«Χρηματιστικοποίηση: ένας αδιέξοδος δρόμος για την Μαρξιστική Πολιτική Οικονομία» – ΑΠΘ

 

 

 

 

 

 

 

Στις 15-18/3/2019 ο Σύλλογος Μεταπτυχιακών & Υποψηφίων Διδακτόρων του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης του ΑΠΘ διοργάνωσε ένα εξαιρετικά πλούσιο και ενδιαφέρον συνέδριο με κεντρικό θέμα «Όψεις της κρίσης: Πολιτική, Ιδεολογία, Κοινωνία».

Στον παρακάτω σύνδεσμο βρίσκεται η παρουσίαση της εισήγησης που προσκλήθηκα να κάνω με θέμα «Η Υπόθεση της Χρηματιστικοποίησης: ένας αδιέξοδος δρόμος για την Μαρξιστική Πολιτική Οικονομία».

https://www.scribd.com/document/402284143/%CE%A0%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CE%91%CE%A0%CE%98-2019-%CE%A7%CF%81%CE%B7%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CF%80%CE%BF%CE%AF%CE%B7%CF%83%CE%B7

Η παρουσίαση της εισήγησης, πίσω από τον παραπλανητικό ελληνικό τίτλο, είναι στα αγγλικά.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Το συνέδριο ολοκληρώθηκε την Κυριακή το βράδυ με ένα στρογγυλό τραπέζι αποτίμησης του. Το κοινό συμπέρασμα του ήταν η ανάγκη διεύρυνσης και εμβάθυνσης των κριτικών προσεγγίσεων στις κοινωνικές επιστήμες καθώς και επικοινωνίας μεταξύ των διαφορετικών κλάδων τους.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Advertisements

«Χρηματιστικοποίηση: ένας αδιέξοδος δρόμος για την Μαρξιστική Πολιτική Οικονομία» – ΑΠΘ 16/3/2019 12:30-13:30

 

 

 

 

 

Ο Σύλλογος Μεταπτυχιακών Φοιτητών & Υποψ. Διδακτόρων του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών του ΑΠΘ διοργανώνει συνέδριο με θέμα «Όψεις της κρίσης: Πολιτική, Ιδεολογία, Κοινωνία» στις 15-17/3/2019.

Το συνέδριο θα γίνειστο ΚΕΔΕΑ του ΑΠΘ (3ης Σεπτεμβρίου, Πανεπιστημιούπολη) http://kedea.rc.auth.gr/

Στα πλαίσια του συνεδρίου θα μιλήσω το Σάββατο (12:30-13:30) με θέμα «Η Υπόθεση της Χρηματιστικοποίησης: ένας αδιέξοδος δρόμος για την Μαρξιστική Πολιτική Οικονομία»

Το πλήρες πρόγραμμα του συνεδρίου ακολουθεί.

 

 

 

 

 

 

 

 

Σχετικό βοηθητικό υλικό για το αντικείμενο της διάλεξης μου βρίσκεται στους πάρακατω συνδέσμους:

 

‘The Financialisation Hypothesis and Marxism: a positive contribution or a Trojan Horse?’ – S.Mavroudeas, 2nd World Congress on Marxism, Peking University, 5-6 May 2018

https://stavrosmavroudeas.wordpress.com/2018/05/09/the-financialisation-hypothesis-and-marxism-a-positive-contribution-or-a-trojan-horse-s-mavroudeas-2nd-world-congress-on-marxism-peking-university-5-6-may-2018/

 

Η «χρηματιστικοποίηση», η μετατροπή της εργασίας σε κεφάλαιο και η ελληνική περίπτωση – ΤΕΤΡΑΔΙΑ ΜΑΡΞΙΣΜΟΥ νο.1

https://stavrosmavroudeas.wordpress.com/2016/06/06/%ce%b7-%cf%87%cf%81%ce%b7%ce%bc%ce%b1%cf%84%ce%b9%cf%83%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%bf%cf%80%ce%bf%ce%af%ce%b7%cf%83%ce%b7-%ce%b7-%ce%bc%ce%b5%cf%84%ce%b1%cf%84%cf%81%ce%bf%cf%80%ce%ae-%cf%84-2/

 

«4η Βιομηχανική Επανάσταση: Μύθος ή Πραγματικότητα;» Μαυρουδέας Σταύρος – Ημερίδα ΕΟΕΔΕ

Ακολουθεί παρακάτω το κείμενο και οι σύνδεσμοι της παρουσίαση της εισήγησης «4η Βιομηχανική Επανάσταση: Μύθος ή Πραγματικότητα;» (Μαυρουδέας Σταύρος) στην Ημερίδα που διοργάνωσε η ΕΟΕΔΕ στις 15/2/2019 στη Θεσσαλονίκη

 

 

Ένωση Οικονομολόγων Εκπαιδευτικών Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης

(ΕΟΕΔΕ)

Τμ. Μακεδονίας – Θράκης

 

Επιστημονική ημερίδα: «Η οικονομία στον ορίζοντα της 4ης βιομηχανικής επανάστασης»

Θεσσαλονίκη, 15/2/19

 

 

4η βιομηχανική επανάσταση: Μύθος ή Πραγματικότητα;

 

Σταύρος Μαυρουδέας

καθ. Πολιτικής Οικονομίας

Πάντειο Πανεπιστήμιο

Τμ. Κοινων. Πολιτικής

e-mail: s.mavroudeas@panteion.gr

 

 

Περίληψη

Ο όρος «4η βιομηχανική επανάσταση» είναι εξαιρετικά δημοφιλής σήμερα. Προτάθηκε από τον Klaus Schwab (πρόεδρο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ του Νταβός) και υποστηρίζει ότι η σημερινή οικονομία διανύει ένα θεμελιακό τεχνολογικό μετασχηματισμό γιατί δημιουργούνται κυβερνο-φυσικά συστήματα (cyber-physical systems) που ενοποιούν την φυσική, την ψηφική και την βιολογική διάσταση (ρομπότ, τεχνητή νοημοσύνη, νανοτεχνολογία, Internet of Things, εκτυπώσεις 3D, πλήρως αυτόματα οχήματα κλπ.). Υποστηρίζεται ότι αυτός ο τεχνολογικός μετασχηματισμός επαναστατικοποιεί τις δυνατότητες της οικονομίας και ανοίγει μεγαλύτερες δυνατότητες οικονομικής μεγέθυνσης. Ταυτόχρονα όμως συζητείται κατά πόσο αυτό ωφελεί όλες τις κατηγορίες χωρών και όλες τις κοινωνικές τάξεις ή εάν αυξάνονται οι αντίστοιχες ανισότητες.

