Tag Archives: Μαυρουδέας

Δέκα Χρόνια από την Μεγάλη Ύφεση – Ελεύθερος Τύπος 8-9-2018

Ελεύθερος Τύπος 8-9-2018

 

Δέκα χρόνια από τη μεγάλη ύφεση

 

Σταύρος Μαυρουδέας

Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας

στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας

και πρόεδρος της Επιστημονικής Εταιρείας

Πολιτικής Οικονομίας

 

Αυτές τις ημέρες κλείνουν δέκα χρόνια από την μεγάλη παγκόσμια κρίση του 2008 που συγκλόνισε την παγκόσμια οικονομία και που οι επιπτώσεις της εξακολουθούν να την κατατρύχουν. Όπως θα ήταν αναμενόμενο, μία τέτοια μεγάλη παγκόσμια κρίση πυροδότησε μία σειρά συζητήσεων και αντιπαραθέσεων σε μία μεγάλη γκάμα θεμάτων οικονομικής ανάλυσης και πολιτικής μεταξύ των βασικών ρευμάτων της οικονομικής σκέψης.

Κατά κοινή ομολογία, η Ορθόδοξη σήμερα οικονομική αντίληψη απέτυχε δραματικά να προβλέψει την έλευση της κρίσης και ακόμη και την προηγουμένη της εξέδιδε αναλύσεις υποσχόμενες ένα λαμπρό μέλλον για την παγκόσμια οικονομία. Η σημερινή Ορθοδοξία, σε αντίθεση με απλοϊκές θεωρήσεις, δεν είναι ένα καθαρόαιμος Νεοφιλελευθερισμός (καθώς ο δογματισμός του τελευταίου τον κάνει πλήρως αδόκιμο για την άσκηση οικονομικής πολιτικής) αλλά η συνένωση μιας μετριασμένης εκδοχής του με τον εξαιρετικά συντηρητικό Νέο Κεϋνσιανισμό. Εξίσου προβληματική είναι η επίδοση της Ορθοδοξίας στην διαχείριση της κρίσης καθώς σύντομα ακολούθησε η αποκληθείσα δεύτερη «βουτιά» ενώ οι φόβοι για μία νέα παραμένουν μέχρι σήμερα λόγω των ανεπίλυτων δομικών προβλημάτων της οικονομίας.

Το παράδοξο είναι ότι παρά την παταγώδη αποτυχία των Ορθόδοξων οικονομικών η κυριαρχία τους στον πολιτικό και ακαδημαϊκό χώρο όχι μόνο δεν αμφισβητήθηκε αλλά αντιθέτως έγινε ακόμη πιο ασφυκτική. Ιδιαίτερα στον ακαδημαϊκό χώρο η μονήρης αντίληψη τους που αγνοεί πολιτικές και κοινωνικές σχέσεις, περιορίζει την οικονομική ανάλυση στις σχέσεις αγοράς και μόνο και την φτωχαίνει μέσω της κυριαρχίας του μαθηματικού φορμαλισμού επιδίδεται κυριολεκτικά σε Μακαρθικές πρακτικές απέναντι σε κάθε άλλη αντίληψη και ιδιαίτερα απέναντι στην παράδοση της Πολιτικής Οικονομίας. Η τελευταία μελετά την οικονομία θεωρώντας ότι είναι μία κοινωνική και όχι μία ατομιστική διαδικασία, δεν περιορίζεται στις οικονομικές σχέσεις που αναπτύσσονται μόνο στα πλαίσια της αγοράς αλλά συμπεριλαμβάνει το σύνολο των οικονομικών σχέσεων (παραγωγή, κυκλοφορία, διανομή) και, επιπλέον, εντάσσει οργανικά στην ανάλυσή της τις πολιτικές και κοινωνικές σχέσεις που αναπτύσσονται σε μία κοινωνία. Όλα αυτά κάνουν την προσέγγιση της Πολιτικής Οικονομίας πιο ρεαλιστική και με μεγαλύτερες ερμηνευτικές δυνατότητες. Ταυτόχρονα όμως την κάνουν πιο ενοχλητική για κατεστημένα συμφέροντα καθώς αναδεικνύει τις αντιφάσεις και τις συγκρούσεις που υπάρχουν μέσα στο κοινωνικο-οικονομικό σύστημα.

Τα ζητήματα αυτά βρίσκονται στο επίκεντρο των συζητήσεων στα πλαίσια του διεθνούς συνεδρίου ICOPEC 2018 που συνδιοργανώνει η Επιστημονική Εταιρεία Πολιτικής Οικονομίας (ΕΕΠΟ). Τόσο η ΕΕΠΟ όσο και το διεθνές συνέδριο ICOPEC προβάλλουν την ανάγκη μίας κοινωνικής ανάλυσης της οικονομίας σε αντίθεση με τα Ορθόδοξα θέσφατα. Το συνέδριο «ICOPEC 2018» με θέμα «Δέκα χρόνια μετά τη Μεγάλη Ύφεση: Η Ορθόδοξη απέναντι στην Ετερόδοξη Οικονομική» διεξάγεται στο Πάντειο Πανεπιστήμιο και θα ολοκληρωθεί στις 9 Σεπτεμβρίου.

 

Advertisements

Απάντηση σε μία απρόσκλητη εισδοχή

Πριν από μερικές ημέρες συνέγραψα με τον Σέρτζιο Τσεζαρράτο μια απάντηση στον λίβελλο του Μάρκο Ρέβελλι εναντίον των αριστερών επικριτών του ΣΥΡΙΖΑ που θρασύτατα τους χαρακτήριζε ψευδοαριστερούς. Η απάντησή μας δείχνει την παραπλανητικότητα των επιχειρημάτων του Revelli.

Πριν από λίγες ημέρες, αντί του Μ. Ρεβέλι, «αναδύθηκε» εξαίφνης ο Κ. Καλλωνιάτης με ένα κείμενο που επικρίνει το άρθρο μας για την ακαδημαϊσμό. Το κείμενο του δημοσιεύθηκε στη συνέχεια από την ΑΥΓΗ (επίσημη εφημερίδα του ΣΥΡΙΖΑ).

