής για ελιγμούς λόγω του κυρίαρχου ρόλου του δολαρίου ως του κύριου παγκόσμιου αποθεματικού νομίσματος

2. Πιστεύετε ότι το χρήμα από το ταμείο NGEU αντιπροσωπεύει μια πιθανή ριζική αλλαγή στις ευρωπαϊκές οικονομικές πολιτικές ή θα χρησιμοποιηθεί η κατάσταση έκτακτης ανάγκης για μια μετάβαση σε ένα χειρότερο μοντέλο κοινωνίας από το προ-Covid;

Όπως ήδη υποστήριξα, αυτές οι σοσιαλφιλελεύθερες νεοσυντηρητικές πολιτικές δεν θα βελτιώσουν τη θέση της εργασίας. Το NGEU είναι ένα εργαλείο για την αναδιάρθρωση των ευρωπαϊκών καπιταλισμών απέναντι στους ανταγωνιστές των ΗΠΑ και της Κίνας. Οι προτεραιότητές της ευνοούν συγκεκριμένα τομεακά συμφέροντα (που υπαγορεύονται κατά κύριο λόγο από τους κύριους ομίλους της ΕΕ) και ακολουθούν μια βιομηχανική στρατηγική που επιδιώκει να βελτιώσει τη θέση τους έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας.

Το NGEU υπακούει στην οδηγία για τη δημιουργία «Ευρωπαίων πρωταθλητών» (δηλαδή μεγάλων ευρωπαϊκών πολυεθνικών ομίλων που μπορούν να αντιμετωπίσουν ανταγωνιστές από τις ΗΠΑ και την Κίνα). Επομένως, θα οδηγήσει στην αυξημένη συγκέντρωση και συγκεντροποίηση του κεφαλαίου (δηλαδή ολιγοπολιωποίηση και μονοπωλιοποίηση). Αυτό θα πλήξει σκληρά τους περιφερειακούς και μεσογειακούς καπιταλισμούς που χαρακτηρίζονται από ένα τεράστιο στρώμα μεσαίων επιχειρήσεων. Όσον αφορά την εργασία, δεν υπάρχει δέσμευση για αύξηση των μισθών. Αντίθετα, η προγραμματισμένη ανάκαμψη βασίζεται στη διατήρηση του κόστους των μισθών σε χαμηλά επίπεδα. Φυσικά, ο καπιταλισμός μπορεί να κάνει σχέδια, αλλά είναι επίσης γεμάτος αντιφάσεις. Έτσι, λόγω αυτής της βίαιης καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης, εμφανίζεται σήμερα – τουλάχιστον όσον αφορά την εξειδικευμένη εργασία – έλλειψη προσφοράς εργασίας που οδηγεί σε αύξηση των μισθών σε αυτούς τους τομείς.

3. Για το μέλλον μετά την πανδημία, πιστεύετε ότι η Πράσινη Νέα Συμφωνία αποτελεί στρατηγική στήριξης; Τους τελευταίους μήνες έγιναν πολλές συζητήσεις στα συνδικάτα της Ιταλίας σχετικά με τη χρήση αυτού του είδους οικονομικών πολιτικών για τη δημιουργία καλών αμειβόμενων θέσεων εργασίας για τους αποφοίτους, για την προώθηση μιας κατάστασης πλήρους απασχόλησης που να συνδέεται με τις πολιτικές «εγγύηση εργασίας». Τι πιστεύετε γι’ αυτό;

Η Πράσινη Νέα Συμφωνία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος αυτής της νεοσυντηρητικής σοσιαλφιλελεύθερης καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης. Έχει προωθηθεί ως η Κεϋνσιανή Νέα Συμφωνία της εποχής μας. Και η μυωπική και μεταρρυθμιστική πλειοψηφία της Δυτικής «Αριστεράς» πήγε αμέσως πίσω της και ενήργησε ως ο καλύτερος διαφημιστής μάρκετινγκ του καπιταλισμού. Η Πράσινη Νέα Συμφωνία είναι σε μεγάλο βαθμό μια βιομηχανική στρατηγική κρυπτοπροστατευτισμού που στοχεύει στη στήριξη των δυτικών κεφαλαίων ενάντια στην πρόκληση της Κίνας και των αναδυόμενων αγορών.

