«Επιτακτική η αποδέσμευση από την ΕΕ» – Στ.Μαυρουδέας ΠΡΙΝ 21-4-2019

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

ΠΡΙΝ 21-4-2019

Νο. 1423

 

Είκοσι χρόνια μετά την εισαγωγή του ευρώ η ευρωπαϊκή ενοποίηση βρίσκεται σε βαθύτατη κρίση

Η πάλη για την αποδέσμευση από την ΕΕ βασικός κόμβος της επαναστατικής στρατηγικής

 

Σήμερα η ευρωπαϊκή ενοποίηση αποτελεί τον σύγχρονο «μεγάλο ασθενή». Αυτό το σημαντικό ιμπεριαλιστικό μπλοκ του διεθνούς συστήματος του καπιταλισμού διαπερνάται από βαθύτατες και ασυμφιλίωτες αντιφάσεις. Οι αστικές τάξεις του εμφανίζονται ολοένα και πιο διαιρεμένες απέναντι στις προοπτικές της. Οι λαοί οι οποίοι είναι εγκλεισμένοι σε αυτό το απεχθάνονται ολοένα και περισσότερο. Και οι άλλοι ανταγωνιστικοί ιμπεριαλιστικοί πόλοι του διεθνούς καπιταλισμού το υπονομεύουν συστηματικά αλλά ταυτόχρονα, σε διαφορετικούς βαθμούς ο καθένας, δεν επιθυμούν μία ανεξέλεγκτη κατάρρευση του καθώς αυτό θα δημιουργούσε ένα επικίνδυνο στρατηγικό κενό.

Υπό αυτές τις συνθήκες η ΕΕ αποτελεί δυνητικά έναν από τους πιο αδύναμους κρίκους του καπιταλιστικού συστήματος και μία χρυσή ευκαιρία για την Αριστερά και το εργατικό κίνημα στις χώρες της για να κερδίσουν στρατηγικές νίκες έναντι των αστικών τάξεων τους. Και όμως αυτό δεν συμβαίνει. Στις χώρες του Βορρά η λαϊκή δυσαρέσκεια εγκλωβίζεται σε επικίνδυνες εθνικιστικές και ακροδεξιές μορφές και γίνεται έρμαιο των ενδοαστικών ανταγωνισμών. Βασικός λόγος γι’ αυτό είναι η ενσωμάτωση της δυτικο-ευρωπαϊκής Αριστεράς (;), μετά τις ήττες του 1980, στο αστικό σύστημα και η μετατροπή της σε ουρά ολοένα και πιο συντηρητικών και δειλών αστικών ρεφορμιστικών ρευμάτων. Όμως και στις χώρες του Νότου, όπου αφενός η ιστορική παράδοση του κομμουνιστικού ρεύματος είναι ισχυρότερη και αφετέρου οι κοινωνική αγανάκτηση εξακολουθεί να κοιτάζει στα αριστερά, λείπει ένα συγκροτημένο ιδεολογικά και προγραμματικά αριστερό και εργατικό ρεύμα που να μπορέσει να την οργανώσει και να την οδηγήσει σε αποφασιστικές νίκες. Η οικοδόμηση του αποτελεί το πιο βασικό καθήκον για την επαναστατική Αριστερά στη χώρα μας.

 

Η ευρωπαϊκή ενοποίηση: ένα ιμπεριαλιστικό μπλοκ σε κρίση

Στην ήδη παρερχόμενη εποχή της ψευδεπίγραφης «παγκοσμιοποίησης» οι ευρωπαϊκές αστικές τάξεις, αλλά και για μία αρχική περίοδο οι ΗΠΑ (για να αντιμετωπίσουν την απειλή του Ανατολικού μπλοκ), πρόβαλλαν την ευρωπαϊκή ενοποίηση σαν μία αντικειμενική και τελεσίδικη εξέλιξη. Η μεγάλη μάζα της δυτικο-ευρωπαϊκής Αριστεράς προσχώρησε ασμένως στην αντίληψη αυτή – συνήθως κακοποιώντας την Γκραμσιανή σκέψη – και καλλιέργησε την φαιδρή ιδέα της «κοινωνικής Ευρώπης». Ακόμη και σήμερα, που ο βαθύτατα αντιλαϊκός και αντιδημοκρατικός χαρακτήρας της ευρωπαϊκής ενοποίησης έχει κατανοηθεί εμπειρικά από τις λαϊκές τάξεις, συνεχίζει με έναν ανεδαφικό ευρωσκεπτικιστικό μεταρρυθμισμό (που τυπικές εκφράσεις του είναι στη χώρα μας το κόμμα- μαριονέττα Βαρουφάκη και η αθεράπευτα ακολουθητική στον αστικό μεταρρυθμισμό ΛΑΕ). Η καλλιέργεια αυτών των ανεδαφικών και καταστροφικών αντιλήψεων δεν είναι μόνο συνέπεια του ιδεολογικού εκπεσμού της Δυτικής Αριστεράς σε ένα πολιτικά καθωσπρεπιστικό, ψευτο-υπερδιεθνιστικό, δικαιωματικό ρεύμα με δυσκόλως υποκρυπτόμενη απέχθεια στην ταξική πολιτική και στην εργατική λαϊκότητα. Είναι και αποτέλεσμα αντικειμενικών δεσμεύσεων που προκύπτουν από την οργανική ενσωμάτωση βασικών τμημάτων της (ιδιαίτερα στη Γερμανία αλλά όχι μόνο) στο αστικό σύστημα. Αυτά αποξενώνουν την μεγάλη πλειοψηφία της δυτικο-ευρωπαϊκής από τις λαϊκές και εργατικές μάζες και αφήνουν τις τελευταίες – σήμερα που η πολιτική της «παγκοσμιοποίησης» έχει εξαντλήσει την προσφορά της στο κεφάλαιο και οι αστικές τάξεις ερίζουν στο εσωτερικό τους αλλά και διεθνών για την επιστροφή στον οικονομικό και πολιτικό εθνικισμό – έρμαια των εθνικιστικών και ακροδεξιών αστικών κομμάτων.

Στην ελληνική Αριστερά οι αντιλήψεις αυτές είναι ακόμη αρκετά αδύναμες. Η ιστορική παράδοση και διαδρομή της, παρόλες τις ήττες και τις αδυναμίες, εμπόδισε την επικράτηση τους. Αφετέρου, η δραματική αποτυχία της σύγχρονης «Μεγάλης Ιδέας» της ελληνικής αστικής τάξης (δηλαδή το σχέδιο αναβάθμισης μέσα στην ιμπεριαλιστική πυραμίδα από ένα μεσαίου επιπέδου υπο-ιμπεριαλισμό σε έστω μικρό συνεταίρο ενός από τα βασικά παγκόσμια ιμπεριαλιστικά μπλοκ) έχει ήδη αποτύχει παταγωδώς. Η Ελλάδα των μνημονίων – που φυσικά πληρώνονται από την εργατική τάξη και τα λαϊκά στρώματα – σηματοδοτεί την διεθνή υποβάθμιση του ελληνικού καπιταλισμού και δεν αφήνει περιθώρια ψευδαισθήσεων.

Βέβαια, η ελληνική αστική τάξη και οι βασικοί πολιτικοί της φορείς (ΣΥΡΙΖΑ, ΝΔ και ΚΙΝΑΛ) εξακολουθεί να μηρυκάζει βλακωδώς τον ξεπερασμένο μύθο του «παραδείσου της ΕΕ» νομίζοντας ότι έτσι αποκοιμίζει τις λαϊκές μάζες. Ο ελληνικός υπο-ιμπεριαλισμός, εν μέσω της διαρκούς υποβάθμισης του στην ιμπεριαλιστική πυραμίδα και έχοντας απωλέσει τους περισσότερους βαθμούς ελευθερίας κίνησης έναντι των μεγάλων ιμπεριαλιστικών κέντρων, είναι πλήρως ανίκανος να κινηθεί ανεξάρτητα από τους ξένους πάτρωνες του. Γι’ αυτό απουσιάζει στη χώρα μας ένα σοβαρό τμήμα της ελληνικής αστικής τάξης που να αμφισβητεί την ένταξη στην ευρωπαϊκή ενοποίηση. Αυτό κάνει τον ελληνικό αστισμό ακόμη πιο αδύναμο και ανίκανο να μπορέσει να ενσωματώσει και να καταστείλει την λαϊκή αγανάκτηση. Το σιωπηρό λαϊκό τσουνάμι που οδήγησε στο συντριπτικό ΟΧΙ του δημοψηφίσματος (παρά την αντικειμενική υπονόμευση του από το ΚΚΕ και την αναμενόμενη προδοσία του από τον ΣΥΡΙΖΑ) αποδεικνύει τα παραπάνω. Ταυτόχρονα όμως η αποτυχία της επαναστατικής Αριστεράς να κεφαλαιοποιήσει αυτή την αυθόρμητη λαϊκή αντίδραση και να την μετατρέψει σε νικηφόρο κοινωνικο-πολιτικό ρεύμα αποδεικνύει ότι δεν αρκούν οι καλές προθέσεις και η αγωνιστικότητα αλλά απαιτείται ξεκάθαρη ιδεολογική αντίληψη και συνεκτικό και ρεαλιστικό πρόγραμμα. Χωρίς αυτά η λαϊκή αγανάκτηση αφήνεται έρμαιο τυχοδιωκτών και, εάν αύριο οι ενδο-αστικές και ενδο-ιμπεριαλιστικές αντιθέσεις το επιτρέψουν, ενός ακροδεξιού εθνικιστικού ρεύματος.