Ακολουθεί η απάντησή μου στην ιστοσελίδα BRAVE NEW EUROPE.

 

Πριν ο αλέκτωρ φωνήσαι … ο Καλλωνιάτης αντί του Ρεβέλι

Επειδή τα φερέφωνα του ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται να έχουν συνήθεια να χρησιμοποιούν ευαγγελικά ρητά, ταιριάζει στην περίπτωση το ακόλουθο: πριν ο αλέκτωρ φωνήσαι … ο Καλλωνιάτης αναδύθηκε πίσω από το Revelli με μια βιαστική απάντηση στην κριτική μας, η οποία δεν μπήκε καν τον κόπο να μεταφράσει αρκετές αναφορές που έμεινα στα ελληνικά αντί της αγγλικής. Γιατί μια τέτοια βιασύνη; Δεν είναι ο Revelli σε θέση να απαντήσει μόνος του; Ή υπάρχει μια λανθάνουσα σχέση μεταξύ του Revelli και ενός δημοσιογράφου του ΣΥΡΙΖΑ, του οποίου τακτική δουλειά είναι να προσπαθεί να αποστομώσει κάθε αριστερή κριτική του ΣΥΡΙΖΑ και ο οποίος από την αρχή υποστήριζε την υποταγή στην τρόικα και την ΕΕ;

Η συζήτηση και η κριτική δεν είναι μόνο απαραίτητες, αλλά ουσιαστικό μέρος της κουλτούρας και της λειτουργίας της Αριστεράς. Όμως η ανοικτή, ειλικρινής και ανιδιοτελής κριτική. Αν ο M.Revelli είναι πρόθυμος να συμμετάσχει σε κάτι τέτοιο είναι περισσότερο από ευπρόσδεκτος. Ωστόσο, οι έμμισθοι κονδυλοφόροι – όπως ο Καλλωνιάτης – δεν είναι. Ιδιαίτερα όταν όχι πριν πολύ καιρό δεν είχαν σχέση με την Αριστερά αλλά με το ΠΑΣΟΚ. Επιπλέον, τα επιχειρήματα του Καλλωνιάτη είναι παραπλανητικά, η χρήση των δεδομένων είναι επιλεκτική (και μερικές φορές υποκείμενη σε μασάζ). Η δε κατηγορία του για αντι-επιστημονικότητα είναι, τουλάχιστον, αλαζονική.

Ωστόσο, σε ένα προσεχές άρθρο θα ασχοληθούμε λεπτομερώς με τα ακόλουθα θέματα: (α) την ανεργία, (β) την κατανομή του εισοδήματος και (γ) την υγεία. Σε όλα αυτά τα πεδία, σε αντίθεση με τα φερέφωνα του ΣΥΡΙΖΑ, οι επιδόσεις του τελευταίου είναι θλιβερές.

ΥΓ. Ο Τσίπρας μπορεί να μην είναι προδότης, αφού αυτός και ο σκληρός πυρήνας του κόμματός του ποτέ στην ουσία δεν ανήκαν στην υπόθεση του λαού και πάντα είχαν συστημικούς δεσμούς και εξαρτήσεις. Παρ’ όλα αυτά, είναι σίγουρα κραυγαλέοι ψεύτες και δημαγωγοί που πρόδωσαν όλες τις επαγγελίες τους και τις υποσχέσεις τους στον ελληνικό λαό.

Ένα σχόλιο στο PRESS TV News σχετικά με την υποτιθέμενη ελληνική έξοδο από το πρόγραμμα της τρόικας

Χθες (21/8/2018) έκανα ένα σύντομο σχόλιο στην PRESS TV News σχετικά με την υποτιθέμενη ελληνική έξοδο από το πρόγραμμα της τρόικας (ΔΝΤ-ΕΕ-ΕΚΤ).

Τα βασικά σημεία του σχολίου είναι τα εξής.

Η υποτιθέμενη έξοδος από το πρόγραμμα της τρόικας είναι μια απάτη. Το πρόγραμμα συνεχίζεται ουσιαστικά καθώς υπάρχουν επιπρόσθετα μέτρα λιτότητας που θα ληφθούν τα επόμενα χρόνια, η αποπληρωμή των δανείων της τρόικας θα διαρκέσει αρκετές δεκαετίες (και δεν είναι εξασφαλισμένη, συνεπώς μία ενδεχόμενη μελλοντική ελληνική χρεωκοπία είναι πάντα στην ατζέντα) και η εποπτεία τουλάχιστον από την ΕΕ (αν το ΔΝΤ εγκαταλείψει το πρόγραμμα όπως αναμένεται) θα συνεχιστεί και για πολλά χρόνια.

Το πρόγραμμα είναι αποτυχία. Ο δηλωμένος στόχος του (μολονότι μπορεί να είναι μυωπικός) ήταν να καταστήσει το ελληνικό δημόσιο χρέος βιώσιμο. Δεν το πέτυχε, καθώς ο τρέχων δείκτης χρέους/ΑΕΠ είναι υψηλότερος από ότι στην αρχή του προγράμματος. Επιπλέον, η λιτότητα έχει αποδυναμώσει την ελληνική οικονομία, καθιστώντας τις αναπτυξιακές δυνατότητες της αμφίβολες.

Οι πανηγυρισμοί της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ και της ΕΕ για την δήθεν επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος είναι μία σκηνοθετημένη απάτη για φτηνούς πολιτικούς και οικονομικούς λόγους.

Ο ελληνικός λαός θα συνεχίσει να σηκώνει το βάρος αυτού του αντιλαϊκού προγράμματος και των πολιτικών που βρίσκονται πίσω του για πολλά χρόνια.

Το βίντεο της συνέντευξης ακολουθεί.