Πίσω όμως από τα πρωτοσέλιδα δημοσιεύματα, μία πιο κριτική μελέτη διαπιστώνει ότι είναι η πολλοστή φορά που εξαγγέλθηκε μία 4η βιομηχανική επανάσταση και ότι όλες οι προηγούμενες διαψεύσθηκαν. Στο πεδίο της οικονομικής ανάλυσης το «παράδοξο Solow» επισήμανε την αφερεγγυότητα των προηγούμενων επαγγελιών της.

Η εισήγηση αυτή εξετάζει κατά πόσο ισχύει η υπόθεση περί 4ης βιομηχανικής επανάστασης σήμερα. Επίσης αναλύει υπό ποιες προϋποθέσεις μία ριζοσπαστική τεχνολογική μεταβολή ωφελεί την μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία και υπό ποιες όχι.

 

 

  1. Η 4η Βιομηχανική Επανάσταση: μία δημοσιογραφική επιτυχία

Ο όρος «4η βιομηχανική επανάσταση» είναι εξαιρετικά δημοφιλής σήμερα. Προτάθηκε από τον Klaus Schwab (πρόεδρο του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ του Νταβός) το 2015 στο Νταβός και δημοσιεύθηκε αρχικά σε ένα άρθρο στο Foreign Affairs και δύο χρόνια μετά σε ένα βιαστικά γραμμένο βιβλίο. Υποστηρίζει ότι η σημερινή οικονομία διανύει ένα θεμελιακό τεχνολογικό μετασχηματισμό γιατί δημιουργούνται κυβερνο-φυσικά συστήματα (cyber-physical systems) που ενοποιούν την φυσική, την ψηφική και την βιολογική διάσταση (ρομπότ, τεχνητή νοημοσύνη, νανοτεχνολογία, Internet of Things, εκτυπώσεις 3D, πλήρως αυτόματα οχήματα κλπ.). Οι αλλαγές αυτές υποστηρίζεται ότι είναι τόσο βαθιές που δεν έχει ξαναϋπάρξει στην ιστορία περίοδος που να εμπεριέχει ταυτόχρονα τόσες πολλές δυνατότητες και κινδύνους. Συγκεκριμένα, υποστηρίζεται ότι αυτός ο τεχνολογικός μετασχηματισμός επαναστατικοποιεί τις δυνατότητες της οικονομίας και ανοίγει μεγαλύτερες δυνατότητες οικονομικής μεγέθυνσης. Ταυτόχρονα όμως συζητείται κατά πόσο αυτό ωφελεί όλες τις κατηγορίες χωρών και όλες τις κοινωνικές τάξεις ή εάν αυξάνονται οι αντίστοιχες ανισότητες.

 

  1. Δεν είναι όμως και ένα επιστημονικό εύρημα

Δεν υπάρχουν πειστικά στοιχεία που να πιστοποιούν ότι οι δημοσιολογικοί διθύραμβοι επιβεβαιώνονται εμπειρικά. Τα όποια στοιχεία αναφέρονται είναι επιλεκτικά και εξαιρετικά περιορισμένα χρονικά. Είναι απλά μία υπόθεση.

Αντί για δημοσιολογικές και πολιτικές πομφόλυγες θα ήταν προτιμότερο να προβληματισθεί κανείς για την παταγώδη διάψευση όλων των προηγούμενων σύγχρονων εξαγγελιών μίας νέας τεχνολογικής επανάστασης βασισμένης στην πληροφορική.

Η ιδέα αυτή είναι παλιά. Πρωτοεμφανίσθηκε ήδη από την δεκαετία του 1960. Όμως εκεί που απέκτησε την μεγαλύτερη δημοτικότητα και προσπαθήθηκε να τεκμηριωθεί εμπειρικά ήταν στην δεκαετία του 1990 με την ταμπέλα της «Νέας Οικονομίας» (New Economy) που υποτίθεται ότι βασίζεται στην πληροφορική, την βιοτεχνολογία και τις τηλεπικοινωνίες. Συνοδεύθηκε από την ουρανομήκη άνοδο των χρηματιστηρίων – ιδιαίτερα στο τμήμα των νέων τεχνολογιών (NASDAQ). Επαγγέλθηκε το τέλος του οικονομικού κύκλου και μία αέναη διατηρήσιμη μεγέθυνση. Οι προβλέψεις αυτές διαψεύσθηκαν πλήρως. Το 2001 ήλθε η κατάρρευση της φούσκας του dot.com. Επιπλέον, οι οικονομικές κυκλικές διακυμάνσεις ποτέ δεν καταργήθηκαν ενώ η κρίση επέστρεψε στην πιο οξυμένη μορφή της το 2008.