Σ’ αυτή την ρωγμή του χρόνου καλείται η ελληνική επαναστατική Αριστερά και ιδιαίτερα η ΑΝΤΑΡΣΥΑ να αναμετρηθεί με τον εαυτό της και να αποδείξει ότι μπορεί να επιτελέσει τον ανατρεπτικό ρόλο της. Ο στόχος της Αποδέσμευσης από την ΕΕ πρέπει να προβληθεί με τον πιο επιτακτικό τρόπο σαν υπόθεση της Αριστεράς και να αποτυπωθεί σαν κεντρικός στόχος της επαναστατικής στρατηγικής.

Για να επιτευχθεί αυτό πρέπει κατ’ αρχήν να μιλήσει κανείς απλά αλλά και καθαρά στις λαϊκές και εργατικές μάζες. Να αφήσει στην άκρη επιθετικούς προσδιορισμούς της Αποδέσμευσης από την ΕΕ που το μόνο που κάνουν είναι να αδυνατίζουν την ουσία. Αυτά ανήκουν είτε σε υπεραριστερές ομαδούλες επιδιδόμενες σε θρησκευτικού τύπου διαμάχες για λόγους μυωπικής αυτό-αναπαραγωγής είτε στο συστημικό ιερατείο του Περισσού για να αποφύγει την σύγκρουση με το κεφάλαιο. Η Αποδέσμευση της Ελλάδας από την ΕΕ δεν διεκδικείται από κανένα τμήμα της αστικής τάξης. Η Αποδέσμευση ή θα είναι υπόθεση της Αριστεράς και του λαϊκού κινήματος ή δεν θα υπάρξει καθόλου. Και αντίστροφα, καμία σοσιαλιστική προοπτική δεν μπορεί να διανοιχθεί μέσα στη φυλακή της ΕΕ. Τα δε φληναφήματα περί ταυτόχρονης σοσιαλιστικής επανάστασης (που μάλιστα δεν θα σπάσει ούτε μία τζαμαρία) και Αποδέσμευσης από την ΕΕ είναι ανεδαφικά και εκ του πονηρού. Με αυτή την λογική η Αριστερά στο μεταπολιτευτικό δημοψήφισμα για τον βασιλιά θα έπρεπε να απέχει γιατί πάλι καπιταλισμό θα είχαμε. Ο στόχος της Αποδέσμευσης από την ΕΕ πρέπει να αποτελεί κόμβο μίας ενιαίας στρατηγικής για την μετάβαση στο σοσιαλισμό αλλά ταυτόχρονα να ξεχωρίζει σαν αυτοτελής στόχος. Αυτό δεν συνιστά σε καμία περίπτωση στρατηγική σταδίων και οι κουτοπόνηρες κριτικές ιδιαίτερα από όψιμους αντιπάλους της τελευταίας μόνο υποκριτικές και εκ του περισ(σ)ού είναι.

Πρέπει επίσης να ξεχωρίσει από τον υποστηρικτικό στο σύστημα και ψευδεπίγραφο «αριστερό ευρωσκεπτικισμό» και δραχμισμό της ΛΑΕ. Η πανικόβλητη αυτή λογική δεν διαθέτει στρατηγική και προγραμματική ρεαλιστικότητα και συνοχή ενώ αναπαράγει ψευδαισθήσεις και οδηγεί τελικά σε γελοίες συμπράξεις με φαιδρά ρετάλια του αστικού πολιτικού συστήματος. Ο συγχρωτισμός μαζί τους δεν θα πολλαπλασιάσει δυνάμεις αλλά θα βαθύνει διαιρέσεις και, πάνω απ’ όλα, θα θολώσει τόσο την προγραμματική στόχευση όσο και την λαϊκή απεύθυνση. Οι αγωνιστικές δυνάμεις που βρίσκονται στο χώρο αυτό θα πρέπει να καταλάβουν ότι με διγλωσσίες, πολιτική και προγραμματική αστάθεια και εγκλωβισμό στην επιβίωση μέσω του κοινοβουλευτισμού δεν προσφέρουν στην υπόθεση της Αριστεράς και του εργατικού κινήματος. Αλλά και γενικότερα πρέπει να είναι κατανοητό ότι, ιδιαίτερα σήμερα, συνενώσεις στη βάση ασαφών και αντιφατικών προγραμματικών στοχεύσεων δεν βοηθούν. Η αποτελεσματικότητα της γραμμής της επαναστατικής Αριστεράς δεν θα κριθεί σε ασταθείς και ασαφείς συνενώσεις οργανώσεων αλλά στο κατά πόσο το προγραμματικό της μήνυμα γίνει κτήμα των λαϊκών μαζών.

Το σημαντικότερο όμως καθήκον της ελληνικής επαναστατικής Αριστεράς και της ΑΝΤΑΡΣΥΑ είναι η διατύπωση ενός συγκροτημένου και ρεαλιστικού μεταβατικού πολιτικού προγράμματος.

 

Ένα μεταβατικό πρόγραμμα σοσιαλιστικής προοπτικής με κεντρικό άξονα την αποδέσμευση

Ένα τέτοιο πρόγραμμα θα πρέπει να διευκρινίζει τόσο τον στρατηγικό στόχο του όσο και τα βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα ορόσημα και εργαλεία του. Για την επαναστατική Αριστερά ένα τέτοιο πρόγραμμα πρέπει να αποτελεί την συνολική προγραμματική της πρόταση. Ταυτόχρονα όμως, σε μετωπικό επίπεδο, θα μπορεί να συμπορευθεί στο κίνημα αλλά όχι μόνο και με δυνάμεις και ιδιαίτερα λαϊκές μάζες που δεν είναι πεισμένες για τον τελικό στόχο αλλά συμφωνούν στον αναγκαίο κρίσιμο κόμβο της Αποδέσμευσης από την ΕΕ.

Βασική είναι η κατεύθυνση στην δημιουργία ενός υποδείγματος αυτόκεντρης (αλλά όχι κλειστής) ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας (σε αντιδιαστολή με την εξαρτημένη ανάπτυξη εντός ΕΕ), που απαιτεί την δημιουργία μίας νέας και ριζικά διαφορετικής παραγωγικής δομής με εσωτερική συνοχή (ισχυρές διακλαδικές διασυνδέσεις προς τα εμπρός και προς τα πίσω), με οδηγό τις ανάγκες του λαού και του τόπου και αυτοτελή και διακριτική εξωτερική οικονομική πολιτική.

Το μεταβατικό αυτό πρόγραμμα οφείλει να διακρίνει φάσεις στην ανάπτυξη του:

(α) την αρχική ειδική περίοδο, χαρακτηρισμένη από έντονη σύγκρουση με την ΕΕ και την Δύση και συγκροτημένη με έκτακτα μέτρα αντιμετώπισης άμεσων αναγκών

(β) την περίοδο σταθεροποίησης, με κεντρικό χαρακτηριστικό την παγίωση μίας οικονομίας με κατά βάση κρατικο-καπιταλιστικές σχέσεις αλλά και ένα διευρυνόμενο σοσιαλιστικό τομέα

(γ) την περίοδο σοσιαλιστικής μετάβασης με την ισορροπημένη και βιώσιμη ενίσχυση του σοσιαλιστικού τομέα και τον αντίστοιχο περιορισμό του ιδιωτικού τομέα.

 

Οι βραχυχρόνιοι άξονες της ειδικής περιόδου είναι:

(1) Η αποδέσμευση από την ΕΕ.

(2) Η διαγραφή του εξωτερικού χρέους.

(3) Η επιβολή ελέγχων στην κίνηση των κεφαλαίων (για να αποφευχθεί η φυγή κεφαλαίων).

(4) Η κρατικοποίηση του τραπεζικού συστήματος (για την εξασφάλιση της επιβίωσης του και της χρηματοδότησης της οικονομίας).

(5) Ένα σύστημα έντονα προοδευτικής φορολογίας (δηλαδή τα βάρη στα πλούσια στρώματα για να βελτιωθεί η θέση των λαϊκών στρωμάτων και να εξευρεθούν πόροι για αναπτυξιακή πολιτική).

(6) Η ελεγχόμενη διαχείριση της συναλλαγματικής ισοτιμίας του νέου νομίσματος, (μέσα ενδεχομένως από ένα σύστημα πολλαπλών συναλλαγματικών ισοτιμιών ή ένα βραχύβιο πρόγραμμα διπλού νομίσματος) έτσι ώστε να υποβοηθηθεί η ανταγωνιστικότητα και να αντιμετωπισθούν οι ανάγκες της χώρας σε συνδυασμό με ένα εκτεταμένο σύστημα ελέγχου των τιμών (ώστε να αποφευχθούν πληθωριστικές αυξήσεις).

Ο πιο κρίσιμος όμως μακροχρόνιος άξονας του προγράμματος αυτού είναι η σχεδιασμένη παραγωγική αναδιάρθρωση της οικονομίας σε βάση τον δημόσιο τομέα (δηλαδή με την κοινωνική ιδιοκτησία και έλεγχο τουλάχιστον των βασικών οικονομικών κλάδων) μέσω της δημοκρατικής εκπόνησης πενταετών προγραμμάτων για το σύνολο της οικονομίας. Βασικός πυλώνας τους θα είναι ο δημόσιος τομέας (με την δημόσια ιδιοκτησία των βασικών στρατηγικών κλάδων της οικονομίας) αλλά με υποχρεωτική εφαρμογή και στον ιδιωτικό τομέα. Βασικός στόχος τους οφείλει να είναι η ανάπτυξη του παραγωγικού τμήματος της οικονομίας (με επανεκκίνηση του πρωτογενούς τομέα, επανεκβιομηχάνιση και αντίστοιχο σχετικό περιορισμό των υπηρεσιών). Αυτή η παραγωγική αναδιάρθρωση δεν μπορεί να υποταχθεί στη σημερινή παραγωγική διάρθρωση η οποία έχει αποτύχει αλλά πρέπει να κινηθεί ρηξικέλευθα και καινοτόμα. Επίσης, βασικό στοιχείο αυτού του προγράμματος είναι η πλήρης αξιοποίηση του εργατικού δυναμικού (δηλαδή η πλήρης απασχόληση). Αναγκαία συμπληρώματα της είναι αντίστοιχη νομισματική και εισοδηματική πολιτική καθώς και μία ανεξάρτητη διεθνή οικονομική πολιτική. Αυτό το μεταβατικό πρόγραμμα σοσιαλιστικής προοπτικής αποτελεί τον μόνο δρόμο για να οικοδομηθεί μία βιώσιμη οικονομία προς όφελος του λαού.