Μνημονιακές δεσμεύσεις χωρίς τέλος – «Καθαρή έξοδος» και άλλα παραμύθια, ΠΡΙΝ 24-6-2018

 

ΠΡΙΝ 24-6-2018

αρ. 1384

 

Μνημονιακές δεσμεύσεις χωρίς τέλος

«Καθαρή έξοδος» και άλλα παραμύθια

 

Σταύρος Μαυρουδέας

 

Από το success story της ΝΔ σε αυτό του ΣΥΡΙΖΑ

Η τυπική ολοκλήρωση του 3ου μνημονίου τον Αύγουστο 2018 δίνει την ευκαιρία (;) στην κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛΛ να προβάλλει και αυτή, όπως η προηγούμενη των ΝΔ-ΠΑΣΟΚ, το δικό της success story, δηλαδή ότι βγάζει την χώρα από την κρίση και ότι η εποχή της αντιλαϊκής λιτότητας περνά. Ο κουτοπόνηρος αυτός ισχυρισμός – όπως και ο ανάλογος των προκατόχων της – βασίζεται σε υποκρισίες και συνειδητά αβάσιμα επιχειρήματα. Φυσικά ενορχηστρωτής και αυτού του success story είναι οι ξένοι πάτρωνες τη ελληνικής ολιγαρχίας (βασικά η ΕΕ) ενώ τα εγχώρια (αυτή την φορά ψευδο-αριστερά) φερέφωνα είναι απλοί οργανοπαίκτες. Βέβαια και οι τελευταίοι, όπως και οι προηγούμενοι, προσπαθούν να πουλήσουν την «μελωδία» τους στον λαό για να εξασφαλίσουν την πολιτική επιβίωση τους. Είναι κυριολεκτικά φαιδρός ο σκυλοκαβγάς ΣΥΡΙΖΑ και ΝΔ για το νέο success story όπου οι δύο εμπλεκόμενοι έχουν ουσιαστικά απλά αλλάξει τις θέσεις τους. Εκεί που ο ΣΥΡΙΖΑ, ως αντιπολίτευση, αποδομούσε το success story των προκατόχων του έρχεται τώρα η ΝΔ – με όχι ουσιαστικά διαφορετικά επιχειρήματα – να κάνει το ίδιο. Αν όμως τα μαλλιοτραβήγματα των εγχώριων οργανοπαικτών μόνο θυμηδία μπορούν να προκαλέσουν, τα πράγματα είναι πολύ πιο σοβαρά μεταξύ των μαέστρων αυτής της φαρσοκωμωδίας. Για πρώτη φορά η αντιπαράθεση όσον αφορά το ελληνικό success story μεταξύ του ΔΝΤ (βλέπε ΗΠΑ) και της ΕΕ παίρνει τόσο μεγάλη διάσταση με το πρώτο να το αμφισβητεί ευθέως και την δεύτερη να το υπερασπίζεται μανιωδώς (προς λύπη της ΝΔ).

 

Η Μαρξιστική ανάλυση δείχνει ότι η ελληνική είναι μία βαθιά δομική κρίση του ελληνικού καπιταλισμού που προέρχεται από (α) την φθίνουσα κερδοφορία του (παρά την αυξημένη εκμετάλλευση της εργασίας) λόγω της υπερσυσσώρευσης κεφαλαίων που δεν μπορούν να επενδυθούν επαρκώς κερδοφόρα και (β) από την ιμπεριαλιστική εκμετάλλευση του ελληνικού υπο-ιμπεριαλισμού μέσα κυρίως στην ευρωπαϊκή ενοποίηση από τους πιο αναπτυγμένους καπιταλισμούς της. Τα αίτια αυτά οδήγησαν στην κρίση (δηλαδή το μπλοκάρισμα της ομαλής λειτουργίας της οικονομίας και την συρρίκνωση των δραστηριοτήτων της). Ο δημόσιος τομέας έσπευσε να στηρίξει την φθίνουσα ιδιωτική καπιταλιστική κερδοφορία με αποτέλεσμα να εκτιναχθούν στα ύψη τα δημοσιονομικά ελλείμματα. Τα τελευταία χρηματοδοτήθηκαν κυρίως με εξωτερικό δανεισμό – λόγω ευρωζώνης – με αποτέλεσμα το δημόσιο χρέος να είναι λιγότερο διαχειρίσιμο. Η κατάρρευση των χρηματοπιστωτικών αγορών οδήγησε στην αδυναμία αναχρηματοδότησης του δημόσιου χρέους και στον κίνδυνο χρεωκοπίας. Συνεπώς, η ελληνική είναι μία δομική κρίση που προήλθε από την πτωτική τάση του ποσοστού κέρδους και επιδεινώθηκε από την προβληματική παραγωγική διάρθρωση της οικονομίας λόγω ένταξης στην ευρωπαϊκή ενοποίηση και την ιμπεριαλιστική οικονομική εκμετάλλευση της από ισχυρότερους καπιταλισμούς. Η δημοσιονομική κρίση και η κρίση (εξωτερικού) ισοζυγίου πληρωμών – τα διαβόητα δίδυμα ελλείμματα – είναι παράγωγα και όχι αίτια της κρίσης.

Αυτή η κρίση δεν έχει ακόμη ξεπεραστεί, όπως δείχνει η στασιμότητα των επενδύσεων (τόσο εγχώριων όσο και ξένων). Χαρακτηριστικά, ο Ακαθάριστος Σχηματισμός Παγίου Κεφαλαίου παραμένει στάσιμος, οι μόνες σημαντικές επενδύσεις που γίνονται είναι κυρίως στον τουριστικό κλάδο (που, παρά τα κουτοπόνηρα φληναφήματα των ξενοδόχων, έχει ασήμαντες επιπτώσεις στην απασχόληση, προκαλεί σημαντικές εισαγωγές από το εξωτερικό, είναι εξαιρετικά ευάλωτος στις επιλογές των μεγάλων tour operators και μάλλον αγγίζει ήδη τα όρια της υπάρχουσας υποδομής) ενώ τα ξένα κεφάλαια έρχονται μόνο όταν παίρνουν «φιλέτα» σε τιμές εξευτελιστικές (και όχι για να στήσουν νέες δραστηριότητες).