Ενδεικτική είναι η πορεία του δείκτη NASDAQ (composite):

 

Το εμπειρικό έδαφος στο οποίο δοκιμάσθηκε η υπόθεση της «Νέας Οικονομίας» ήταν η οικονομία των ΗΠΑ. Και εκεί ακριβώς διαψεύσθηκε οικτρά. Όπως εύστοχα παρατήρησε ο Solow (1987) «μπορείς να δεις τους υπολογιστές παντού εκτός από τις στατιστικές παραγωγικότητας». Πιο συγκεκριμένα, η αύξηση της παραγωγικότητας στην αμερικανική οικονομία από τα μέσα του 1970 και μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του 1990 ήταν μηδαμινή. Αυτό ονομάσθηκε το «παράδοξο της παραγωγικότητας» ή το «παράδοξο Solow» και έκτοτε κατατρύχει όλες τις υποθέσεις περί μιας νέας τεχνολογικής επανάστασης βασισμένης στην πληροφορική.

 

Η υπόθεση της «Νέας Οικονομίας» προσπάθησε να ορθοποδήσει στα μέσα της δεκαετίας του 1990 με μία περιστασιακή ανάκαμψη της παραγωγικότητας στις ΗΠΑ. Όμως, όπως έδειξε ο R.Gordon (2000), εάν γίνουν ορισμένες αναγκαίες τεχνικές διορθώσεις (χρήση υπολογιστών, οικονομικός κύκλος, αλλαγή τύπου μέτρησης), η αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας (σε διάκριση από την συνολική παραγωγικότητα συντελεστών [total factor productivity που υπολογίζει ο Solow αλλά και η οποία δείχνει παρόμοια ευρήματα) δεν υπάρχει εκτός του τομέα παραγωγής υπολογιστών. Το μόνο που αυξήθηκε ήταν η παραγωγικότητα στην παραγωγή υπολογιστών που απλά υποκατέστησε άλλα μέσα παραγωγής χωρίς να αυξάνει την παραγωγή και την συνολική παραγωγικότητα.

 

Οι προσπάθειες των υποστηρικτών της «Νέας Οικονομίας» (π.χ. Brynjolfsson and McAfee (2011) να αντικρούσουν τα επιχειρήματα αυτά (επικαλούμενοι προβλήματα μέτρησης, υστερήσεις στην εφαρμογή των νέων τεχνολογιών κλπ.) απέτυχαν. Τα εμπειρικά στοιχεία εξακολουθούν να απογοητεύουν. Έτσι ακόμη και υποστηρικτές της προηγούμενης επίλυσης του «παραδόξου Solow» (π.χ. Acemoglou et al (2014)) μιλούν για επιστροφή του. Πιο συγκεκριμένα, για δεκαετίες η παραγωγικότητα στις ΗΠΑ αυξανόταν κατά περίπου 2.1% ετησίως. Από το 2004 μέχρι το 2014 υποχώρησε στο 1.2%. Ιδιαίτερα από το 2011 έχει υποχωρήσει στο 0.6% (Acemoglu et al. (2014)).

 

 

 

 

 

Επιπλέον, έχει δειχθεί ότι – είτε σε όρους παραγωγικότητας της εργασίας είτε σε όρους TFP) οι προηγούμενες περίοδοι (και τεχνολογικές επαναστάσεις) είχαν πολύ μεγαλύτερες επιπτώσεις στην αύξηση της παραγωγικότητας.

 

Ο Gordon διέκρινε σε τρεις βιομηχανικές επαναστάσεις στις ΗΠΑ. Η πρώτη (1750-1830) τροφοδοτήθηκε από ατμό και σιδηροδρόμους. Η δεύτερη (1870-1900) βασίσθηκε σε ηλεκτρισμό, μηχανή εσωτερικής καύσης, μεταφορά, επικοινωνίες (τηλέφωνο και τηλεόραση), τρεχούμενο νερό και πολλές άλλες καινοτομίες. Η τρίτη (1960 μέχρι σήμερα) είναι η επανάσταση των υπολογιστών που επιφέρουν οι μικροεπεξεργαστές, το Διαδίκτυο και τα κινητά τηλέφωνα. Ο Gordon ισχυρίζεται ότι αυτή η τρίτη βιομηχανική επαναστάση ήταν απογοητευτική όσον αφορά την παραγωγικότητα. Εκτός από μια σύντομη περίοδο, από το 1996 έως το 2004, η επανάσταση των υπολογιστών δεν ενίσχυσε σημαντικά την αύξηση της παραγωγικότητας.

Ο Gordon δημιούργησε ένα γράφημα για να δείξει τη μείωση της παραγωγικότητας εργασίας των ΗΠΑ – η οποία είναι διαφορετική από την TFP μόνο στην μέτρηση της απόδοσης των εργαζομένων – σε διαφορετικές ιστορικές περιόδους. Αυτό το διάγραμμα δείχνει ότι τα μεγαλύτερα κέρδη στην παραγωγικότητα προήλθαν από την δεύτερη βιομηχανική επανάσταση, αν και με χρονική υστέρηση. Οι καινοτομίες στις μεταφορές, στις επικοινωνίες και στην ψυχαγωγία, στο σπίτι και στο χώρο εργασίας είχαν όλες μόνιμες επιπτώσεις, οδηγώντας σε υψηλές αυξήσεις της παραγωγικότητας που συνεχίστηκαν κατά την περίοδο μετά τον Β Παγκόσμιο Πόλεμο.

 

 

  1. Υπάρχουν επιπρόσθετες διαψεύσεις της υπόθεσης της 4ης βιομηχανικής επανάστασης
  • Η βιοτεχνολογία διανύει ¼ του αιώνα και δεν έχει δώσει συγκλονιστικά αποτελέσματα.
  • Η παρουσία των ρομπότ εκτός μεταποίησης είναι περιορισμένη.
  • Η χρήση των υπολογιστών είναι κυρίως στο γραφείο και στα logistics (υπηρεσίες) και λιγότερο στην παραγωγή.
  • Η εξαιρετικά μεγάλη επένδυση σε συστήματα enterprise resource planning (ERP) τα τελευταία 30 χρόνια (Davenport 1998) έχει αποφέρει ασήμαντα αποτελέσματα (Deutsch 1998)

 

 

  1. Ενώ δεν υπάρχουν απτές επιπτώσεις στην μεγέθυνση λόγω των νέων τεχνολογιών, υπάρχουν ανησυχητικές τάσεις στις σημερινές καπιταλιστικές οικονομίες

Το μερίδιο της εργασίας μειώνεται και αυτό αποδίδεται στην υποκατάσταση εργατών από μηχανές (the “race against the machine” has already been run and that workers have lost). Επιδείνωση των εισοδηματικών ανισοτήτων σε βάρος της εργασίας.