* Ο Σταύρος Μαυρουδέας είναι καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

 

Advertisements

“Concepts of Structural Change: Mainstream, Heterodox and Marxist conceptions and the Greek crisis’ – S.Mavroudeas 24-4-2019 Universidad Computense de Madrid

 

 

Noticias – Máster Universitario en Economía Internacional y Desarrollo

‘Concepts of Structural Change: Mainstream, Heterodox and Marxist conceptions and the Greek crisis’

Seminario de investigación, miércoles 24 de abril

19 ABR 2019 – 12:49 CET

 Lla próxima sesión del seminario de investigación del Máster en Economía Internacional y Desarrollo tendrá lugar el miércoles 24 de abril. En ella, Stavros Mavroudeas, profesor de Economía Política en el Departamento de Política Social de la Universidad Panteion de Atenas, expondrá el trabajo titulado «Concepts of Structural Change: Mainstream, Heterodox and Marxist conceptions and the Greek crisis» (la exposición se realizará en inglés).

 
Fecha: miércoles 24 de abril a las 12:30 h.
Aula 319 del aulario
Aprovechamos también para anunciaros que la siguiente sesión tendrá lugar el miércoles 8 de mayo. El ponente será Adrián Rial, estudiante de doctorado, quien presentará: «¿Contribuye la terciarización al estancamiento a largo plazo? Un análisis Kaldor-Baumol analysis aplicado a ocho economías desarrolladas».
Saludos cordiales

 

https://www.ucm.es/economia-internacional-desarrollo/noticias/concepts-of-structural-change-mainstream-heterodox-and-marxist-conceptions-and-the-greek-crisis

 

Máster Universitario en Economía Internacional y Desarrollo

https://www.ucm.es/economia-internacional-desarrollo/seminario-permanente 

 

Seminario permanente

 

SEMINARIO DE INVESTIGACIÓN 2018-2019 (MASTER ECONOMÍA INTERNACIONAL Y DESARROLLO)
Mes Día Ponente Título (provisionales) Universidad
Noviembre 14 Javier Murillo Estructura productiva y dinámica salarial: análisis marxista aplicado al caso de la eurozona Complutense
Diciembre 12 Rubén Bustillo Cambio estructural y crecimiento de la economía peruana (2001-2012). Análisis desde un enfoque regional Complutense (doctorando)
Enero 16 Gisela Di Meglio Services in developing economies: The deindustrialization debate in perspective Complutense
 Febrero  13 Robert Wade The Developmental State: Dead or alive? London School
 Marzo  13 Pablo R. Liboreiro  Aplicaciones de las World Input-Output Data (WIOD) al estudio de los cambios en la estructura del comercio mundial: el caso de la relación real de intercambio Complutense  (doctorando)
 Abril  24 Stavros Mavroudeas  Concepts of Structural Change: Mainstream, Heterodox and Marxist conceptions and the Greek crisis   U. Panteion (Atenas)
 Mayo  8  Adrián Rial ¿Contribuye la terciarización al estancamiento a largo plazo? Un análisis Kaldor-Baumol analysis aplicado a ocho economías desarrolladas  Complutense  (doctorando)
 Mayo  22 Mario Rísquez Transformaciones en los modelos de organización productiva: el caso del cluster de automoción gallego Complutense (doctorando)

«Ο παγκόσμιος καπιταλισμός εμπρός στο 2019: αναταραχές και ανησυχία» – Τετράδια Μαρξισμού Νο.9 2019

Τετράδια Μαρξισμού

Νο.9 2019

 

Ο παγκόσμιος καπιταλισμός εμπρός στο 2019:

αναταραχές και ανησυχία

 

Σταύρος Μαυρουδέας

 

Το τέλος του 2018 και η αρχή του 2019 σημαδεύθηκαν από μία σχεδόν γενικευμένη αναταραχή στις μεγάλες χρηματιστηριακές αγορές αλλά και από απαισιόδοξες προβλέψεις από όλα σχεδόν τα σημαντικά οικονομικά κέντρα της Δύσης. Ενδεικτικά, η Wall Street Journal προβλέπει «λιγότερη μεγέθυνση και περισσότερη αβεβαιότητα» ενώ το ΔΝΤ και η Παγκόσμια Τράπεζα μειώνουν τις προβλέψεις τους για τον ρυθμό ανάπτυξης της παγκόσμιας οικονομίας. Φαίνεται ότι τα μεγάλα διεθνή οικονομικά κέντρα ακόμη τρέμουν το μάθημα του 2008, όταν λίγο πριν το ξέσπασμα της κρίσης έπλεαν σε πελάγη ευτυχίας για να διαψευσθούν οικτρά αμέσως μετά. Όμως υπάρχουν και σοβαροί ουσιαστικοί λόγοι για αυτές τις ανησυχίες.

Όσον αφορά τις χρηματιστηριακές αγορές, η σημαντική πτώση – και η απότομη αλλά περιορισμένη στη συνέχεια ανάκαμψη – ξεκίνησε από τις ΗΠΑ (βλέπε Διάγραμμα 1) και στην συνέχεια επεκτάθηκε στις υπόλοιπες αγορές καθώς λόγω της σύγχρονης διεθνοποίησης του κεφαλαίου οι οικονομικοί κύκλοι των βασικών οικονομιών είναι πλέον στενά συνδεδεμένοι μεταξύ τους. Η σημαντική πτώση της αμερικανικής χρηματιστηριακής αγοράς προκλήθηκε από την σύγκρουση μεταξύ της κυβέρνησης Trump και του Κογκρέσου σχετικά με τη χρηματοδότηση του τοίχους που θέλει να κατασκευάσει η κυβέρνηση Trump στα σύνορα με το Μεξικό. Οι ΗΠΑ, από τη εποχή της επικράτησης του νεοφιλελευθερισμού, έχουν θεσπίσει ένα όριο στο δημοσιονομικό έλλειμμα τους. Η πρόθεση της κυβέρνησης Trump να οικοδομήσει τείχος στα σύνορα με το Μεξικό παραβιάζει αυτό το όριο. Από εδώ προκύπτει η αντιπαράθεση με το (ελεγχόμενο πλέον από τους Δημοκρατικούς) Κογκρέσο. Σε τέτοιες αντιπαραθέσεις η εκάστοτε κυβέρνηση επιβάλει μερική διακοπή της λειτουργίας του αμερικανικού δημοσίου καθώς αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο ο πρόεδρος προσπαθεί να εκβιάσει το Κογκρέσο. Το αναμενόμενο αποτέλεσμα είναι ένας συμβιβασμός που όμως στην τρέχουσα περίπτωση αργεί να υλοποιηθεί λόγω των έντονων εσωτερικών συγκρούσεων της αμερικανικής αστικής τάξης.

 

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 1: Δείκτης S & P 500, Πηγή: Federal Reserve Bank of St. Louis

 

 

 

Όμως πίσω από αυτές τις αφορμές υπάρχουν και πολύ βαθύτερα αίτια για αυτές τις αναταράξεις.

Πρώτον, η διαπάλη μέσα στην αμερικανική αστική τάξη ανάμεσα στην «παγκοσμιοποιητική» και την «προστατευτική» μερίδα της οξύνεται συνεχώς και κάνει εξαιρετικά αντιφατική και ασταθή την οικονομική πολιτική των ΗΠΑ. Χαρακτηριστικά, η κεντρική τράπεζα (FED) ακολουθεί μια πορεία νομισματικής συστολής (αυξάνοντας σταδιακά τα επιτόκια), ενώ ο Trump φαίνεται να προτιμά μια λιγότερο αυστηρή νομισματική πολιτική. Μάλιστα ο τελευταίος έφθασε να επιτεθεί στον δικής του επιλογής πρόεδρο της FED. Η οικονομική πολιτική των ΗΠΑ, λόγω της δεσπόζουσας ιμπεριαλιστικής θέσης τους, επηρεάζει καθοριστικά την παγκόσμια οικονομία.

Δεύτερον, η προώθηση μίας «προστατευτικής» στρατηγικής από την κυβέρνηση Trump και η γενικότερη επιθετικότητα της απέναντι τόσο σε «συμμάχους» όσο και ανταγωνιστές εντείνει τις ιμπεριαλιστικές συγκρούσεις μεταξύ τους. Η μετάβαση από ένα «παγκοσμιοποιημένο» διεθνές οικονομικό σύστημα σε ένα πιο κατακερματισμένο και εθνοκεντρικό δεν είναι ανώδυνη οικονομικά. Η αντικατάσταση των υπαρχόντων μηχανισμών και σχέσεων με άλλες μπορεί να αποφέρει μελλοντικά οφέλη για κάποιους από τους ισχυρούς ιμπεριαλιστές, όμως βραχυπρόθεσμα προκαλεί μείωση των οικονομικών δραστηριοτήτων.