Βέβαια η Κυρίαρχη (νεοφιλελεύθερη και νέο-κεϋνσιανή) αντίληψη (και από κοντά και οι επιπόλαιες Ριζοσπαστικές αναλύσεις της χρηματιστικοποίησης και του μετα-κεϋνσιανισμού) δεν μπορούν και δεν θέλουν να δουν όλα τα παραπάνω γιατί τότε θα έπρεπε είτε να αναγνωρίσουν την προβληματική φύση του καπιταλισμού είτε/και τον καταστροφικό ρόλο της ένταξης στην ευρωπαϊκή ενοποίηση. Αντίθετα, εστιάζουν μόνο στο επιφαινόμενο ζήτημα του χρέους. Όλη η αρχιτεκτονική των μνημονίων εστιάζει στην αποφυγή της χρεωκοπίας (δηλαδή στην βιωσιμότητα του χρέους). Η περιορισμένη αναφορά σε διαρθρωτικά προβλήματα αφορά μόνο την ασυδοσία της επιχειρηματικής δραστηριότητας και όχι φυσικά την παραγωγική ανασυγκρότηση (καθώς αυτό θα έθιγε τις επιταγές της ευρωπαϊκής ενοποίησης) και λειτουργεί απλά υποστηρικτικά στην διασφάλιση του χρέους.

Η στρατηγική των μνημονίων μέχρι τώρα έχει επιδείξει μόνο αποτυχίες και γι’ αυτό χρειάζεται διαρκείς αναπροσαρμογές. Η πιο κραυγαλέα απόδειξη της αποτυχίας της είναι ο ίδιος ο βασικός στόχος της (ο λόγος χρέους/ΑΕΠ) που αντί να μειωθεί στα χρόνια των μνημονίων έχει αυξηθεί (από 120% σε περίπου 180%). Για να σωθούν τα προσχήματα η μεν ΕΕ κάνει κυριολεκτικά φαιδρές αναλύσεις βιωσιμότητας χρέους ενώ και το ΔΝΤ έχει εφεύρει έναν ηπιότερο μεσοπρόθεσμο ορισμό βιωσιμότητας. Αυτή η υποκρισία κράτησε αρκετά έτσι ώστε, παρόλο ότι αμφότεροι γνώριζαν ότι το ελληνικό πρόβλημα δεν επιλυνόταν ούτε καν στο ζήτημα του χρέους, να κερδίσουν χρόνο και να αποφύγουν ευρύτερες αναταράξεις στην ΕΕ και στην παγκόσμια οικονομία. Σήμερα όμως η παρόξυνση των ενδο-ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών – ιδιαίτερα με την επιθετική πολιτική Τραμπ – ανατρέπει τους συμβιβασμούς αυτούς. Το ΔΝΤ ξαναθυμήθηκε ότι το πρόβλημα του χρέους δεν επιλύεται και απαιτεί άμεσες και ριζικές λύσεις, δηλαδή να βάλει η ΕΕ το χέρι στην τσέπη. Η ευρύτερη επιδίωξη των ΗΠΑ είναι να γονατίσουν την ΕΕ σαν πιθανό ανταγωνιστή τους. Ιδιαίτερα η Γερμανία ανθίσταται σ’ αυτό αποκλείοντας διαγραφή χρέους και συζητώντας μόνο μία ελεγχόμενη και μικρή αναδιάρθρωση του (επιμήκυνση χρέους, εξομάλυνση της εξυπηρέτησης του ιδιαίτερα μετά το 2023 που η τελευταία αυξάνει δραματικά κλπ.). Επίσης προσπαθεί να κρατήσει το ΔΝΤ μέσα στο ελληνικό πρόγραμμα, κάνοντας έτσι τις ΗΠΑ συνυπεύθυνες και αποκλείοντας έναν πιο αντιπαραθετικό ρόλο τους.

Στη διελκυστίνδα αυτή η ΕΕ προβάλλει ότι το πρόβλημα χρέους έχει ουσιαστικά αντιμετωπισθεί και συνεπώς δεν χρειάζεται τέταρτο μνημόνιο που θα σήμαινε μη-βιωσιμότητα του χρέους και νέα δάνεια. Με τον τρόπο αυτό στηρίζει την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ καθώς τις δίνει την δυνατότητα να κατασκευάσει το δικό της ψευδεπίγραφο success story. Η δε τελευταία εγκαταλείπει ουσιαστικά κάθε στόχο ριζικής αναδιάρθρωσης χρέους και περιορίζεται σε ότι ψίχουλα είναι διατεθειμένοι να δώσουν οι ευρωπαίοι πάτρωνες. Για να δοθεί αυτή η ψεύτικη εικόνα επιτυχίας ωθείται η Ελλάδα στη δημιουργία «μαξιλαριού» μέσω δανεισμού από τις διεθνείς αγορές, ο οποίος είναι ακριβός και θα γίνει ακόμη ακριβότερος καθώς έχει ξεκινήσει κύκλος αύξησης των επιτοκίων και επίσης οι κλυδωνισμοί στην ΕΕ (βλέπε Ιταλία πιο πρόσφατα) πολλαπλασιάζονται. Επιπλέον, σχεδιάζεται ένας μηχανισμός χρηματοδότησης μέσω του ESM που θα ενεργοποιηθεί σε περίπτωση αποτυχίας (και που φυσικά θα συνεπιφέρει επιπρόσθετες δεμσεύσεις).