Είναι πράσινη μόνο στο όνομα καθώς ταλαντεύεται μεταξύ (α) απόκρουσης των ανταγωνιστών (με χειρότερα πράσινα διαπιστευτήρια) και (β) του να μην υποστούν βλάβη τα κεκτημένα συμφέροντα των δυτικών κεφαλαίων (μέσω της επιβολής σκληρών πράσινων περιορισμών). Οι πρόσφατες διελκυνστίδες ισχύος όσον αφορά τις ρυθμίσεις για την ενέργεια και τη ναυτιλία αποτελούν παραδειγματικές περιπτώσεις.

Δεν προβλέπει αύξηση των μισθών. Αυτή είναι μια φαντασία της πλειοψηφίας της ρεφορμιστικής δυτικής «Αριστεράς». Αντιθέτως, λόγω της καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης που συνεπάγεται, πολλές θέσεις εργασίας θα χαθούν. Στην Ελλάδα υπάρχει ένα τυπικό παράδειγμα με το απότομο τέλος των εργοστασίων ηλεκτρικής ενέργειας από λιγνίτη. Αυτό αύξησε το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας για την ελληνική οικονομία (που αυξάνει τους λογαριασμούς των καταναλωτών και αυξάνει την ενεργειακή φτώχεια) και καταστρέφει τις περιοχές με λιγνίτη (προκαλώντας αυξημένη ανεργία και φτώχεια). Φυσικά, από την άλλη πλευρά, ευνοεί συγκεκριμένα επιχειρηματικά συμφέροντα με τεράστια επιρροή στις ελληνικές κυβερνήσεις (συμπεριλαμβανόμενης και αυτής του ΣΥΡΙΖΑ).

Δεν υπάρχει πλήρης απασχόληση και αυξημένοι μισθοί στο παραμύθι της Πράσινης Νέας Συμφωνίας. Τα συνδικάτα που παίζουν αυτό το παιχνίδι είναι απλά πιόνια του κεφαλαίου. Εάν κάποιος ρίξει μια ματιά στην κυρίαρχη περιβαλλοντική βιβλιογραφία, θα ανακαλύψει ότι ένα από τα τυποποιημένα δόγματα της είναι ότι η ύπαρξη συνδικαλιστικών οργανώσεων είναι αντι-περιβαλλοντική, επειδή ευνοεί τους μισθούς έναντι των πράσινων πολιτικών. Το συμπέρασμα είναι ότι αυτά τα δύο είναι ανταγωνιστικά.

4. Η πανδημία κατέδειξε τα μειονεκτήματα των συστημάτων κοινωνικής πρόνοιας στην Ευρώπη λόγω των πολιτικών λιτότητας των τελευταίων δεκαετιών. Πιστεύετε ότι αυτή η εμπειρία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μεταρρύθμιση τους προς το καλύτερο; Ορισμένες κομμουνιστικές οργανώσεις έχουν προτείνει ένα καθολικό βασικό εισόδημα για την επίλυση των προβλημάτων που σχετίζονται με την έλλειψη εισοδήματος που δημιουργείται από την καραντίνα. Πιστεύετε ότι είναι μια βιώσιμη λύση και με την οποία να επιλυθεί το πρόβλημα της ανεργίας στην Ευρώπη ή μάλλον ότι αποτελεί παραίτηση για τα υψηλά ποσοστά ανεργίας στις χώρες μας;

Βραχυπρόθεσμα και μεσοπρόθεσμα υπάρχει αύξηση της χρηματοδότησης του τομέα της δημόσιας υγείας επειδή είναι ο μόνος που μπορεί να αντιμετωπίσει την πανδημία. Ωστόσο, οι πιο κερδοφόρες περιοχές (εμβόλια, φάρμακα κλπ.) έχουν κρατηθεί για τον ιδιωτικό τομέα και επιδοτούνται με δημόσιο χρήμα. Περιμένω ότι, μόλις ξεπερασθεί η πανδημία, θα αντιστραφεί τουλάχιστον μέρος της επέκτασης του τομέα της δημόσιας υγείας και θα αυξηθεί ξανά το μερίδιο του ιδιωτικού τομέα της υγείας.