 

Οι νέες τεχνολογίες χρησιμοποιούνται για να αυξήσουν τον έλεγχο των εργαζομένων (ο δεσποτισμός του εργοστασίου κατά K.Marx γενικεύεται ή αλλιώς ο «Μεγάλος Αδελφός»)

 

 

  1. Γιατί αυτή η μανία αναζήτησης νέων τεχνολογικών επαναστάσεων;

 

Η καπιταλιστική ουτοπία του «πειθήνιου εργοστασίου»: ένας χώρος δουλειάς χωρίς τους εργαζόμενους και τις διεκδικήσεις τους

 

Μία βολική «βιομηχανία» παραγωγής μελετών και βολικών για κάποιους κλάδους επενδυτικών ευκαιριών

 

Η ελπίδα του από μηχανής θεού για την επίλυση της φθίνουσας κερδοφορίας του κεφαλαίου (νόμος της πτωτικής τάσης του ποσοστού κέρδους)

 

 

  1. Η Μαρξιστική ερμηνεία της τεχνολογικής αλλαγής στον καπιταλισμό και του ρόλου των νέων τεχνολογιών

 

  • 3 βασικοί τύποι τεχν. αλλαγής:
  • έντασης σταθ. κεφαλαίου και εξοικονόμησης μεταβλητού κεφαλαίου
  • έντασης μεταβλητού κεφαλαίου και εξοικονόμησης σταθ. κεφαλαίου
  • Ισόρροπη

 

  • Ο Μαρξ (αλλά και η πλειοψηφία των Οικονομικών) θεωρεί ότι η πρώτη είναι η πλειοψηφική.
  • Θεωρητική θεμελίωση: τα μέσα παραγωγής (το σταθ. κεφάλαιο) αποτελούν τον μηχανισμό ισχύος του καπιταλιστή. Ο ανταγωνισμός πιέζει τους καπιταλιστές να υιοθετούν τεχν. αλλαγή έντασης σταθ. κεφαλαίου και εξοικονόμησης εργασίας.
  • Η τεχν. αλλαγή έντασης κεφαλαίου και εξοικονόμησης εργασίας αυξάνει τόσο την παραγωγικότητα της εργασίας (προϊόν ανά εργάτη) όσο και την αποτελεσματικότητα του κεφαλαίου (σταθ. κεφάλαιο ανά εργάτη)

 

 

Ποσοστό κέρδους:        r = s/(c+V)                                                     (1)

Οργανική Σύνθεση του Κεφαλαίου (ΟΣΚ):            g= c/v          (2)

Ποσοστό υπεραξίας:                 s΄= s/v                                             (3)

r = s΄/(g+1)                                                                              (4)

Δηλ. r = f (s΄, g)

 

 

Το σύστημα προσπαθώντας να αυξήσει την παραγωγικότητα της εργασίας με την εισαγωγή νέων τεχνολογιών οδηγείται στην εκτόπιση εργασίας και την υποκατάσταση της από μηχανές. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση της παραγωγής και άνοιγμα νέων τομέων για την αντιστάθμιση της απασχόλησης. Αλλά με την πάροδο του χρόνου, η μείωση της εργασίας σημαίνει ότι δημιουργείται λιγότερη νέα αξία (καθώς η εργασία είναι η μόνη μορφή αξίας) σε σχέση με το κόστος του επενδεδυμένου κεφαλαίου. Συνεπώς, μετά από μία περίοδο ανάκαμψης, η κερδοφορία αρχίζει να μειώνεται καθώς έχει συσσωρευθεί υπερβολικά πολύ κεφάλαιο που δεν μπορεί να επενδυθεί επαρκώς κερδοφόρα. Αυτό συμβαίνει μόνο επειδή οι επενδύσεις και η παραγωγή εξαρτώνται από την αποδοτικότητα του κεφαλαίου. Έτσι, μια καπιταλιστική οικονομία που ενδεχομένως θα βασίζεται ολοένα και περισσότερο από το διαδίκτυο των πραγμάτων και τα ρομπότ θα συνεπάγεται πιο έντονες κρίσεις και μεγαλύτερη ανισότητα παρά υπέρμετρη αφθονία και ευημερία.

 

 

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Acemoglu D., Autor D, Dorn D. & G. Hanson (2014), ‘Return of the Solow Paradox? IT, Productivity, and Employment in US Manufacturing,’ American Economic Review, American Economic Association, vol. 104(5), pages 394-99, May

Brynjolfsson E. & A. McAfee (2011), ‘Race Against the Machine’. Lexington, MA: Digital Frontier Press.

Davenport, T. H. 1998. Putting the enterprise into the enterprise system. Harvard Business Review, (July_/August), 121_/31.