Τρίτον, αντίστοιχες με την αμερικανική εντεινόμενες ενδο-αστικές διαμάχες παρουσιάζονται σχεδόν σε όλες τις μεγάλες δυτικές οικονομίες. Χαρακτηριστικά, ο Βρετανικός καπιταλισμός σπαράσσεται από το Brexit. Επίσης, στην Ευρωπαϊκή Ένωση – ακόμη και στις χώρες του σκληρού πυρήνα της – εντείνεται η διαίρεση μέσα στις αστικές τάξεις σχετικά με την πορεία και ακόμη και την ίδια την ύπαρξη του εγχειρήματος της ευρωπαϊκής ιμπεριαλιστικής ενοποίησης. Οι εσωτερικές αυτές έριδες αποτυπώνουν την εξάντληση των δυνατοτήτων της «παγκοσμιοποίησης» σαν αντίρροπης δύναμης στην πτωτική τάση του ποσοστού κέρδους και την αναζήτηση άλλων τρόπων αντιρρόπησης της. Επίσης εκφράζουν την αμφισβήτηση των μέχρι τώρα ιμπεριαλιστικών συμμαχιών και μετώπων και την προσπάθεια αναδιάταξης τους.

Όμως πίσω τόσο από τις εντεινόμενες ενδο-αστικές και ενδο-ιμπεριαλιστικές διαμάχες βρίσκεται μια άλλη βαθύτερη και πιο δομική αιτία ανησυχιών που τις τροφοδοτεί. Η παγκόσμια καπιταλιστική κρίση του 2008 έχει κρυφτεί κάτω από το χαλί αντί να επιλυθεί. Η κρίση αυτή γεννήθηκε από την ανεπαρκή κερδοφορία του κεφαλαίου και πήρε χρηματοοικονομική μορφή. Η προηγούμενη παγκόσμια καπιταλιστική κρίση (του 1973-4) προκλήθηκε από την πτωτική τάση του ποσοστού κέρδους και την συνακόλουθη υπερσυσσώρευση του κεφαλαίου. Οι επόμενες δεκαετίες καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων αύξησαν την εκμετάλλευση της εργασίας (ποσοστό υπεραξίας) αλλά δεν μείωσαν δραστικά την υπερσυσσώρευση του κεφαλαίου με αποτέλεσμα η ανάκαμψη της κερδοφορία να μην είναι επαρκής και διατηρήσιμη. Γι’ αυτό ακολούθως το σύστημα επιδόθηκε σε ένα «ντοπάρισμα» της συσσώρευσης του κεφαλαίου μέσω της ανάπτυξης του πλασματικού κεφαλαίου. Όμως αυτό το «οικονομικό αναβολικό» έχει κοντά ποδάρια καθώς αποτελεί στοίχημα σε μέλλουσα να εξαχθεί υπεραξία. Μάλιστα το στοίχημα αυτό σταδιακά έγινε ολοένα και λιγότερο ρεαλιστικό (καθώς απαιτούσε εξωπραγματική αύξηση της μέλλουσας υπεραξίας) με αποτέλεσμα το ξέσπασμα της παγκόσμιας κρίσης του 2008. Με το ξέσπασμα της κρίσης το σύστημα εγκατέλειψε άρον-άρον τις καθαρές νεοφιλελεύθερες δοξασίες και εφάρμοσε την καινούργια Ορθοδοξία της Νέας Μακροοικονομικής Συναίνεσης (που ενοποιεί στοιχεία ήπιου νεοφιλελευθερισμού και ήπιου Κεϋνσιανισμού). Η νέα συνταγή – που εφαρμόσθηκε σε διαφορετικούς βαθμούς και χρονικές στιγμές στους βασικούς πόλους της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας – περιλάμβανε την χαλάρωση τόσο της δημοσιονομικής όσο και της νομισματικής πολιτικής. Ακολούθως, ιδιαίτερα στην ΕΕ, επανήλθε η δημοσιονομική λιτότητα. Ταυτόχρονα, ενώ μειώθηκε λίγο η υπερσυσσώρευση του κεφαλαίου (και η «μόχλευση», δηλαδή η επέκταση του πλασματικού κεφαλαίου και του χρέους) και αυξήθηκε περαιτέρω η εκμετάλλευση της εργασίας δεν επιτράπηκε η απαιτούμενη (για την βιώσιμη ανάκαμψη της κερδοφορίας) απαξίωση κεφαλαίου. Πολύ σύντομα μάλιστα το σύστημα – σε διαφορετικούς βαθμούς σε κάθε πόλο του – ξανάρχισε την ανάπτυξη διαδικασιών πλασματικού κεφαλαίου. Έτσι, σήμερα έχουμε το αντιφατικό φαινόμενο της ταυτόχρονης αύξησης τόσο του χρέους όσο και των χρηματιστηριακών αγορών.

Ταυτόχρονα όμως, συνέβη μία άλλη σημαντική διαφοροποίηση. Όπως φαίνεται από το Διάγραμμα 2, τόσο στην περίοδο πριν την κρίση του 2008 όσο και μετά οι αναπτυσσόμενες και ιδιαίτερα οι αναδυόμενες οικονομίες (με επικεφαλής τις BRIC) αποτέλεσαν καταφύγιο ιδιαίτερα για τις πολυεθνικές εταιρείες καθώς είχαν μικρότερη υπερσυσσώρευση του κεφαλαίου (και συνεπώς μεγαλύτερη κερδοφορία και ρυθμό συσσώρευσης).

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 2: Ποσοστά μεγέθυνσης παγκ. οικονομίας, αναπτυγμένων και αναδυόμενων & αναπτυσσόμενων οικονομιών, Πηγή: ΔΝΤ

https://www.imf.org/external/datamapper/NGDP_RPCH@WEO/OEMDC/ADVEC/WEOWORLD

 

 

 

Αυτό σήμερα δείχνει να αλλάζει. Αφενός, η φθίνουσα κερδοφορία και η υπερσυσσώρευση κεφαλαίου δείχνει να αγγίζει και τις αναδυόμενες οικονομίες. Αφετέρου, ιδιαίτερα οι Δυτικές πολυεθνικές φαίνεται να επαναπροσανατολίζουν την δραστηριότητα τους περισσότερο προς τα εθνικά κέντρα τους. Άλλωστε η πολιτική Trump ένα τέτοιο προσανατολισμό υποδεικνύει. Ενδεικτικά, η φυγή κεφαλαίων και συναλλαγματικές κρίσεις εμφανίζονται ολοένα και περισσότερο σ’ αυτή την ομάδα χωρών. Ανάλογα, όπως δείχνει το Διάγραμμα 3, αναπτύσσονται υπέρμετρα και στις χώρες αυτές το πλασματικό κεφάλαιο με όλα τα προβλήματα που αυτό συνεπιφέρει.

 

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 3: Λόγος χρέους προς ΑΕΠ, Πηγή: ΔΝΤ

https://blogs.imf.org/2018/04/18/bringing-down-high-debt/

Ενδεικτική είναι η περίπτωση της Κίνας, παρόλα τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κινεζικού κρατικού καπιταλισμού που διαφοροποιούν σημαντικά τον τρόπο λειτουργίας του σε σχέση με τους Δυτικούς καπιταλισμούς. Η Κίνα αποτέλεσε την βασικότερη ατμομηχανή που συγκράτησε την παγκόσμια καπιταλιστική οικονομία στην κρίση του 2008. Σήμερα, η ατμομηχανή αυτή δείχνει να αγκομαχεί, όπως φαίνεται και από το Διάγραμμα 4.

ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ 4: Ποσοστό μεγέθυνσης Κίνας, Πηγή: Trading Economics & National Bureau of Statistics of China

Συγκεφαλαιώνοντας, οι προοπτικές του παγκόσμιου καπιταλισμού για το 2019 κάθε άλλο παρά ευοίωνες είναι και η πιθανότητα μιας άλλης παγκόσμιας καπιταλιστικής κρίσης (όπως ακόμη και επίσημα κέντρα καθομολογούν) αυξάνεται.

 

* Ο Σταύρος Μαυρουδέας είναι καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου.

 


Πρόσθετοι σύνδεσμοι του άρθρου:

https://www.scribd.com/document/405393057/%CE%9F-%CF%80%CE%B1%CE%B3%CE%BA%CF%8C%CF%83%CE%BC%CE%B9%CE%BF%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CF%80%CE%B9%CF%84%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82-%CE%B5%CE%BC%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%82-%CF%83%CF%84%CE%BF-2019-%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CF%84%CE%B1%CF%81%CE%B1%CF%87%CE%AD%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B1%CE%BD%CE%B7%CF%83%CF%85%CF%87%CE%AF%CE%B1-%CE%A4%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%AC%CE%B4%CE%B9%CE%B1-%CE%9C%CE%B1%CF%81%CE%BE%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%8D-%CE%9D%CE%BF-9-2019

 

https://www.researchgate.net/publication/332267691_O_pankosmios_kapitalismos_empros_sto_2019_anataraches_kai_anesychia

https://www.academia.edu/38738868/_%CE%9F_%CF%80%CE%B1%CE%B3%CE%BA%CF%8C%CF%83%CE%BC%CE%B9%CE%BF%CF%82_%CE%BA%CE%B1%CF%80%CE%B9%CF%84%CE%B1%CE%BB%CE%B9%CF%83%CE%BC%CF%8C%CF%82_%CE%B5%CE%BC%CF%80%CF%81%CF%8C%CF%82_%CF%83%CF%84%CE%BF_2019_%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CF%84%CE%B1%CF%81%CE%B1%CF%87%CE%AD%CF%82_%CE%BA%CE%B1%CE%B9_%CE%B1%CE%BD%CE%B7%CF%83%CF%85%CF%87%CE%AF%CE%B1_-_%CE%A4%CE%B5%CF%84%CF%81%CE%AC%CE%B4%CE%B9%CE%B1_%CE%9C%CE%B1%CF%81%CE%BE%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%8D_%CE%9D%CE%BF.9_2019