Όσον αφορά το σύστημα πρόνοιας γενικά, ο σοσιαλφιλελευθερισμός δεν είναι καλύτερος από τον νεοφιλελευθερισμό. Ο σοσιαλφιλελευθερισμός θέλει επίσης να περιορίσει τα δημόσια έξοδα. ιδιαίτερα στις γηράσκουσες δυτικές οικονομίες. Ωστόσο, είναι πιο έξυπνος από τον νεοφιλελευθερισμό και κατανοεί ότι ο δημόσιος τομέας πρέπει να είναι η ραχοκοκαλιά του συστήματος και να φέρει το κύριο κόστος. Επίσης, απαιτείται αυστηρή ρύθμιση από το κράτος ή τους παρακρατικούς φορείς (όπως οι περίφημες ανεξάρτητες εποπτικές αρχές), διαφορετικά τα ιδιωτικά κεφάλαια θα προκαλέσουν καταστροφή.

Διαφωνώ απολύτως με την ιδέα του καθολικού βασικού εισοδήματος. Πρόκειται για μια νεοσυντηρητική πρόταση που ξεκίνησε αρχικά από τον M.Friedman. Θεωρείται από τους σοσιαλφιλελεύθερους και τους νεοφιλελεύθερους ως ένα δίχτυ ασφαλείας για την αποφυγή κοινωνικών αναταραχών και επαναστάσεων. Θα λειτουργήσει επίσης ως αντικίνητρο για αγώνες για αύξηση των μισθών. Θυμίζει στην πολιτική της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας «άρτος και θεάματα» προκειμένου να διατηρήθει υπό ελεγχο το ρωμαϊκό προλεταριάτο.

5. Η εργάσιμη ημέρα στην Ελλάδα παρατάθηκε πρόσφατα σε δέκα ώρες. Μπορείτε να μας εξηγήσετε ποιο σχέδιο αναδιάρθρωσης του ελληνικού καπιταλισμού βρίσκεται πίσω από αυτήν την πολιτική επιλογή;

Αυτό είναι αναπόσπαστο μέρος των νεοσυντηρητικών πολιτικών ευελιξίας της εργασίας (τις οποίες και πάλι η πλειονότητα της μυωπικής και ρεφορμιστικής Δυτικής «Αριστεράς» υποστήριξε και προέβαλλε. Θα επεκτείνει τον πραγματικό χρόνο εργασίας με συνέπεια την αύξηση της ανεργίας. Θα αυξήσει επίσης το ποσοστό της υπεραξίας (δηλαδή την εκμετάλλευση της εργασίας) καθώς ουσιαστικά καταργείται η υπερωρία (η οποία πληρωνόταν υψηλότερα) και ο επιπλέον χρόνος εργασίας δεν πληρώνεται αλλά ανταμείβεται με επιπλέον διακοπές (!!!). Το σχέδιο του ελληνικού καπιταλισμού είναι να συμπιέσει περαιτέρω το μισθολογικό κόστος.