Deutsch, C. H. 1998. Software that can make a grown company cry. New York Times, 10 January

Gordon R. (2000), ‘Does the New Economy Measure Up to the Great Inventions of the Past?’, Journal of Economic Perspectives 14(4): 49–74

 

Schwab K. (2015), ‘The Fourth Industrial Revolution: What It Means and How to Respond’, Saturday, December 12, 2015

Solow R. (1987), We’d Better Watch out, New York Times Book Review, 1987, p. 36

 

 

https://www.researchgate.net/publication/331155240_4_e_biomechanike_epanastase_Mythos_e_Pragmatikoteta_Emerida_EOEDE_2019

 

https://www.academia.edu/38367877/%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%AF%CE%B1%CF%83%CE%B7_4%CE%B7_%CE%B2%CE%B9%CE%BF%CE%BC%CE%B7%CF%87_%CE%B5%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7_-_%CE%95%CE%9F%CE%95%CE%94%CE%95_2019.pdf

 

https://www.scribd.com/document/399793474/%CE%A0%CE%B1%CF%81%CE%BF%CF%85%CF%83%CE%AF%CE%B1%CF%83%CE%B7-4%CE%B7-%CE%92%CE%B9%CE%BF%CE%BC%CE%B7%CF%87-%CE%95%CF%80%CE%B1%CE%BD%CE%AC%CF%83%CF%84%CE%B1%CF%83%CE%B7-%CE%95%CE%9F%CE%95%CE%94%CE%95-2019

Παρουσίαση 4η βιομηχ επανάσταση – ΕΟΕΔΕ 2019

 

«4η Βιομηχανική Επανάσταση: Μύθος ή Πραγματικότητα;», 15/2 ημερίδα ΕΟΕΔΕ Θεσσαλονίκη

ΕΝΩΣΗ ΟΙΚΟΝΟΜΟΛΟΓΩΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΔΕΥΤΕΡΟΒΑΘΜΙΑΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Περιφερειακό Τμήμα Μακεδονίας – Θράκης τηλ. 6948800954

E- mail: eoede.mak@gmail.com

 

 

Επιμορφωτική Ημερίδα

H Οικονομία στον ορίζοντα της 4ης βιομηχανικής επανάστασης

 

Παρασκευή 15 Φεβρουαρίου 2019, 9:00 – 14:00

Mediterranean Hotel Θεσσαλονίκης, Σαλαμίνας 3 & Καρατάσου

 

Πρόγραμμα

09:00 – 09:30    Προσέλευση – εγγραφές

09:30 – 10:00    Χαιρετισμοί

  • Δαμιανίδου Όλγα, (Πρόεδρος Περιφ. Τμ. Μακεδονίας – Θράκης ΕΟΕΔΕ)
  • Πανοζάχος Δημήτρης (Ορθολογισμός Α.Ε.)
  • Καραμανλή Θεοδώρα (Συντονίστρια Εκπαιδευτικού Έργου ΠΕ80 Κεντρικής Μακεδονίας)
  • Πριβαρτιτσάνης Πέτρος, (Αντιπρόεδρος Κεντρικού Δ.Σ. ΕΟΕΔΕ)

10:00 – 10:30    Εισήγηση: «Αρκεί από μόνη της η 4η Βιομηχανική Επανάσταση;»

Μάρδας Δημήτριος, Καθηγητής Οικονομικών Επιστημών, ΑΠΘ

 

10:30 – 11:00    Εισήγηση: «4η Βιομηχανική Επανάσταση: Μύθος ή Πραγματικότητα;»

Μαυρουδέας Σταύρος, Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας

Πάντειο Πανεπιστήμιο, Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής

 

11:00 – 11:30    Εισήγηση: «Γεφυρώνοντας την Κυκλική Οικονομία με τη Βιομηχανία 4.0: Τάσεις & Δεξιότητες για τους Μελλοντικούς Αποφοίτους»

Διαμαντίδης Αναστάσιος, Lecturer – Business Administration and Economics Department,

The University of Sheffield International Faculty, CITY College

 

11:30 – 12:00    COFFEE BREAK

 

12:00 – 12:30    Εισήγηση: «Οι Βιομηχανικές Επαναστάσεις, το Κέρδος, η Σύνθεση του Κεφαλαίου και οι Μορφές Οργάνωσης της Κοινωνικής Παραγωγής»

Τέντες Παντελής, Πρόεδρος Κεντρικού Δ.Σ. ΕΟΕΔΕ

 

12:30 – 13:30    Συζήτηση

 

 

No to the US-led coup d’ etat in Venezuela – 50 academics, intellectuals and trade-unionists from Greece

 

 

 

 

 

 

 

 

No to the US-led coup d’ etat in Venezuela

Solidarity with the people and the democratically elected government of Venezuela

 

These days another coup d’ etat is gradually evolving in the long-suffering Latin America. The US and the domestic oligarchy of Venezuela are trying to establish a previously unknown puppet who has never been voted by anyone in power. This effort is not new. For several years, the US and the domestic oligarchy have been trying to regain control of the oil-rich country. To achieve this, they have organized a failed coup in the past, launched murderous gangs from all over Latin America, and literally strangled economically Venezuela. Today, the Right-right Republican Government of Trump, with the complicity of the ‘Liberal’ Democratic Party’s hawks, is even more threatening with open military intervention. Almost all the ‘democratic’ Western world is falling behind it while at the very same time it supports blood-dyed dictatorships and monarchies, and with its common military interventions in recent decades it has sowed wars, ruins and ruins in the world. Particularly the systemic media of mass ‘information’ unleash a unbashful war of misinformation about the situation in Venezuela.

The Venezuelan people by overthrowing the previous corrupt oligarchic political system and bringing Hugo Chavez into power broke the chains that held him a captive of the US and the domestic oligarchy and tried to build a country on the basis of social justice. There have been and there are problems and weaknesses and retreats in this road. Western economic strangulation has worsened and worsened these phenomena in recent years. But no popular struggle for a better future is without costs and sacrifices; and certainly the return to power of the cleptocratic and subservient to the West oligarchy will not improve but will worsen the position of the Venezuelan people.

We call upon all the progressive voices and forces in our country to say vigorously NO to the evolving coup and stand by the struggling Venezuelan people and their democratically elected government and president N. Maduro.