Ταυτόχρονα, και αντίθετα με τα παραμύθια της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, η εποπτεία θα συνεχισθεί για πολλά χρόνια. Αυτό έχει δηλωθεί από όλες τις επίσημες πλευρές και έχει «σεμνά» αναγνωρισθεί από τον Ευ.Τσακαλώτο. Απλά η εποπτεία θα πάρει άλλη μορφή και θα γίνει λίγο πιο διακριτική (αλλά σε καμία περίπτωση λιγότερο αυστηρή στα καθοριστικά ζητήματα). Όπως διαρρέεται, θα περιλαμβάνει περιοδικές (μάλλον 3μηνιαίες) εκθέσεις που θα αφορούν όλη την ευρεία γκάμα των δεσμεύσεων που έχουν ήδη συνομολογηθεί για αρκετά χρόνια μετά το 2018. Το καρότο του νέου συστήματος εποπτείας δεν περιλαμβάνει δάνεια (αν και θα υπάρχει σχετικό αποθεματικό στον ESMγια περίπτωση κατάφορης αποτυχίας του προγράμματος) αλλά «καραμελίτσες» (όπως επιστροφή των κερδών από τα ευρωπαϊκά δάνεια προς την Ελλάδα και ενδεχόμενες νέες ήπιες διευκολύνσεις στην εξυπηρέτηση του χρέους εάν χρειασθεί).

Με άλλα λόγια, τα μνημόνια θα τελειώσουν τυπικά για να συνεχισθούν ουσιαστικά. Όπως επιβεβαίωσε και το πρόσφατα αναθεωρημένο Μεσοπρόθεσμο Πλαίσιο Δημοσιονομικής Στρατηγικής, οι στόχοι σχετικά με καθοριστικά μακροικονομικά μεγέθη (πρωτογενές πλεόνασμα, εξυπηρέτηση χρέους, ιδιωτικοποιήσεις, φορολογικά έσοδα κλπ.) παραμένουν πάντα εξαιρετικά υψηλοί (και ιδιαίτερα αυτοί που αφορούν την μακροχρόνια επίτευξη πρωτογενών πλεονασμάτων 3.5% του ΑΕΠ και μεσοσταθμικού ρυθμού μεγέθυνσης του ΑΕΠ άνω του 2% είναι ουσιαστικά ανεδαφικοί). Εδώ παραμένουν πάντα και τα ήδη θεσμοθετημένα μαστίγια του μνημονιακού προγράμματος. Η αποτυχία εκπλήρωσης των μακροοικονομικών στόχων επιφέρει αυτόματες περικοπές σε βασικά δημοσιονομικά πεδία (οι περιβόητοι κόφτες που κατασκευάσθηκαν ήδη επί υπουργίας Βαρουφάκη).

 

Ο ΣΥΡΙΖΑ μοιράζει την φτώχεια δεν την περιορίζει

Συνεπώς είναι απλά γελοίες οι διακηρύξεις του ΣΥΡΙΖΑ περί αυξημένης ελευθερίας δημοσιονομικής πολιτικής μετά τον Αύγουστο 2018 που δήθεν θα οδηγήσει σε μείωση της λιτότητας σε βάρος των λαϊκών στρωμάτων. Αντιθέτως, στο άμεσο μέλλον προβλέπεται η ουσιαστική μείωση του αφορολόγητου από το 2020 (αλλά ενδεχομένως και νωρίτερα) που θα αυξήσει περαιτέρω την φορολογική ληστεία των λαϊκών εισοδημάτων. Επίσης έχει συνομολογηθεί η γενικευμένη μείωση των συντάξεων (της τάξης των 2.5 δις) από το 2019 μέσω της δραστικής μείωσης της «προσωπικής διαφοράς» και ορισμένων άλλων αλχημειών του νομοθετικού εκτρώματος Κατρούγκαλου.

Αυτό το οποίο ουσιαστικά κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ, και θα ήθελε να το πουλήσει ως δώρο στο μέλλον, είναι το μοίρασμα της φτώχειας και όχι ο περιορισμός της. Στην προσπάθεια του να δημιουργήσει και δικά του πελατειακά δίκτυα – ανάλογα με αυτά των άλλων συστημικών κομμάτων – αναδιανέμει ψίχουλα από κάποια στρώματα προς κάποια άλλα. Ιδιαίτερα επιδιώκει να εξαγοράσει με ξεροκόμματα πληβειακά στρώματα διαλύοντας κάθε ταξική συνείδηση τους και οδηγώντας τα κυριολεκτικά στην λουμπενοποίηση. Είναι χαρακτηριστική η πολιτική του στο κρίσιμο ζήτημα της απασχόλησης όπου παρουσιάζεται μείωση της ανεργίας που οφείλεται αφενός στην αύξηση της μετανάστευσης (που δεν είναι μόνο πλέον brain drain) και αφετέρου σε δημιουργία περιστασιακών, ουσιαστικά ανασφάλιστων, κακοπληρωμένων και με άθλιες συνθήκες θέσεων εργασίας.

Φυσικά την ίδια ώρα – και βέβαια με πιο σοβαρά ανταλλάγματα – επιδιώκει να ενδυναμώσει και να διευρύνει τους δεσμούς του με μερίδες του ελληνικού κεφαλαίου. Χαρακτηριστικά, οι κυβερνητικοί χαριεντισμοί με τους κατά Ωνάση «καρχαρίες» του εφοπλισμού γνωρίζουν λαμπρές στιγμές, όπως άλλωστε και η ασυδοσία και η κραυγαλέα φοροαποφυγή των τελευταίων.

 

Η κρίση είναι εδώ, αναζητείται η θρυαλλίδα

Η ελληνική κρίση, παρά τις μυθοπλασίες των συστημικών κέντρων και της Κυρίαρχης οικονομικής σκέψης (αλλά και αρκετών τυχοδιωκτών Ριζοσπαστών), κάθε άλλο παρά έχει ξεπεραστεί. Η «κρίσιμη μάζα» που την προκάλεσε παραμένει πάντα στη θέση της και μπορεί οποιαδήποτε στιγμή να ξαναεκραγεί. Η πιθανότητα αυτή αυξάνεται και λόγω διεθνών εξελίξεων καθώς οι ενδο-ιμπεριαλιστικές συγκρούσεις οξύνονται ραγδαία και επίσης ο φόβος ενός νέου παγκόσμιου κραχ επιστρέφει. Αυτό που λείπει προς το παρόν από αυτή την «κρίσιμη μάζα» είναι η θρυαλλίδα για μία νέα έκρηξη της που θα ξανα-αναστατώσει τις πολιτικο-κοινωνικές ισορροπίες του συστήματος.