6. Στην Ιταλία συζητάμε αυτές τις μέρες για το τέλος της απαγόρευσης απολύσεων. Τα συνδικάτα έχουν αντιταχθεί στην ιδέα ενός επιλεκτικού τέλους αυτού του μέτρου βάσει της κατάστασης κάθε επιμέρους τομέα, προτείνοντας μια μεταρρύθμιση των δικτύων κοινωνικής ασφάλειας. Υπάρχουν παρόμοιες συζητήσεις στην Ελλάδα;

Υπάρχει μια γενική κυβερνητική δήλωση ότι ο δημόσιος προϋπολογισμός εξαντλείται και ότι, όταν η πανδημία υποχωρήσει, αυτά τα μέτρα προστασίας της απασχόλησης θα αποσυρθούν. Στην Ελλάδα, οι εταιρείες που έλαβαν επιδοτήσεις και στήριξη κατά της πανδημίας είναι υοχρεωμένες να μην απολύσουν τους εργαζομένους τους. Από την άλλη πλευρά, οι εργαζόμενοί τους, που είχαν τεθεί σε αναστολή εργασίας (που αμοίβονται λιγότερο) πληρώθηκαν μόνο ένα κλάσμα του κανονικού μισθού τους. Σήμερα, πολλά επιχειρηματικά φερέφωνα (ιδιαίτερα από τον εξωνημένο τουριστικό τομέα) φωνασκούν ότι αυτά τα συστήματα προστασίας της απασχόλησης είναι καταστροφικά, καθώς οι εργαζόμενοι προτιμούν να λαμβάνουν αυτές τις επιδοτήσεις αντί να εργάζονται για πενιχρούς μισθούς σε άλλα μέρη από τον τόπο κατοικίας τους.

Υπάρχει μια άλλη επιπλοκή. Αυτά τα συστήματα απασχόλησης έχουν διευκολύνει στατιστικά κόλπα με το ποσοστό ανεργίας και έτσι το διατηρούν τεχνητά χαμηλό. Αυτό είναι απαραίτητο για τη δεξιά κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας καθώς προσπαθεί να υλοποιήσει ένα σχέδιο διπλών εκλογών πιθανότατα το φθινόπωρο (βασιζόμενη στην ελεεινή κατάσταση του ΣΥΡΙΖΑ). Η αυξημένη ανεργία δεν είναι καλή για αυτήν την εκλογική στρατηγική. Έτσι, η κυβέρνηση απομακρύνεται προς το παρόν από την κατάργηση αυτών των συστημάτων προστασίας της απασχόλησης. Αλλά στο τέλος, εκλογές ή καθόλου εκλογές, θα τα καταργήσει.

Οι επίσημες συνδικαλιστικές οργανώσεις (ΓΣΕΕ κλπ.) στην Ελλάδα είναι κατά βάσει ανδρείκελα της κυβέρνησης και του κεφαλαίου. Επομένως, δεν γίνονται σοβαρές συζητήσεις για αυτά τα θέματα και το κοινό δεν τους δίνει προσοχή, σε καμία περίπτωση.

7. Σε αυτή τη φάση της οικονομικής ανάκαμψης, οι Ιταλοί επιχειρηματίες επικρίνουν το βασικό εισόδημα των πολιτών (μια μορφή εργασίας που δεν λειτουργεί ακόμη). Οι νέοι προτιμούν να λαμβάνουν αυτό το εισόδημα παρά πολύ χαμηλούς μισθούς για πολλές ώρες εργασίας στον τομέα του τουρισμού ή της εστίασης. Αντί να αυξήσουν τους μισθούς, απαιτούν την ακύρωση του βασικού εισοδήματος των πολιτών. Αυτή η ιστορία κάνει ένα πρόβλημα έντονο: πολλοί εργαζόμενοι είναι φτωχοί αν και εργάζονται λόγω των πολύ χαμηλών μισθών. Κατά τη γνώμη μου, είναι ένα πρόβλημα που συνδέεται με το ιταλικό σύστημα παραγωγής που ειδικεύεται σε προϊόντα χαμηλής προστιθέμενης αξίας. Ως αποτέλεσμα, πολλές εταιρείες μπορούν να παραμείνουν στην αγορά είτε με δημόσια χρήματα είτε μειώνοντας τους μισθούς και ακυρώνοντας τα δικαιώματα των εργαζομένων.Αυτά τα προβλήματα θα επιδεινωθούν από τις συνέπειες της πανδημίας; Πώς πρέπει μια πολιτική δύναμη που υπερασπίζεται τους εργάτες να παρεμβαίνει σε αυτά τα προβλήματα;