 

Γνωμικό

«Είκοσι χρόνια ευρώ: Η ΟΝΕ αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτικής του κεφαλαίου και της ΕΕ» – video

via «Είκοσι χρόνια ευρώ: Η ΟΝΕ αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτικής του κεφαλαίου και της ΕΕ» – video

«Είκοσι χρόνια ευρώ: Η ΟΝΕ αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτικής του κεφαλαίου και της ΕΕ» – video

Τα κείμενα και τα video των εισηγήσεων στην πρόσφατη (Σάββατο 30/3/2019) ημερίδα της Πρωτοβουλίας Δααλόγου για ένα Σύγχρονο Κομμουνιστικό Πρόγραμμα και Κόμμα έχουν ανέβει στην ιστοσελίδα της Πρωτοβουλίας:

https://neoprogrammakomma.home.blog/

Το κείμενο της εισήγησης μου βρίσκεται στους ακόλουθους συνδέσμους:

Εισήγηση: Είκοσι χρόνια ευρώ. Η ΟΝΕ αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτικής του κεφαλαίου και της ΕΕ

https://stavrosmavroudeas.wordpress.com/2019/03/31/4011/

 

Το video της εισήγησης μου βρίσκεται στους ακόλουθους συνδέσμους

 

«Είκοσι χρόνια ευρώ: Η ΟΝΕ αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτικής του κεφαλαίου και της ΕΕ» – βασικά σημεία

Ακολουθούν παρακάτω τα βασικά σημεία της παρέμβασης μου στην Ημερίδα της Πρωτοβουλίας Διαλόγου για Συγχρονο Κομμουνιστικό Πρόγραμμα και Κόμμα

Πρωτοβουλία Διαλόγου για σύγχρονο κομμουνιστικό πρόγραμμα και κόμμα

Πολιτική-θεωρητική ΗΜΕΡΙΔΑ

«Καπιταλιστικές ολοκληρώσεις και Ευρωπαϊκή Ένωση. Μια σύγχρονη κομμουνιστική απάντηση»

Σάββατο 30 Μαρτίου 2019, Πολυχώρος «Μολύβι»

«Είκοσι χρόνια ευρώ: Η ΟΝΕ αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτικής του κεφαλαίου και της ΕΕ»

 

Σταύρος Μαυρουδέας

καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας

Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής Πάντειο Πανεπιστήμιο

Βασικά σημεία

  • Η ευρωπαϊκή ενοποίηση είναι ένα ιμπεριαλιστικό εγχείρημα, δηλ. οικον. εκμετάλλευσης μεταξύ οικονομιών. Το εγχείρημα αυτό δεν επιδέχεται μεταρρύθμιση.
  • Βασικός οικον. μηχανισμός: η εκμετάλλευση των λιγότερο αναπτυγμένων οικονομιών από τις περισσότερο αναπτυγμένες μέσω μεταφορών αξίας από τις πρώτες στις δεύτερες
  • Ο μηχανισμός αυτός λειτουργεί τόσο στο εσωτερικό της ΕΕ όσο και μεταξύ της ΕΕ και άλλων λιγότερο αναπτυγμένων οικονομιών
  • Συνεπώς, η ΕΕ διαιρείται στο κυρίαρχο ευρω-κέντρο και στην κυριαρχούμενη ευρω-περιφέρεια
  • Το εγχείρημα της ΕΕ είναι σήμερα σε βαθύτατη κρίση
  • Η Αριστερά και το εργατικό κίνημα πρέπει να αγωνιστεί για την διάλυση της ΕΕ. Αυτό για την χώρα μας συνίσταται στην πάλη για την συνολική αποδέσμευση από την ΕΕ (και όχι απλά την από μόνη της ατελέσφορη έξοδο από την ΟΝΕ).

 

Υπο-ενότητες

  • Μία περιοδολόγηση της ευρωπαϊκής ενοποίησης
  • Επισκόπηση των Κυρίαρχων και των Ετερόδοξων (Ριζοσπαστικών) αναλύσεων για την ευρωπαϊκή ενοποίηση
  • Κεντρικά στοιχεία της Μαρξιστικής ανάλυση και ενός Αριστερού προγράμματος αποδέσμευσης από την ΕΕ

 

Ι. Περιοδολόγηση της ευρωπαϊκής ενοποίησης

  • Η διαδικασία της ευρ. ενοποίησης ξεκινά μετά τον 2οΠ.Π. σαν προσπάθεια ανοικοδόμησης και σταθεροποίησης του καπιταλισμού στην Ευρώπη υπό την ηγεμονία των ΗΠΑ και απέναντι στην εξωτ. απειλή από το Ανατολικό Μπλοκ και την εσωτ. από το εργατικό κίνημα (1950s – 1974):

➢Το Marshall Plan και το σύστημα του Bretton Woods αποτέλεσαν το πλαίσιο της.

➢Οι πολυεθνικές των ΗΠΑ έπαιξαν κρίσιμο ρόλο.

➢Το αρχικό εγχείρημα διαμορφώθηκε με Κεϋνσιανές αντιλήψεις και κορπορατιστικές δομές (ορθοδοξία της εποχής εκείνης) .

➢Βασικό εσωτερικό μέλημα: η γεφύρωση του παραδοσιακού Γαλλο-Γερμανικού ανταγωνισμού. Όχημα: η ανασυγκρότηση της Δ.Ευρώπης ως περιφερειακού ιμπεριαλιστικού μπλοκ (εκμεταλλευόμενου άλλες περιοχές) με το ΗΒ σαν τοποτηρητή των ΗΠΑ.

➢Στην αρχική σύνθεση περιλαμβάνονταν μόνο αναπτυγμένες καπιταλιστικές οικονομίες.

➢Η αρχική δομή ήταν κυρίως οικονομική με πυλώνες την Κοινή Αγορά (εμπορική απορρύθμιση) και την ΚΑΠ (διοικητικό σύστημα).

➢Περιορισμένες δομές πολιτικής συνεργασίας.

 

  • Η παγκ. κρίση του 1974 και η συνακόλουθη διασάλευση των δυτικών διεθνών δομών (κατάρρευση Bretton Woods κλπ.) εγκαινίασε μία περίοδο αστάθειας, ευρω- πεσσιμισμού και αποτυχημένων προσπαθειών νομισματικής ενοποίησης (1974- 1985):

➢Η κρίση φθίνουσας κερδοφορίας του 1974 σήμανε το τέλος της μεταπολεμικής δυτικής «χρυσής εποχής» (υψηλοί ρυθμοί μεγέθυνσης κλπ.). Ακολούθησαν μία σειρά σχετικά ατελέσφορων κυμάτων καπιταλιστικών αναδιαρθρώσεων (συντηρητικός Κεϋνσιανισμός, Νεοφιλελευθερισμός εθνικής οικονομίας [Μονεταρισμός])

➢Επίσης επιδεινώθηκαν οι ενδο-ιμπεριαλιστικές αντιθέσεις (π.χ. μονομερείς ενέργειες των ΗΠΑ.

➢Οι ηγεμονικοί ευρωπαϊκοί καπιταλισμοί προσπάθησαν να αντιμετωπίσουν την πίεση των ΗΠΑ κινούμενοι προς την ευρ. νομισματική ενοποίηση (σαν υποστήριγμα στην Κοινή Αγορά μετά την κατάρρευση του Bretton Woods). Διαδοχικές αποτυχημένες προσπάθειες («φίδι στο τούνελ, Ευρ. Νομισματικό Σύστημα κλπ.).

➢Η πρώτη διεύρυνση της ευρ. ενοποίησης με την προσθήκη λιγότερο αναπτυγμένων οικονομιών (Ελλάδα, Ισπανία, Πορτογαλία) γίνεται τόσο για οικον. όσο και για γεωπολιτικούς λόγους  και περιλαμβάνει ένα μικρό μηχανισμό δημοσιον. μεταφορών πόρων (τα προγράμματα βοήθειας).

➢Όμως ο πεσιμισμός κυριαρχεί καθώς και οι εσωτ. αντιπαραθέσεις.

 

  • Η άνοδος του Νεοφιλελευθερισμού, η κατάρρευση του Ανατολ. Μπλοκ και η ενίσχυση της ενοποίησης και των φιλοδοξιών ξεπεράσματος των ΗΠΑ (1985- 2008):

➢Επικρατεί το κύμα καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης του Νεοφιλελευθερισμού ανοικτής οικονομίας («παγκοσμιοποίηση») ως μέσο ανάταξης της κερδοφορίας και των δομικών προβλημάτων. Ανάπτυξη του διεθνούς εμπορίου και κεφαλαιακών ροών σαν αντίρροπη δύναμη στην πτωτική τάση του ποσοστού κέρδους.

➢Νέες ενισχυμένες προσπάθειες ευρω. ενοποίησης ενισχυμένες από τον ζωτικό χώρο που παραχώρησε η κατάρρευση του Ανατολ. Μπλοκ (το 1989 και το λεγόμενο ευρωπαϊκό anno mirabilis). Αυξημένη αυτονόμηση από την πατρωνία των ΗΠΑ και φιλοδοξίες αμφισβήτησης της παγκ. πρωτοκαθεδρίας τους (ατζέντα Λισαβώνας κλπ.).