 

 

Vasileiou Miltos, Assoc. Professor, University of Ioannina

Gialis Stelios, Assis. Professor, University of Aegean

Gravaris Dionisis, Professor, Panteion University

Grollios Giorgos, Professor, AUTH

Dinopoulou Vaggelitsa, DC of DOE

Zavoudakis Panagiotis, teacher

Zormpala Aleka, lawyer

Zormpala Konstantina, Assis. Professor, University of Aegean

Thalassis Giorgos, teacher, former gen. secretary of Greek Parliament

Thermogiannis Lazaros, former mayor of Metamorfosis

Ioannides Alexis, Assoc. Professor, DUTH

Kaltsonis Dimitris, Assoc. Professor, Panteion University

Kargas Giorgos, Assoc. Professor, AUA

Kasimis Nikos, former local councilor New Philadepheia

Katsoulas Akis, former president of the Greek Sociological Association

Kentrotis Giorgos, Professor, Ionian University

King Mina, actress

Kouzis Giannis, Professor, Panteion University

Maounis Antonis, Secretary (former chairman) of the Greek Architectures Association

Maroudas Leonidas, Professor, University of Patras

Mavroudeas Stavros, Professor, Panteion University

Marouli Eleni, journalist

Miltsakakis Micha;is, EC of ADEDY

Mpakalexi Ntina, philologist, CNRS researcher

Mikroutsikos Thanos, composer

Moschou Dora, historian

Mpakopanos Lefteris, DC of PSATM

Mpalatsa Ioanna, former DC of PSATM

Nikolaidou Olga, journalist, actress

Economakis George, Assoc. Professor, University of Patras

Panteliou Sofia, Professor, University of Patras

Papagianni Maria, writer

Papatheodorou Christos, Professor, Panteion University

Patelis Dimitris, Assoc. Professor, Technical University of Crete

Pavlopoulos Giorgos, trade-unionist OTOE

Pempetzoglou Maria, Assoc. Professor, DUTH

Petropoulos Dimitris, chairman of PO EMDYDAS

Rigopoulos Kimon, actor

Ritsou Eri, retired bank employee

Rousis Giorgos, emer. Professor, Panteion University

Sakellaropoulos Spiros, Professor, Panteion University

Stavropoulos Tasos, PESEK chairman

Tziantzi Marianna, journalist-writer

Tikalinos Christos, emer. Professor NKUA

Tyfonas Spiros, former DC of OEBEK

Tseliou Vanta, teacher

Fasoulas Giannis, former chairman EYDAP trade union

Fousekis Panagiotis, Professor, AUTH

Charisis Giorgos, EC of ADEDY

Chadtzopoulos Stathis, lawyer

 

 

https://secure.avaaz.org/el/community_petitions/_Ohi_sto_amerikanokinito_praxikopima_sti_Venezoyela/details/

Όχι στο αμερικανοκίνητο πραξικόπημα στη Βενεζουέλα

 

 

 

 

 

 

 

 

Όχι στο αμερικανοκίνητο πραξικόπημα στη Βενεζουέλα

 

Αλληλεγγύη στον λαό και στην δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση της Βενεζουέλας

 

Αυτές τις ημέρες εξελίσσεται σταδιακά άλλο ένα πραξικόπημα στην πολύπαθη Λατινική Αμερική. Οι ΗΠΑ και η εγχώρια ολιγαρχία της Βενεζουέλας προσπαθούν να εγκαταστήσουν έναν μέχρι πρότινος άγνωστο αχυράνθρωπο τους που ουδέποτε ψηφίσθηκε από οποιονδήποτε στην εξουσία. Η προσπάθεια αυτή δεν είναι νέα. Εδώ και αρκετά χρόνια οι ΗΠΑ και η εγχώρια ολιγαρχία προσπαθούν να αποκτήσουν ξανά τον έλεγχο της πλούσιας σε πετρέλαιο χώρας. Για να το επιτύχουν αυτό όλο το προηγούμενο διάστημα οργάνωσαν ένα αποτυχημένο πραξικόπημα, εξαπέλυσαν δολοφονικές συμμορίες από όλη την Λατινική Αμερική και κυριολεκτικά στραγγάλισαν οικονομικά την Βενεζουέλα. Σήμερα, η ακροδεξιά Ρεπουμπλικανική κυβέρνηση Τραμπ, με την σύμπραξη όμως των γερακιών του «φιλελεύθερου» Δημοκρατικού Κόμματος, προχωρά ακόμη περισσότερο απειλώντας με ανοικτή στρατιωτική επέμβαση. Σύσσωμος σχεδόν ο «δημοκρατικός» Δυτικός κόσμος στοιχίζεται πίσω της την ίδια ώρα που καλύπτει και χαριεντίζεται με αιματοβαμμένες δικτατορίες και μοναρχίες και ενώ με τις κοινές στρατιωτικές επεμβάσεις του κατά τις πρόσφατες δεκαετίες έχει σπείρει στον κόσμο πολέμους, καταστροφές και ερείπια. Ιδιαίτερα τα συστημικά μέσα μαζικής «ενημέρωσης» εξαπολύουν ένα χυδαίο πόλεμο παραπληροφόρησης σχετικά με την κατάσταση στην Βενεζουέλα.

Ο λαός της Βενεζουέλας ανατρέποντας το προηγούμενο διεφθαρμένο ολιγαρχικό πολιτικό σύστημα και φέρνοντας στην εξουσία τον Ούγκο Τσάβες έσπασε τις αλυσίδες που τον κρατούσαν δέσμιο των ΗΠΑ και της εγχώριας ολιγαρχίας και προσπάθησε να οικοδομήσει μία χώρα στη βάση της κοινωνικής δικαιοσύνης. Στον δρόμο αυτό υπήρξαν και υπάρχουν και προβλήματα και αδυναμίες και υπαναχωρήσεις. Ο Δυτικός οικονομικός στραγγαλισμός όξυνε και επιδείνωσε τα τελευταία χρόνια τα φαινόμενα αυτά. Όμως κάθε λαϊκός αγώνας για ένα καλύτερο μέλλον δεν είναι ανέξοδος και σίγουρα η επαναφορά της ληστοκρατικής και υπόδουλης στη Δύση ολιγαρχίας στην εξουσία δεν θα βελτιώσει αλλά θα χειροτερεύσει την θέση του λαού της Βενεζουέλας.