Το ερώτημα είναι αν αυτή την φορά θα υπάρχει εκείνη η Αριστερά που θα είναι άξια του ονόματος της και που θα μπορέσει να μην αφήσει τις λαϊκές μάζες να πέσουν στην παγίδα είτε ενός (νέου;) ΣΥΡΙΖΑ είτε στον εντεινόμενο κίνδυνο μίας «ακροδεξιάς με γραβάτα» και που θα μπορέσει να τις οδηγήσει σε ένα απελευθερωτικό μέλλον. Η ανατρεπτική Αριστερά στη χώρα μας απέτυχε στην προηγούμενη φάση να παίξει τον ρόλο. Δεν μπόρεσε να ξεπεράσει δεκαετίες αδυναμιών και αρχαίας σκουριάς. Θα καταφέρει αυτή την φορά να ξεπεράσει τις αδυναμίες της;

Η ιστορία και ο λαός συγχωρούν αυτούς που έντιμα κάνουν λάθη. Δεν συγχωρούν όμως ποτέ αυτούς που δεν μαθαίνουν από τα λάθη τους και τα επαναλαμβάνουν.

 

Ηχογράφηση ομιλίας στην εκδήλωση της Ταξικής Κίνησης για τις εξελίξεις στην Αν. Μεσόγειο και το ενδεχόμενο του πολέμου

Στο ακόλουθο βίντεο υπάρχει η ηχογράφηση της ομιλίας μου στην Εκδήλωση της Ταξικής Κίνησης για τις εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο και το ενδεχόμενο του πολέμου (27/4/2018)

Ανταγωνιστικές ερμηνείες και στρατηγικές για την ελληνική κρίση και το πρόβλημα του παραγωγικού μοντέλου – Στ.Μαυρουδέας

Σταύρος Μαυρουδέας. (Συγγραφέας κεφ. 5 στην έκδοση Greece In the 21st Century. The politics and Economics of a Crisis, Routledge Books): Ανταγωνιστικές ερμηνείες και στρατηγικές για την ελληνική κρίση και το πρόβλημα του παραγωγικού μοντέλου

Η ηχογράφηση της παρέμβασης μου στην βιβλιοπαρουσίαση του Greece In the 21st Century. The politics and Economics of a Crisis, Routledge Books, 17 Απρίλη 2018 ώρα: 18.30-21.00, Αμφιθέατρο Σάκη Καράγιωργα ΙΙ, Πάντειο Πανεπιστήμιο

 

 

Οι κομμουνιστές απέναντι στον πόλεμο – Σταύρος Μαυρουδέας

Οι κομμουνιστές απέναντι στον πόλεμο

 

Σταύρος Μαυρουδέας

Απρίλιος 2018

 

Τα τελευταία χρόνια έχουν πυκνώσει τα σύννεφα του πολέμου πάνω από την ευρύτερη περιοχή της χώρας μας. Εκτός από την μονίμως αιμάσουσα Μέση Ανατολή, την Βόρεια Αφρική, τα Βαλκάνια, τις συγκρούσεις στο μαλακό υπογάστριο της πρώην Σοβιετικής Ένωσης έρχεται να προστεθεί και η νέα όξυνση των ελληνοτουρκικών σχέσεων και οι πιθανότητες θερμού επεισοδίου.

Ο καπιταλισμός δείχνει για άλλη μία φορά το αποτρόπαιο πρόσωπο του. Έχει δείξει αιώνες πλέον ότι, αντίθετα με τις ψευδαισθήσεις του κλασσικού φιλελευθερισμού αλλά και των σύγχρονων ιεροκηρύκων του, το κεφάλαιο τα πάει πολύ καλά με τον πόλεμο καθώς ο τελευταίος αποτελεί μία εξαιρετικά επικερδή επιχείρηση. Επιπλέον, το διεθνές σύστημα του καπιταλισμού, ο ιμπεριαλισμός, λειτουργεί επεκτείνοντας την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο στην εκμετάλλευση χωρών από άλλες χώρες. Και ο πόλεμος είναι άσφαλτο εργαλείο για την τελευταία.

Αντίθετα με τους δεξιούς αλλά και τους κοσμοπολίτες ψευδοαριστερούς κήρυκες της παγκοσμιοποίησης, η τελευταία αντί για ένα πιο ενωμένο και ειρηνικό κόσμο έφερε έναν ακόμη μεγαλύτερο κατακερματισμό και οξύτερες συγκρούσεις. Άλλωστε τα μακροχρόνια προβλήματα της καπιταλιστικής κερδοφορίας και ιδιαίτερα η τελευταία μεγάλη παγκόσμια καπιταλιστική κρίση όξυναν τους ιμπεριαλιστικούς αναταγωνισμούς και φέρνουν πιο κοντά τις πολεμικές περιπέτειες. Αποτέλεσμα αυτών των εντεινόμενων ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών είναι η δημιουργία ή η αναζωπύρωση μίας σειράς εθνικών ζητημάτων. Οι μεγάλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις καταπατούν εθνικά κυριαρχικά δικαιώματα (η χώρα μας είναι μία χαρακτηριστική περίπτωση μειωμένης εθνικής κυριαρχίας) αλλά και αναζωπυρώνουν υπαρκτά είτε ανύπαρκτα εθνικά ζητήματα με σκοπό τον τεμαχισμό χωρών και την αναδιάταξη του γεωπολιτικού σκηνικού.