➢Διευρύνσεις με ανατολ. οικονομίες

➢Εμβάθυνση και επέκταση της πολ. ενοποίησης (αναθεώρηση των αρχικών συνθηκών, επέκταση των αρμοδιοτήτων της ΕΕ σε πολλά νέα πεδία)

➢Πιο επιθετική νομισματική ενοποίηση (ΟΝΕ) συνοδευόμενη από ευρύτερους οικον. κανόνες (προβλέψεις της Συνθήκης Maastricht) που αφορούσαν και την δημοσιονομική πολιτική.

 

❖Συνολικά, στην περίοδο 1980s-2008 οι ηγεμονικοί ευρ. καπιταλισμοί (ο πιο αναπτυγμένος πυρήνας γύρω από την Γερμανία σε μία ολοένα και πιο ανισοβαρή συμμαχία με την Γαλλία) προώθησαν την ευρ. ενοποίηση (μέσω διεθνικών ευρ. δομών που όμως εξέφραζαν συγκεκριμένες εθνικές ηγεμονίες) και προσπάθησαν να αμφισβητήσουν την παγκ. ηγεμονία των ΗΠΑ.

❖Η αμφισβήτηση της πρωτοκαθεδρίας του δολαρίου σαν παγκ. νομίσματος είναι κομβική.

❖Όμως, η επέκταση και εμβάθυνση της ευρ. ενοποίησης επιδείνωσε τα ήδη υπάρχοντα προβλήματα άνισης ανάπτυξης. Ιδιαίτερα η αποκρυστάλλωση της διαφοράς ευρω-κέντρου και ευρω-περιφέρειας (που ξεκίνησε με την Κοινή Αγορά) αποτέλεσε ωρολογιακή βόμβα στα θεμέλια του οικοδομήματος της ΕΕ.

❖Η προσπάθεια ελέγχου των αντιφάσεων αυτών μέσω της Συνθήκης του Maastricht ήταν προσωρινά εφικτή σε περιόδους ακόμη και αδύναμης οικον. μεγέθυνσης. Όμως αποδείχθηκε ατελέσφορη σε περιόδους κρίσης.

❖Η όξυνση του ανταγωνισμού ΗΠΑ-ΕΕ επέφερε πρόσθετα προβλήματα.

 

  • Η παγκ. κρίση του 2007-8 και η συνακόλουθη κρίση της ΕΕ:

➢Η έκρηξη της παγκ. κρίσης του 2007-8 global crisis – κρίση φθίνουσας κερδοφορίας a-la-Marx και όχι χρηματιστικοποίησης) επανέφερε τα ανεπίλυτα προβλήματα της «πραγματικής» οικονομίας στην επιφάνεια ακριβώς την στιγμή που η ΕΕ δοκίμαζε να κάνει το μεγάλο άλμα προς τα εμπρός.

➢Οι αρχικές ψευδαισθήσεις περί «απο-ζευγαροποίησης» (‘de-coupling’) από τις ΗΠΑ (δηλ. ότι η κρίση αφορά μόνο την τελευταία) διαψεύσθηκαν γρήγορα καθώς η κρίση κερδοφορίας υπέβοσκε και στην Ευρώπη.

Η αποτυχημένη «ζαβολιά» της ΕΕ: Με το ξέσπασμα της κρίσης όλοι οι ηγεμονικοί καπιταλισμοί εγκατέλειψαν τα νεοφιλελεύθερα δόγματα και υιοθέτησαν συντηρητικές Κεϋνσιανές πολιτικές (αντι-κυκλική χαλαρή νομισμ. πολιτική και επεκτατική δημοσιον. πολιτική). Όμως η ΕΕ το έκανε πολύ λιγότερο ελπίζοντας ότι θα εκμεταλλευθεί τις «φούσκες» υπερσυσσώρευσης των ανταγωνιστών της και την κατάλληλη στιγμή θα κερδίσει την παγκ. πρωτοκαθεδρία. Συμπληρωματικά, επεδίωξε να μετατρέψει την ευρω-περιφέρεια από πηγή προβλημάτων σε πηγή δύναμης του ευρω-κέντρου μετατρέποντας την σε μία εσωτ ευρ. Κίνα (ειδ. οικον. ζώνη χαμηλών μισθών, φθηνών περιουσιακών στοιχείων, αυξημένης εκμετάλλευσης αλλά και χαμηλής παραγωγ. εξειδίκευσης και προστιθέμενης αξίας μέσα στα πλαίσια πανευρωπαϊκών αλυσίδων αξίας υπό την ηγεμονία του ευρω-κέντρου).

  • Το σχέδιο αυτό υπονομεύθηκε τόσο από τους διεθνείς ανταγωνιστές της ΕΕ όσο και από την λαϊκή αντίσταση στις χώρες της ευρω-περιφέρειας κυρίως. Με αποτέλεσμα η ΕΕ αντί για παγκ. ηγεμόνας να γίνει ο νέος «μεγάλος ασθενής» μετά την κρίση του 2007-8.
  • Η επιλογή των προγραμμάτων και μόνιμων μηχανισμών λιτότητας έναντι της εργασίας (ιδιαίτερα για την ευρω-περιφέρεια) είναι μονόδρομος για την ευρωπαϊκή ενοποίηση για να διατηρήσει τον ρόλο και τις φιλοδοξίες της στον παγκ. καταμερισμό εργασίας.
  • Ταυτόχρονα όμως πυροδοτεί τις εσωτερικές αντιφάσεις της ΕΕ τόσο με την έκρηξη της λαϊκή απέχθειας απέναντι στην ΕΕ όσο και τις διαμάχες μεταξύ των ευρωπαϊκών καπιταλισμών. Η τρέχουσα ενίσχυση των αντι-ΕΕ ρευμάτων είναι χαρακτηριστική.
  • Ο ερχομός της «από-παγκοσμιοποίησης» (de-globalization) – δηλ. της επιλογής μάλλον της κυρίαρχης μερίδας της αμερικανικής αστικής τάξης (αλλά και άλλων ισχυρών ιμπεριαλιστικών χωρών) για επιστροφή στις εθνικές βάσεις τους και προστατευτικές πολιτικές – οξύνει τις αντιφάσεις αυτές.
  • Μία χρυσή ευκαιρία για την Αριστερά που όμως στην Δύση – λόγω της ήττας και της μετέπειτα ενσωμάτωσης της Δυτικής Αριστεράς – αφήνει το έδαφος ανοικτό στην ακροδεξιά

IΙ. Κυρίαρχες & Ριζοσπαστικές αναλύσεις της ευρωπαϊκής ενοποίησης

  • Από τα τέλη του 1980 οι Ευρωπαϊκές Σπουδές κυριαρχούνται από φιλο-ΕΕπροσεγγίσεις – είτε Κυρίαρχες είτε Ετερόδοξες (Ριζοσπαστικές). Πρόκειται για«στρατευμένες» θεωρίες.
  • Καμία από αυτές δεν μπορεί να κατανοήσει ικανοποιητικά τα αίτια της κρίσης της ΕΕ και φυσικά να εκφράσει την αυξανόμενη λαϊκή απέχθεια απέναντι στην ΕΕ.
  • Οι προσεγγίσεις αυτές πέρασαν από διάφορες φάσεις: από τον αρχικό ενθουσιασμό στον ευρωπεσιμισμό του ‘80 και μετά στο νέο διθυραμβισμό του ‘90 (μέχρι και το ξέσπασμα της κρίσης 2010).

 

 Κυρίαρχες Θεωρίες

  • Οι καταβολές της θ. της Ευρωπαϊκής Ολοκλήρωσης βρίσκονται στην αμερικανική βιβλιογραφία Διεθνών Σχέσεων. Στη συνέχεια αναπτύχθηκαν σαν αυτοτελές πεδίο.

➢Δύο βασικές προσεγγίσεις (απηχώντας αντίστοιχες θ. ολοκλήρωσης):

  • Θεσμισμός (επίσης σαν νεολειτουργισμός): η ολοκλήρωση είναι αποτέλεσμα δομικής αναγκαιότητας (όταν δημιουργείται ένας θεσμός παράγει την δυναμική επέκτασης του). Νεότερες εκδοχές εγκατέλειψαν την λογική αυτοματισμού και αναγνώρισαν την δυνατότητα πισωγυρισμάτων (π.χ. Haas (1958); Sandholtz & Zysman (1989), Sandholtz & Stone Sweet (1998)
  • Διακυβερνητισμός (προερχόμενος από την νέο-ρεαλιστική σχολή): τα συμφέροντα των εμπλεκόμενων κρατών καθορίζουν την πορεία της ολοκλήρωσης (π.χ. Moravcsik, 1991, 1998).

➢Οι αμερικανικές αναλύσεις είναι πιο θεωρητικές, οι ευρωπαϊκές περισσότερο μελέτες περιπτώσεων (Verdun 2005: 11). Αυτή η διαφοροποίηση συνδέεται με τον ανταγωνισμό ΗΠΑ-ΕΕ. Οι πρώτες υποκρύπτουν κριτικές της ΕΕ. Οι δεύτερες προσπάθειες – συχνά χρηματοδοτούμενες από την ΕΕ – συγκάλυψης ή επίλυσης των προβλημάτων της.