Καλούμε όλες τις προοδευτικές φωνές και δυνάμεις στη χώρα μας να πουν σθεναρά ΟΧΙ στο εξελισσόμενο πραξικόπημα και να σταθούν δίπλα στον αγωνιζόμενο λαό της Βενεζουέλας και την δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση του και τον πρόεδρο Ν.Μαδούρο.

 

Βασιλείου Μίλτος, Αν. Καθηγητής, Παν. Ιωαννίνων

Γκιάλης Στέλιος, Επικ. Καθηγητής, Παν. Αιγαίου

Γράβαρης Διονύσης, Καθηγητής, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Γρόλλιος Γιώργος, Καθηγητής, ΑΠΘ

Δινοπούλου Βαγγελίτσα, μέλος ΔΣ ΔΟΕ

Ζαβουδάκης Παναγιώτης, εκπαιδευτικός

Ζορμπαλά Αλέκα, δικηγόρος

Ζορμπαλά Κωνσταντίνα, Επίκ. Καθηγήτρια, Παν. Αιγαίου

Θαλάσσης Γιώργος, εκπαιδευτικός, τέως γεν γραμματέας Βουλής

Θερμογιάννης Λάζαρος, πρώην δήμαρχος Μεταμόρφωσης

Ιωαννίδης Αλέξης, Αν. Καθηγητής, ΔΠΘ

Καλτσώνης Δημήτρης, Αν. Καθηγητής, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Κάργας Γιώργος, Αν. Καθηγητής, ΓΠΑ

Κασίμης Νίκος, πρώην δημ. σύμβουλος Ν.Φιλαδέλφειας

Κατσούλας Άκης, πρώην Πρόεδρος Συλλ. Ελλήνων Κοινωνιολόγων

Κεντρωτής Γιώργος, Καθηγητής, Ιόνειο Πανεπιστήμιο

King Μίνα, ηθοποιός

Κουζής Γιάννης, Καθηγητής, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Μαούνης Αντώνης, Ειδ.Γραμματέας (πρώην πρόεδρος) Συλλ. Ελλήνων Αρχιτεκτόνων

Μαρούδας Λεωνίδας, Καθηγητής, Παν. Πατρών

Μαυρουδέας Σταύρος, Καθηγητής, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Μαυρούλη Ελένη, δημοσιογράφος

Μπακαλέξη Ντίνα, φιλόλογος, ερευνήτρια CNRS

Μπακοπάνος Λευτέρης, ΔΣ ΠΣΑΤΜ

Μικρούτσικος Θάνος, συνθέτης

Μιλτσακάκης Μιχάλης, μέλος ΕΕ ΑΔΕΔΥ

Μόσχου Δώρα, ιστορικός

Μπαλάτσα Ιωάννα, πρώην ΔΣ ΠΣΑΤΜ

Νικολαϊδου Όλγα δημοσιογράφος, ηθοποιός

Οικονομάκης Γιώργος, Αν. Καθηγητής, Παν. Πατρών

Παντελιού Σοφία, Καθηγήτρια, Παν. Πατρών

Παπαγιάννη Μαρία, συγγραφέας

Παπαθεοδώρου Χρίστος, Καθηγητής, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Πατέλης Δημήτρης, Αν. Καθηγητής, Πολυτεχνείο Κρήτης

Παυλόπουλος Γιώργος, συνδικαλιστής ΟΤΟΕ

Πεμπετζόγλου Μαρία, Αν. Καθηγήτρια, ΔΠΘ

Πετρόπουλος Δημήτρης, Πρόεδρος ΔΣ ΠΟ ΕΜΔΥΔΑΣ

Ρηγόπουλος Κίμων, ηθοποιός

Ρίτσου Έρη , συνταξιούχος τραπεζικός

Ρούσης Γιώργος, ομ. Καθηγητής, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Σακελλαρόπουλος Σπύρος, Καθηγητής, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Σταυρόπουλος Τάσος, πρόεδρος συνταξιούχων ΠΕΣΕΚ

Τζιαντζή Μαριάννα, δημοσιογράφος-συγγραφέας

Τρικαλινός Χρίστος, ομ. Καθηγητής, ΕΚΠΑ

Τρύφωνας Σπύρος, Συνταξιούχος – τ. Μέλος ΔΣ ΟΕΒΕΚ & Επιμελητηρίου

Τσέλιου Βάντα, εκπαιδευτικός

Φασουλάς Γιάννης, συνταξιούχος, πρώην Πρόεδρος Συλλόγου Προσωπικού ΕΥΔΑΠ

Φουσέκης Παναγιώτης, Καθηγητής, ΑΠΘ

Χαρίσης Γιώργος μέλος διοίκησης ΑΔΕΔΥ

Χατζόπουλος Στάθης, δικηγόρος

 

Η συλλογή υπογραφών συνεχίζεται στην ηλεκτρονική πλατφόρμα:

https://secure.avaaz.org/el/community_petitions/_Ohi_sto_amerikanokinito_praxikopima_sti_Venezoyela/details/

 

 

Global capitalism vis-a-vis 2019: turbulence and anxiety

Global capitalism vis-a-vis 2019: turbulence and anxiety

Stavros Mavroudeas

 

February 2019

The end of 2018 and the beginning of 2019 were marked by near-widespread volatility in all the major stock markets, as well as by pessimistic forecasts from almost all major Western economic centers. For example, the Wall Street Journal predicts ‘less growth and more uncertainty’, while the IMF and the World Bank cut their forecasts for the growth rate of the global economy. It seems that the big international economic centers are still fearing the ridicule they received in 2008, when they were predicting robust growth exactly before the outbreak of the crisis. But there are also serious substantive reasons for these concerns.