Το έχω ήδη απαντήσει σε προηγούμενες ερωτήσεις. Επιτρέψτε μου να κωδικοποιήσω την άποψή μου. Οι πτωχεύσεις και οι απολύσεις θα αυξηθούν μετά την κατάργηση των συστημάτων προστασίας. Αυτή είναι η φυσική πορεία μιας καπιταλιστικής κρίσης. Οι αστικές κυβερνήσεις παρεμβαίνουν σε αυτόν τον κύκλο προσπαθώντας να ετεροχρονίσουν μέρος της επίπτωσης της κρίσης κυρίως πάνω σε ατομικά κεφάλαια αλλά επίσης και στην εργασία. Το κάνουν επειδή φοβούνται ότι εάν η κρίση λάβει χώρα χωρίς περιορισμούς, τότε το σύστημα θα αντιμετωπίσει οικονομική κατάρρευση και κοινωνική επανάσταση. Ωστόσο, μόλις ξεπεραστεί το αποκορύφωμα της κρίσης, τότε το κόστος αυτών των πολιτικών πρέπει να καταβληθεί. Δεν υπάρχει δωρεάν μεσημεριανό γεύμα στον καπιταλισμό και η ουσιαστικά Κεϋνσιανή Σύγχρονη Νομισματική Θεωρία (MMT) είναι εντελώς λάθος (για μια κριτική δείτε ηςhttps://thenextrecession.wordpress.com/2019/01/28/modern-monetary-theory-part-1-chartalism-and-marx/ ).

Το κομμουνιστικό κίνημα και η Αριστερά (που αξίζει το όνομά του) πρέπει να ακολουθήσουν την ταξική πολιτική ενάντια στον καπιταλισμό και ταυτόχρονα να πολεμήσουν, έτσι ώστε το βάρος της κρίσης να πληρώνεται από το κεφάλαιο και όχι από την εργασία.

Το σύστημα ανήκει στο κεφάλαιο και, ως εκ τούτου, είναι το κεφάλαιο (και όχι ο κόσμος της εργασίας) που πρέπει να πληρώσει για τη δίδυμη κρίση (υγείας και οικονομική).

Αλλά η Αριστερά και το Κομμουνιστικό κίνημα πρέπει να δουν καθαρά ποιος είναι ο πραγματικός αντίπαλος. Οι κλαυθμηρίζοντες αντι-νεοφιλελεύθεροι και οι εκκλήσεις για περισσότερη κρατική παρέμβαση δεν ανταγωνίζονται τις καπιταλιστικές πολιτικές. Υποστηρίζουν απλώς την αλλαγή των διαχειριστών του συστήματος. Ο νεοφιλελευθερισμός πέθανε και το αστικό κράτος – το οποίο δεν αποχώρησε ποτέ όσον αφορά τα κρίσιμα ζητήματα – έχει ήδη επιστρέψει. Όμως η σημερινή σοσιαλφιλελεύθερη Ορθοδοξία υπόσχεται απλώς στην εργατική τάξη ορισμένες ασπιρίνες ως θεραπεία για τους κοινωνικοοικονομικούς καρκίνους που δημιουργεί το σύστημα. Αυτός ο κρατικός παρεμβατισμός που επιστρέφει υποστηρίζει γενναιόδωρα το κεφάλαιο και επιδιώκει να μεταφέρει το βάρος στους εργαζόμενους. Και είναι οι κυρίαρχες νεο-κεϋνσιανές πολιτικές που αποτελούν το όχημα αυτής της αλλαγής σήμερα. Η Αριστερά και το Κομμουνιστικό κίνημα πρέπει να πολεμήσουν ενάντια σε κάθε μορφή καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης, νεοφιλελεύθερης και σοσιαλφιλελεύθερης, και να προτείνει τον σοσιαλισμό ως τη μόνη αξιόπιστη εναλλακτική λύση.