Κριτική των Κυρίαρχων Θεωριών

  • Υποθέτουν ότι οι κυρίαρχες ταξικές και οικον. δομές είναι αδιαμφισβήτητες.
  • Θεωρούν την ευρ. ενοποίηση απλά ένα «πολιτικό σχέδιο» χωρίς συστημικά θεμέλια: σχέδια, πολιτικές, σημαντικά πρόσωπα (π.χ. Schuman) το οδηγούν.
  • Δεν υπάρχουν δομικά στοιχεία ιδιαίτερα στο επίπεδο του τρόπου παραγωγής.
  • Συνεπώς η ταξική ανάλυση απουσιάζει ενώ η οικον. περιορίζεται στις πολιτικέςκαι στους στόχους των βασικών φορέων (agents) του σχεδίου.
  • Η οικον. έμφαση τους είναι: (α) Στα αμφιλεγόμενα οφέλη για την μεγέθυνση από την απορρύθμιση και την ολοκλήρωση και (β) Στο εάν η ευρωζώνη είναι ή όχι βέλτιστη νομισματική περιοχή (με τις αμερικανικές αναλύσεις να το αρνούνται και τις περισσότερες ευρωπαϊκές να το αποδέχονται ή να προσπαθούν να το διορθώσουν)

 

Ριζοσπαστικές θεωρίες

  • Μέχρι τα μέσα του ‘80:

❑Κυριαρχούνταν από τον Μαρξισμό (π.χ. Mandel (1970), Cocks (1980))

❑Βασίζονταν στην Εργ. Θ. της Αξίας και στην ταξική ανάλυση

❑Ήταν κατά βάση αντίθετες στην ευρ. ενοποίηση θεωρώντας την ένα ιμπεριαλιστικό εγχείρημα

  • Από τα μέσα του ‘80 (αρχή της θριαμβολογίας της ΕΕ, κατάρρευση του Ανατολ. Μπλοκ, Νεοφιλελεύθερη ηγεμονία κλπ.) εμφανίζεται μία σημαντική διαφοροποίηση. Τα νέα κύρια χαρακτηριστικά είναι:

❑Έμφαση σε πολιτικά σχέδια και ιδεολογίες και παραγνώριση των δομικών συστημικών παραγόντων (π.χ. έμφαση στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές της ΕΕ αντί στο ρόλο του καπιταλισμού)

❑Προβληματισμός για το ποιος ωφελείται από την συγκεκριμένη πορεία της ευρ. ενοποίησης και προσπάθεια μεταρρύθμισης της

❑Παραμερισμός του Μαρξισμού

❑Εγκατάλειψη του ζητήματος του ιμπεριαλισμού

 

  • Οι σημερινές Ριζοσπαστικές αναλύσεις εμφανίζονται ως «Κριτικές Προσεγγίσεις»της ευρ. ενοποίησης και κατηγοριοποιούνται ως εξής:

Κοινων. Κονστρουκτιβισμός (προερχόμενος από την Σχολή της Φραγκφούρτης) – π.χ. Diez (1997), Marcussen (2000)

Μεταμοντέρνες αναλύσεις– π.χ. Jorgensen (1997), Walker (1989)

Νέο-Γκραμσιανές ή Ιστορικο-Υλιστικές προσεγγίσεις – π.χ. Cox (1985)

➢Το ρεύμα της επιλεγόμενης Κριτικής Πολ. Οικονομίας

 

  • Το υπόστρωμα τους είναι η ήττα του εργατικού κινήματος στη Δ. Ευρώπη και η διάλυση και ενσωμάτωση της Δυτικής Αριστεράς:

➢Ο δικαιωματισμός   και η «πολιτική ορθότητα» αντί της ταξικής πολιτικής

➢Τα νέα κοινωνικά κινήματα (φεμινισμός, οικολογία κλπ.) αντί της κεντρικότητας της εργατικής τάξης

➢Ένας απροσδιόριστος αντι-καπιταλισμός αντί της σοσιαλιστικής προοπτικής

➢Η αποδοχή της ηγεμονικής ψευδο-θεωρίας της «παγκοσμιοποίησης» και η αφελής προσπάθεια διατύπωσης είτε ουτοπικών υπερ-αριστερών (π.χ. Ενωμένες Ευρωπαϊκές Σοσιαλιστικές Πολιτείες) είτε ρεφορμισστικών (κοινωνική Ευρωπαϊκή Ένωση) προτάσεων

➢Ο πολιτικός ακολουθητισμός πίσω από μεταρυθμιστικές (κεϋνσιανές αντινεοφιλελεύθερες απόψεις) αστικές πολιτικές

 

Ο Κοινων. Κονστρουκτιβισμός υποδιαιρείται σε (a) μία πιο παραδοσιακή και κριτική προς την ΕΕ άποψη που δίνει μεγαλύτερη έμφαση σε συστημικούς παράγοντες, και (b) στην θεώρηση του Habermas που ασχολείται με την ιδεολογία και είναι φιλική προς την ΕΕ. Ο Κοινων. Κονστρουκτιβισμός επικρίνει τα κοινωνικά θεμέλια της ευρ. ενοποίησης και προτείνει εναλλακτικές πολιτικές γι’ αυτήν. Κατά συνέπεια, ούτε οι πιο ριζοσπαστικές εκδοχές του δεν αμφισβητούν την ευρ. ενοποίηση per se.

Οι Μεταμοντέρνες αναλύσεις είναι σήμερα εντελώς «χαμένες στη μετάφραση και δεν έχουν κανένα κριτικό περιεχόμενο.

Οι Νέο-Γκραμσιανές ή Ιστορικο-Υλιστικές προσεγγίσεις εστιάζουν σε θέματα ιδεολογίας και πολιτικών σχέσεων. Αμφισβητούν την ηγεμονική φύση της ευρ. ενοποίησης (Bieler & Morton (2001), Van Apeldoorn et al. (2003). Ζητούν την ενίσχυση των δημ. διαδικασιών της ΕΕ. Στην ανάλυση τους ουσιαστικά παραποιούν τον Γκράμσι μετατρέποντας τον από ένα κομμουνιστή θεωρητικό και πολιτικό σε ένα μπερδεμένο μεταρρυθμιστή. Επίσης απουσιάζει οποιαδήποτε συνεκτική οικον. ανάλυση.

Η Κριτική Πολ. Οικονομία έχει 3 ρεύματα

  1. Την παραδοσιακή Προσέγγιση της Ρύθμισης
  2. Την σχολή Παγκ. Πολ. Οικονομίας του York
  3. Την σχολή Διεθνούς Πολ. Οικονομίας του Amsterdam

Όλες προέρχονται από τις νεότερες ετερόδοξες θεωρίες μεσαίου βεληνεκούς (Mavroudeas (1999, 2011)) και αντιμετωπίζουν τα γνωστά μεθοδολογικά, αναλυτικά και εμπειρικά προβλήματα των τελευταίων (έλλειψη γεν. θεωρίας, εμπειρισμός, απροσδιοριστία και μετα-δομισμόςκλπ.).

❑Προτείνουν μία σχετικά αδύναμη οικον. ανάλυση που επικεντρώνεται σε οικον. πολιτικές (Νεοφιλελευθερισμός κλπ.) και υποτιμά τις πιο θεμελιακές ταξικές και οικον. δομές. Δεν αμφισβητούν τη ευρωπαϊκή ενοποίηση καθ’ εαυτή αλλά υποστηρίζουν τον κοινων. και δημοκρατικό μετασχηματισμό της.

 

Κριτική των Ριζοσπαστικών θεωριών

  •  Δεν αμφισβητούν την οικον. και ταξική βάση της ευρ. ενοποίησης παρόλο ότι το θέτουν ως ένα από τα καθήκοντα τους.
  • Ουσιαστικά θρηνούν για την εγκατάλειψη της αρχικής Κεϋνσιανής και κορπορατιστικής εκδοχής της ευρ. ενοποίησης και την αυξανόμενη αγγλο- σαξωνική νεοφιλελεύθερη ηγεμονία σε διάσταση με τις πιο ηπειρωτικές ευρωπαϊκές προσεγγίσεις (π.χ. Γερμανικός ordo-liberalism). Δεν κατανοούν τους συστημικούς λόγους περάσματος από την μία εκδοχή στην άλλη.
  • Ελπίζουν στην επιστροφή κάποιας μορφής Κοινωνικού Φιλελευθερισμού καθώς αναγνωρίζουν ότι η επιστροφή του παραδοσιακού Κεϋνσιανισμού είναι ανέφικτη.
  • Απαρνούνται εντελώς την έννοια του ιμπεριαλισμού. Συνεπώς δεν αμφισβητούν συνολικά την ευρ. ενοποίηση αλλά μόνο την τρέχουσα νεοφιλελεύθερη εκδοχή της.

 

ΙΙΙ. Κεντρικά στοιχεία της Μαρξιστικής ανάλυση και ενός Αριστερού προγράμματος αποδέσμευσης από την ΕΕ

 •    Η Μαρξιστική ανάλυση είναι η μόνη που μπορεί να κατανοήσει ικανοποιητικά τόσο τον χαρακτήρα όσο και τους μετασχηματισμούς αλλά και την κρίση της ευρ. ενοποίησης. Αντίστοιχα μία Αριστερή στρατηγική ενάντια στην ΕΕ είναι η μόνη που μπορεί να δώσει θετική διέξοδο στην ογκούμενη λαϊκή απέχθεια απέναντι στην ΕΕ και να μην την αφήσει έρμαιο στην ακροδεξιά.

  • Τα βασικά αναλυτικά προτερήματα του Μαρξισμού είναι:

➢Ξεκινά από τις θεμελιακές ταξικές και οικον. δομές και σχέσεις και με βάση αυτές μελετά πολιτικά σχέδια και ιδεολογικές τάσεις.

➢Η οικον. ανάλυση του – μέσω της Εργασιακής Θ. της Αξίας – ξεκινά από την σφαίρα της παραγωγής και στη συνέχεια εξετάζει την σφαίρα της κυκλοφορίας. Έτσι αποφεύγει την παραπλανητική εστίαση σε βραχυχρόνια φαινόμενα (όπως την λεγόμενη «χρηματιστικοποίηση») και εντοπίζει τα θεμελιακά οικον. προβλήματα πίσω από βραχυχρόνιες ανισορροπίες.