As regards stock markets, the significant decline – and the subsequent steep but limited recovery – began in the US (see Chart 1) and then expanded to other markets because due to the contemporary internationalization of capital the economic cycles of the major economies are now closely interconnected. The significant fall in the US stock market was caused by the conflict between the Trump administration and the Congress regarding the financing of the wall that the former  wants to build on the border with Mexico. The United States, since the era of neoliberal rule, have set a limit on its fiscal deficit. The intention of the Trump’s administration to build a wall on the border with Mexico violates this limit. From this stems the controversy with the (Democrat-controlled) Congress. In such controversies, the administration imposes a partial stoppage of the US government, as this is the way the president is trying to coerce the Congress. The expected outcome is a compromise that, in the present case, is slow to materialize due to the intense internal conflicts of the American bourgeoisie.

 

DIAGRAM 1: S & P 500 Index, Source: Federal Reserve Bank of St. Louis

 

 

 

But behind these pretexts lay much deeper causes for this turbulence.

Firstly, the conflict within the American bourgeoisie between its ‘globalizing’ and ‘protectionist’ fractions is constantly aggravating and makes the US economic policy extremely contradictory and unstable. Indicatively, the central bank (FED) is following a monetary contraction course (gradually increasing interest rates), while Trump appears to prefer a less rigorous monetary policy. Indeed, the latter even attacked the FED’s President (who is incidentally his choice). This unstable US economic policy, due to its dominant imperialist position, has a decisive impact on the world economy.

Secondly, the promotion of a ‘protectionist’ strategy by the Trump administration and its generalised aggression towards both ‘allies’ and competitors, intensifies the intra-imperialist conflicts. The transition from a ‘globalized’ international economic order to a more fragmented and ethnocentric one is not painless economically. Replacing existing mechanisms and relationships with others can bring future benefits to some of the powerful imperialists, but in the short term it causes a decrease in economic activity.

Third, similar to American, intensifying intra-bourgeoisie conflicts are present in almost all major Western economies. Characteristically, the British bourgeoisie is bitterly divided on Brexit. Also, in the European Union – even in its core countries – there are increasing the conflicts within the bourgeoisie regarding the course and even the very existence of the European imperialist integration project. These internal conflicts reflect the exhaustion of the potential of ‘globalization’ as a counteracting factor to the falling profit rate and denote the quest for alternative counteracting mechanisms. They also express the dispute of hitherto imperialist alliances and blocs and the attempt to change them.

But behind both intensifying intra-bourgeois and intra-imperialist struggles, there is another deeper and more structural cause of concern that feeds them. The 2008 global capitalist crisis has been hidden under the carpet rather than resolved. This crisis was born out of the capital’s falling profitability and took a financial form of expression. The previous global capitalist crisis (1973-4) was caused by the downward trend in the rate of profit and the resulting over-accumulation of capital. The next decades of capitalist restructurings have increased labor exploitation (surplus-value) but failed to drastically reduce capital over-accumulation; thus, the recovery of the profitability was insufficient and unsustainable. That is why the system resorted to a ‘doping» of the accumulation of capital through the expansion of fictitious capital. But this ‘economic dope’ has short legs as it is an insecure bet on future surplus-value. Indeed, this bet has gradually become less realistic (as it required an unrealistic increase in the upcoming surplus-value) resulting in the outbreak of the 2008 global crisis. With the outbreak of the crisis, the system abandoned its pure neo-liberal dogmas and applied its new Orthodoxy, the New Macroeconomic Consensus (which is a fusion of elements of mild neoliberalism and mild Keynesianism). The new recipe – applied at different degrees and times in the main poles of the global capitalist economy – included the relaxation of both fiscal and monetary policy. Afterwards, especially in the EU, financial austerity was restored. At the same time, while the over-accumulation of capital (and the leverage, i.e. the expansion of fictitious capital and debt) was slightly reduced and the labour exploitation increased, the capital depreciation required for the viable return on profitability did not take place. Very soon the system – to varying degrees in each of its major international poles – resorted again to the expansion of fictitious capital. So, today we witness the contradictory phenomenon of both debt and stock market growth.

At the same time, however, another important differentiation took place. As can be seen from Chart 2, both before and after the crisis the emerging economies (headed by the BRICs) have acted as a safe haven for multinational companies, as they have had lower capital accumulation (and hence higher profitability and rate of accumulation). Thus, Western multinationals shifted significant parts of their activities (and capitals) and, thus, supplemented their (falling) profitability.

 

DIAGRAM 2: Growth rates glob. economy, developed and emerging & developing economies, Source: IMF

https://www.imf.org/external/datamapper/NGDP_RPCH@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD

 

This feature now seems to be changing. On the one hand, declining profitability and over-accumulation of capital appear to be touching emerging economies as well. On the other hand, Western multinationals in particular are redirecting their activity back to their national centers. After all, the Trump policy is pushing such an orientation. Indicatively, emerging economies are increasingly marred by capital flight and currency crises. Similarly, as shown in Chart 3, fictitious capital (with all the problems that they accompanied it) has expanded critically in these countries.

 

DIAGRAM 3: Debt to GDP ratio, Source: IMF

https://blogs.imf.org/2018/04/18/bringing-down-high-debt/

 

The case of China is indicative, despite the particular characteristics of Chinese state capitalism which significantly differentiate its mode of operation comparing to Western capitalism. China was the main engine to buttress the global capitalist economy during the 2008 crisis. Today, this locomotive is out of breath, as shown in Figure 4.

 

DIAGRAM 4: China Growth Rate, Source: Trading Economics & National Bureau of Statistics of China

 

 

 

 

Concluding, the prospects of global capitalism for 2019 are all but auspicious, and the likelihood of another global capitalist crisis (as even official centers are muttering) is growing.