Οι λαοί δεν έχουν κανένα συμφέρον από τους ανταγωνισμούς και τις πολεμικές συγκρούσεις των αστικών τάξεων των χωρών τους. Άλλωστε είναι αυτοί που θα θυσιαστούν σαν φθηνό κρέας για τα κανόνια, όταν τα παιδιά της αστικής τάξης θα κρύβονται σε πρόσφορους «παραδείσους», έτσι ώστε να διαμορφωθούν οι νέοι συσχετισμοί δύναμης και οι νέοι συμβιβασμοί μεταξύ των αστικών τάξεων.

Οι κομμουνιστές είναι σταθερά αντίθετοι στους πολέμους που γεννά ο καπιταλιστικός ιμπεριαλισμός. Παλεύουν για την ειρήνη και την φιλία των λαών ενάντια στις αστικές τάξεις τους. Η πάλη για την ειρήνη είναι αναπόσπαστο στοιχείο του αγώνα για τον σοσιαλισμό.

Στην δική μας γωνιά του κόσμου η χώρα και ο λαός μας έχουν πληρώσει πολλές φορές και πολύ ακριβά τις πολεμοκάπηλους τυχοδιωκτισμούς της ελληνικής αστικής τάξης. Οι «μεγάλες ιδέες» της τελευταίας είναι πληρωμένες ακριβά με το αίμα των παιδιών του λαού και έχουν οδηγήσει σε τεράστιες εθνικές καταστροφές. Ιδιαίτερα ο μακρόχρονος ανταγωνισμός ανάμεσα στον ελληνικό και τον τουρκικό υπο-ιμπεριαλισμό για την ηγεμονία στην ευρύτερη περιφέρεια έχει αιματοκυλήσει επανειλημμένα την περιοχή.

Σήμερα, στον απόηχο της όξυνσης των ιμπεριαλιστικών συγκρούσεων και της καπιταλιστικής κρίσης, ο ανταγωνισμός αυτός οξύνεται επικίνδυνα. Οι συγκρούσεις των μεγάλων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων (της Ρωσίας συμπεριλαμβανόμενης) αυξάνουν στην περιοχή τόσο για γεωπολιτικές όσο και για οικονομικές σφαίρες επιρροής. Στα πλαίσια αυτά η τουρκική αστική τάξη επιδεικνύει σήμερα αυξημένη επιθετικότητα καθώς είναι πιο ισχυρή οικονομικά από τον καταβεβλημένο από την κρίση ελληνικό καπιταλισμό και ταυτόχρονα πιο αυτοτελής από τα μεγάλα ιμπεριαλιστικά κέντρα. Επιδιώκει να εκμεταλλευθεί την υπεροχή της αναδιατάσσοντας ακόμη και τα σύνορα. Από την πλευρά της η ελληνική αστική τάξη αδυνατεί να την παρακολουθήσει, όχι γιατί δεν θα το ήθελε αλλά γιατί δεν μπορεί επί του παρόντος να το κάνει. Έτσι επιλέγει, ιδιαίτερα με την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, να γίνει το πιο πιστό σκυλί του Δυτικού και κυρίως του αμερικανικού ιμπεριαλισμού. Η κυβέρνηση Τσίπρα έχει ξεπεράσει σε εθελοδουλεία ακόμη και την κυβέρνηση Γ.Παπανδρέου και έχει δώσει τα πάντα στις ΗΠΑ και στους Ισραηλινούς συμμάχους τους κάνοντας την χώρα ένα ξέφραγο αμπέλι. Έχουν την ψευδαίσθηση ότι έτσι αποκτούν πλάτες στον ανταγωνισμό τους με την τουρκική αστική τάξη. Ξεχνούν ότι τα πιστά σκυλιά εύκολα γίνονται αναλώσιμα θύματα στους ανταγωνισμούς των μεγάλων. Ξεχνούν ακόμη και την όχι πολύ μακρινή εμπειρία της Μικρασιατικής καταστροφής. Άλλωστε η σημερινή «ευρωπαϊκή Μεγάλη Ιδέα» της ελληνικής αστικής τάξης όχι μόνο έχει καταστρέψει την χώρα και τον λαό αλλά, έδωσε και περιθώρια στην ανάπτυξη της επιθετικότητας της αστικής τάξης και έκανε την χώρα παίγνιο στα χέρια των μεγάλων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων. Στα πλαίσια αυτά η ένταξη της πολυβασανισμένης Κύπρου στην ΕΕ αντί να διώξει έφερε πιο κοντά τον κίνδυνο του πολέμου κάνοντας την ένα νατοϊκό αεροπλανοφόρο αλλά και ένα πεδίο σκυλίσιων ανταγωνισμών για την οικονομική εκμετάλλευση ιδιαίτερα ενεργειακών αποθεμάτων.

Έτσι το σύνολο της αστικής τάξης στοιχίζεται πίσω από τις ΗΠΑ και την ΕΕ στο παιχνίδι αντιπαράθεσης και συμβιβασμού που παίζουν αυτές με την τουρκική αστική τάξη. Ιδιαίτερα οι ΗΠΑ στην αρχή προσπάθησαν να ενσωματώσουν στους σχεδιασμούς τους τα νέα ερντογανικά τζάκια της τουρκικής αστικής τάξης. Στη συνέχεια προσπάθησαν να ανατρέψουν τον Ερντογάν με το πρόσφατο αποτυχημένο πραξικόπημα όταν είδαν ότι ο τελευταίος αποκτά επικίνδυνη αυτονομία. Τώρα, τόσο οι ΗΠΑ όσο και η ΕΕ, παίζουν ένα παιχνίδι γάτας και ποντικιού με την Τουρκική αστική τάξη προβάλλοντας ταυτόχρονα συμφωνίες και απειλές με σκοπό να επαναδεσμεύσουν την τουρκική αστική τάξη στο άρμα τους. Στο παιχνίδι αυτό σέρνεται από πίσω δουλικά και άκριτα η ελληνική αστική τάξη και ιδιαίτερα η βαθύτατα αμερικανόδουλη κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. Η τελευταία αρχικά «έγλειψε» βλακωδώς τον Ερντογάν με την εντελώς άστοχη επίσκεψη του στην Αθήνα και συνέχισε την ήδη ενισχυμένη από την προηγούμενη κυβέρνηση ΝΔ-ΠΑΣΟΚ συνεργασία στην καταστολή τουρκικών αριστερών οργανώσεων. Όταν βρέθηκε στο στόχαστρο των διεκδικήσεων της τουρκικής αστικής τάξης πέρασε σπασμωδικά, και κατά αμερικανική εντολή, στην αντίπερα όχθη των εθνικιστικών παροξυσμών και των ανόητων λεονταρισμών. Ελπίζει ότι έτσι θα προστατευθεί και ενδεχομένως θα λάβει κάποιο «κοκαλάκι» από τους μεγάλους ιμπεριαλιστές πάτρωνες. Ξεχνά ότι έτσι ξεκίνησε η τραγωδία της Κύπρου με την αμερικανοκίνητη χούντα Ιωαννίδη και το αιματοβαμμένο πραξικόπημα της στην Κύπρο.