Όσον αφορά τα μεταβατικά αιτήματα, οι κομμουνιστές και το εργατικό κίνημα πρέπει να αγωνιστούν για την απο-εμπορευματοποίηση των βασικών τομέων της οικονομικής δραστηριότητας και την παροχή των προϊόντων και των υπηρεσιών τους μέσω δημόσιων συστημάτων. Η περίπτωση του τομέα υγείας είναι σήμερα το τέλειο παράδειγμα. Η δημιουργία συστημάτων δημόσιας υγείας (με ισχυρή χρηματοδότηση και στελέχωση και χωρίς έμμεσες μορφές ιδιωτικοποίησης) είναι επείγουσα ανάγκη, ειδικά δεδομένης της συχνότητας των σύγχρονων μεγάλων επιδημιών. Η χρηματοδότηση αυτών των συστημάτων πρέπει να βασίζεται σε ισχυρά προοδευτικά φορολογικά συστήματα που να επιβαρύνουν το κεφάλαιο.

Επιπλέον, πρέπει να σταθούν σταθερά ενάντια στη «νέα κανονικότητα» που προσπαθεί να επιβάλει το κεφάλαιο. Η αποδυνάμωση της νομοθεσίας για την προστασία της εργασίας δεν πρέπει να γίνεται ανεκτή και η τελευταία πρέπει να ενισχυθεί περαιτέρω. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει να δοθεί στην επιδιωκόμενη αλλαγή στις εργασιακές σχέσεις μέσω της τηλεργασίας και στις νέες μορφές ελέγχου και εντατικοποίησης της εργασίας που επιδιώκει να επιβάλει το κεφάλαιο.

Τελευταίο αλλά εξίσου σημαντικό. Η πανδημία του κοροναϊού και η επιβαλλόμενη «κοινωνική αποστασιοποίηση» έχουν περιορίσει σοβαρά τα πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα. Είναι ήδη προφανές ότι το σύστημα πειραματίζεται με αυτούς τους περιορισμούς τόσο για τη γενική εφαρμογή τους όσο και για νέες μορφές ιδεολογικής χειραγώγησης του λαού. Η Αριστερά και το Κομμουνιστικό κίνημα πρέπει να αποκρούσουν σταθερά αυτές τις προσπάθειες.

8. Μία μορφή εργασίας που εξαπλώθηκε γρήγορα λόγω της πανδημίας είναι η έξυπνη εργασία. Η διάδοσή της οδήγησε σε πολλές συζητήσεις σε συνδικάτα στην Ιταλία. Προσωπικά, συσχετίσαμε αυτή τη μορφή εργασίας με την εγχώρια βιομηχανία που αναλύθηκε από τον Μαρξ στο Κεφάλαιο 13 του Κεφαλαίου. Φαίνεται ότι το σύγχρονο εργασιακό τοπίο κινείται προς αυτό που ο Ricardo Antunes αποκαλεί «uberization» της εργασίας – ένα ασταμάτητο επιχειρηματικό modus operandi, το οποίο επιδιώκει κέρδος και την αύξηση της αξίας του κεφαλαίου μέσω μορφών επισφαλούς εργασίας που επεκτείνονται σε παγκόσμια κλίμακα. Επομένως, αυτή η «χρήση» της εργασίας, που προστέθηκε στα νομοθετικά κενά και τις πιθανές επιβλαβείς συνέπειές τους, ευνοεί την εμφάνιση μιας σειράς δυσκολιών που σχετίζονται με την απομακρυσμένη εργασία: εξατομίκευση καθηκόντων, κοινωνική απομόνωση, απώλεια συλλογικής δράσης,αυξημένο φορτίο εργασίας… με συνέπειες στη σωματική και ψυχική υγεία του εργαζομένου. Πιστεύετε ότι αυτή η μορφή εργασίας μπορεί ακόμα να επεκταθεί ή θα μειωθεί απότομα μόλις τελειώσει η πανδημία;

Το ανέφερα ήδη στις προηγούμενες ερωτήσεις.