Οι κομμουνιστές είναι σταθερά αντίθετοι σε όλους αυτούς τους τυχοδιωκτισμούς. Η φιλία του ελληνικού και του τουρκικού λαού και η συνεργασία των επαναστατικών και κομμουνιστικών ρευμάτων τους ενάντια στις αστικές τάξεις τους είναι βασική συντεταγμένη της δράσης τους. Η απεμπλοκή της Ελλάδας από διακρατικούς ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς, όπως το ΝΑΤΟ, το διώξιμο των στρατιωτικών βάσεων και η μη-συμμετοχή σε πολεμοκάπηλες ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις σε άλλες χώρες είναι βασικοί άμεσοι στόχοι τους. Αντίθετα με ότι μηρυκάζει η ελληνική αστική τάξη, καμία προστασία της εθνικής κυριαρχίας δεν δίνουν όλοι αυτοί οι ιμπεριαλιστές μαστροποί. Δεν έδωσε στο παρελθόν και δεν πρόκειται να δώσει και τώρα. Γι’ αυτό οι κομμουνιστές οφείλουν να είναι σταθερά αντίθετοι σε κάθε πολεμικό τυχοδιωκτισμό της ελληνικής αστικής τάξης και να πείσουν την ελληνική εργατική τάξη και τα λαϊκά στρώματα για το ότι πρέπει να αντιταχθεί και να αποτρέψει κάθε τέτοιο εγχείρημα.

Ταυτόχρονα όμως οι κομμουνιστές δεν χαρίζουν το ζήτημα της πατρίδας στην αστική τάξη. Οι εργαζόμενοι έχουν τόπο, το κεφάλαιο δεν έχει πατρίδα. Οι εργαζόμενοι αγαπούν την πατρίδα τους ακριβώς γιατί σέβονται όλες τις πατρίδες. Η αστική τάξη και τα εθνικιστικά τσιράκια της δεν έχουν κανένα πατριωτισμό και το έχουν αποδείξει πολλές φορές στο παρελθόν όταν έγιναν τα πιστά τσιράκια ξένων κατακτητών αιματοκυλώντας με τα τάγματα αλητείας τους την χώρα και τον λαό για να μπορέσουν να διατηρήσουν, πάντα υπό ξένη επικυριαρχία, την εξουσία τους επάνω στην χώρα. Ο εργατικός και λαϊκός πατριωτισμός είναι ο μόνος που υπεράσπισε την χώρα όχι για να κατακτήσει άλλες χώρες και λαούς αλλά για να εξασφαλίσει το αναφαίρετο δικαίωμα όλων των λαών να ζουν ειρηνικά, ελεύθεροι και ανεξάρτητοι στον τόπο τους. Σ’ αυτή την υπεράσπιση της πατρίδας των εργαζομένων οι έλληνες κομμουνιστές έχουν δώσει ανυπολόγιστες και ανιδιοτελείς θυσίες που έχουν μείνει βαθιά χαραγμένες στη λαϊκή μνήμη.

Απέναντι σε κάθε επιβουλή της εδαφικής ακεραιότητας μέσα στα πλαίσια των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών είναι προφανές ότι η θέση των κομμουνιστών είναι στην πρώτη γραμμή στην πάλη για την αποτροπή της. Αυτό σημαίνει πάλη για την ειρήνη και την φιλία των λαών, πάλη για την αποτροπή των πολεμοκάπηλων τυχοδιωκτισμών των αστικών τάξεων και για την ανατροπή των τελευταίων, πάλη για την εθνική ανεξαρτησία από ιμπεριαλιστικές κηδεμονίες, πάλη για το απαραβίαστο των συνόρων και την αποτροπή εισβολών και κατακτήσεων. Βασικός οδηγός στην πάλη αυτή πρέπει να είναι η αυτονομία της κομμουνιστικής πολιτικής από αστικούς σχεδιασμούς και ψεύτικα και εχθρικά διλήμματα.  Στην υπεράσπιση της πατρίδας οι κομμουνιστές και οι εργαζόμενοι δεν πρέπει ποτέ να ξεχνούν ότι «εκείνος που για τον εχθρό μιλάει είναι ο ίδιος τους ο εχθρός». Ιδιαίτερα στην περίπτωση της χώρας μας οι Έλληνες κομμουνιστές μαζί με την υπεράσπιση της εδαφικής ακεραιότητας θα πρέπει να δείξουν ότι είναι τα βρώμικα παιχνίδια της ελληνικής αστικής τάξης που την θέτουν σε κίνδυνο (αφού άλλωστε έχουν ήδη εκποιήσει την εθνική ανεξαρτησία στην τρόικα). Ο μόνος τρόπος για να ζήσει ο λαός μας ελεύθερος, κυρίαρχος και με αξιοπρέπεια σ’ αυτή την γωνιά του κόσμου είναι εν τέλει να ξεφορτωθεί την ελληνική ολιγαρχία που πάντα αντιμετώπιζε τον λαό και την χώρα σαν ένα αναλώσιμο στην κυνήγι της συσσώρευσης πλούτου στα δικά της χέρια.