Θα ήθελα να προσθέσω μερικά σημεία.

Στο πλαίσιο των πολιτικών αναδιάρθρωσής, το κεφάλαιο επιχειρεί και πάλι να δώσει σε υπεργολαβία πολλούς τύπους εργασίας που είναι επιδεκτικοί σε αυτό. Στο τρέχον κοινωνικοπολιτικό κλίμα, αυτή η υπεργολαβία μειώνει τα κόστη του κεφαλαίου και τα μεταθέτει επάνω σε επισφαλείς εργαζόμενους (καθιστώντας τους «επιχειρηματίες του εαυτού τους» και προσπαθώντας να τους ενσταλάξει αυτή η αντιδραστική ιδεολογία).

Ωστόσο, υπάρχουν αντιφάσεις σε αυτήν την πολιτική, καθώς το κεφάλαιο μπορεί να μειώνει τα κόστη του, αλλά χάνει την ικανότητά του να ελέγχει και να κατευθύνει αυτούς τους εργαζόμενους. Το εργοστασιακό σύστημα δημιουργήθηκε με τον καπιταλισμό γιατί μόνο μέσω αυτού θα μπορούσε πραγματικά να λειτουργήσει το διευθυντικό δικαίωμα του καπιταλιστή (και να προχωρήσει η πραγματική υπαγωγή της εργασίας στο κεφάλαιο) και έτσι επιτεύχθηκαν συνεχείς αυξήσεις στην παραγωγικότητα της εργασίας. Το «Uberization» ενέχει τον κίνδυνο απώλειας της ικανότητας του κεφαλαίου να διευθύνει και να ελέγχει αποτελεσματικά την εργασία. Προκειμένου να αποφευχθεί αυτή η πιθανή απώλεια, προστίθενται επιπλέον κόστη επίβλεψης και ελέγχου (κάμερες, εφαρμογές κλπ.). Ο τελικός ισολογισμός δεν είναι καθόλου σίγουρος. Το ίδιο ισχύει για τον ιδεολογικό του αντίκτυπο.

9. Η πανδημία έδειξε πόσο κεντρική είναι ακόμη η εργασία. Αρνήθηκε κατηγορηματικά όλες τις αναλύσεις στο τέλος του έργου που εμφανίστηκε τα τελευταία σαράντα χρόνια. Είναι αυτό περαιτέρω απόδειξη για την εγκυρότητα της εργασιακής θεωρίας της αξίας;

Η Εργασιακή Θεωρία της Αξίας του Μαρξ ισχύει σε κάθε περίπτωση. Η σημερινή δίδυμη κρίση, για άλλη μια φορά, επιβεβαιώνει την κεντρική θέση της εργασίας. Ωστόσο, το κεφάλαιο και τα φερέφωνά του έχουν, ακόμη και πριν από την κρίση, εξαγγείλει το τέλος της εργασίας μέσω της ανύπαρκτης 4ης  βιομηχανικής επανάστασης (για μια κριτική δες https://stavrosmavroudeas.wordpress.com/2019/07/17 / 4η-βιομηχανική-επανάσταση-μύθος-ή-πραγματικότητα / ). Η στροφή προς αυτοματισμό κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19 αύξησε αυτήν την ιδεολογική επίθεση. Εξάλλου, είναι πάντα η φαντασία του καπιταλισμού ένας κόσμος χωρίς την ενοχλητική παρουσία της εργασίας. Το πρόβλημα είναι, όπως δείχνει πολύ εύστοχα ο μαρξισμός, ότι εάν δεν υπάρχουν εργαζόμενοι τότε δεν υπάρχει κεφάλαιο.