➢Κατανοεί ότι οι διεθνείς σχέσεις (τόσο οι οικον. όσο και οι πολιτικές) είναι ένας «πόλεμος» (με νικητές και ηττημένους) και όχι ένας «παράδεισος για όλους». Αυτό εκφράζεται ιδιαίτερα στην οικονομική Θεωρία του Ιμπεριαλισμού (σε αντίθεση με την κυρίαρχη Θεωρία των Συγκριτικών Πλεονεκτημάτων).

➢Απορρίπτει την εσφαλμένη θ. περί παγκοσμιοποίησης και κατανοεί ρεαλιστικά πως το καπιταλιστικό σύστημα περνά από περιόδους αυξημένης διεθνοποίησης σε άλλες επιστροφής στις εθνικές βάσεις του.

➢Έχει μία ρεαλιστική κατανόηση τόσο του διεθνούς εμπορίου όσο και των υπόλοιπων διεθνών οικον. σχέσεων (επενδύσεις χαρτοφυλακίου, άμεσες ξένες επενδύσεις). Με βάση την αντίληψη ότι οι διεθνείς σχέσεις είναι ανταγωνισμός («πόλεμος») εξηγεί πως προκύπτουν σχέσεις οικον. εκμετάλλευσης μεταξύ χωρών με την μεταφορά αξίας από τις λιγότερο αναπτυγμένες στις περισσότερο αναπτυγμένες οικονομίες. Ο μηχανισμός αυτός στο διεθνές εμπόριο λειτουργεί μέσω του απόλυτου πλεονεκτήματος (και όχι του συγκριτικού). Παραπλήσιοι μηχανισμοί λειτουργούν και στις άλλες 2 κατηγορίες.

➢Με την έννοια της ιμπεριαλιστικής πυραμίδας και του υπο-ιμπεριαλισμού κατανοεί ικανοποιητικά την σύνθετη δομή του ιμπεριαλιστικού συστήματος και ιδιαίτερα (όπως στην ελληνική περίπτωση) πως μία χώρα μπορεί να υπόκειται σε ιμπεριαλιστική εκμετάλλευση και ταυτόχρονα να εκμεταλλεύεται άλλες χώρες (έστω και περιστασιακά).

 

  • Από την Μαρξιστική ανάλυση προκύπτει μία αντίστοιχη πολιτική στρατηγική απέναντι στην ΕΕ:

➢Απορρίπτεται η μυθοπλασία της «κοινων. Ευρώπης» (δηλ. η ψευδαίσθηση ότι το εγγενώς αντιδραστικό εγχείρημα της ευρωπαϊκής ενοποίησης μπορεί να μεταρρυθμισθεί)

➢Απορρίπτεται επίσης ο ατελέσφορος ευρωσκεπτικισμός της προσωρινής ή μόνιμης διάλυσης της ΟΝΕ με διατήρηση της ΕΕ (άλλωστε ο βασικός εκμεταλλευτικός μηχανισμός βασίζεται στην Κοινή Αγορά και δευτερευόντως στην ΟΝΕ)

➢Προκρίνεται η πάλη για την διάλυση της ΕΕ και για κάθε επιμέρους χώρα της αποδέσμευσης από αυτήν

  • Επικαιρότητα της θέσης του Lenin (1915): «από τη σκοπιά των οικονομικών συνθηκών του ιμπεριαλισμού […] οι Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης, υπό τον καπιταλισμό, είναι είτε αδύνατες είτε αντιδραστικές»

 

Η στρατηγική της αποδέσμευσης από την ΕΕ

➢Αποδέσμευση με ή χωρίς επιθετικούς προσδιορισμούς; Φυσικά χωρίς

➢αναγνώριση των βαθιών δομικών προβλημάτων της παραγωγικής δομής της ελληνικής οικονομίας

➢στα πλαίσια της ευρωπαϊκής ιμπεριαλιστικής ενοποίησης δεν υπάρχουν θετικές προοπτικές για την Ελλάδα

➢υιοθέτηση ενός υποδείγματος αυτόκεντρης ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας προς όφελος των λαϊκών συμφερόντων και σε σοσιαλιστική κατεύθυνση

➢Μία εθνική οικονομία που να έχει εσωτερική συνοχή (και ιδιαίτερα ισχυρές διακλαδικές διασυνδέσεις προς τα εμπρός και προς τα πίσω), να λειτουργεί με κριτήριο τις δικές της ανάγκες και να ακολουθήσει μία αυτοτελή και διακριτική εξωτερική οικονομική πολιτική.

  • Αυτός ο στρατηγικός στόχος δεν χωρά μέσα στα πλαίσια της ΕΕ (και όχι απλάτης ΟΝΕ).

➢Πρόγραμμα βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων αξόνων.

  • Φάσεις του προγράμματος:

(1) «Ειδική οικονομική περίοδος»: περίπου πολεμικής αντιπαράθεσης με την ΕΕ και την Δύση, έκτακτα οικον. μέτρα, δραστική και δυναμική παραγωγ. αναδιάρθρωση

(2)  Περίοδος σταθεροποίησης (περίοδος κρατικού καπιταλισμού): χαλάρωση αρκετών έκτακτων μέτρων, έμφαση στη μεγέθυνση, σχεδιασμός στη βάση 2-τομεακού υποδείγματος Preobrazhensky (καπιταλιστικός – σοσιαλιστικός τομέας).

(3) Περίοδος σοσιαλιστικής μετάβασης: η ισορροπία του 2-τομεακού υποδείγματος αλλάζει αποφασιστικά προς τον σοσιαλιστικό τομέα.

 

➢Βραχυπρόθεσμοι άξονες:

  • Έξοδος από την ΕΕ (και συνεπώς και από την ΟΝΕ) για να γίνει δυνατή η υλοποίηση του προγράμματος αυτού.
  • Μονομερής διαγραφή εξωτερικού χρέους.
  • Έλεγχος στην κίνηση των κεφαλαίων έτσι ώστε να αποτραπεί η φυγή κεφαλαίων στο εξωτερικό.
  • Εθνικοποίηση του τραπεζικού συστήματος.
  • Σύστημα προοδευτικής φορολογίας για να εξευρεθούν πόροι από την φορολόγηση του εισοδήματος και του πλούτου του κεφαλαίου με την ταυτόχρονη πάταξη της φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής του κεφαλαίου και των ανώτερων εισοδηματικά στρωμάτων.
  • Ελεγχόμενη διολίσθηση της ισοτιμίας του νομίσματος μαζί με ένα σύστημα ελέγχου των τιμών (αποφυγή πληθωριστικών αυξήσεων). Αξιοποίηση άλλων εργαλείων (π.χ. σύστημα πολλαπλών συναλλαγματικών ισοτιμιών, εμπορικές συναλλαγές barter, currency swaps κλπ.).
  • Εκτεταμένο σύστημα ελέγχου τιμών

Ο  άμεσος στόχος είναι η εξισορρόπηση μεταξύ του εξωτερικού, του ιδιωτικούκαι του δημόσιου τομέα με τον τελευταίο να παίζει τον κεντρικό ρόλο. Συνακόλουθη νομισματική, δημοσιονομική και εισοδηματική πολιτική.

➢Μακροχρόνιοι άξονες:

  • Καθολικό και υποχρεωτικό σχέδιο παραγωγικής αναδιάρθρωσης με κοινωνική ιδιοκτησία και έλεγχο των βασικών οικονομικών κλάδων. Δεν μπορεί αφελώς – μέσω υπεραριστερών λεκτικών αφελειών – να χαρίζεται ο όρος της «παραγωγικής αναδιάρθρωσης».
  • Αυτή η σχεδιασμένη παραγωγική αναδιάρθρωση προϋποθέτει αλλά και συνεπάγεται ανάλογη βιομηχανική πολιτική (δημιουργίας, προστασίας και στήριξης συγκεκριμένων κλάδων). Δεν μπορεί να ακολουθήσει απλά την υπάρχουσα δομή.
  • Επίσης συνεπάγεται μία αυτόνομη διεθνή οικον. πολιτική με τη συνεργασία με εναλλακτικά στη Δύση διεθνή οικον. δίκτυα.

Το σχέδιο παραγωγικής ανασυγκρότησης: βασικός στόχος η δημιουργία μίας αυτόκεντρης (αλλά όχι κλειστής) οικονομίας

  1. Επανεκβιομηχάνιση (μέσω 5-ετών πλάνων αναδιάρθρωσης και υποκατάστασης εισαγωγών)
  2. Ανασυγκρότηση του αγροτικού τομέα με στόχο την διατροφική επάρκεια, την καθετοποίηση και την βιομηχανοποίηση (έμφαση στην κτηνοτροφία κλπ.)
  3. Ανάπτυξη μία υψηλότερης τεχνολογικής εξειδίκευσης ιδιαίτερα σε κλάδους αιχμής
  • Βασικός άξονας ο δημόσιος τομέας μέσω του ΠΔΕ. Κρατικός έλεγχος των βασικών και στρατηγικών τομέων. Εκτεταμένη και επιτακτική βιομηχ. πολιτική. Εθνικοποίηση πολλών ιδιωτ. επιχειρήσεων (ιδιαίτερα των υπερχρεωμένων στο τραπεζικό σύστημα και λειτουργούντων κάτω από την παραγωγ. δυναμικότητας τους). Ένα πρώτο «μέρισμα μεγέθυνσης» (growth dividend) με την πλήρη λειτουργία τους.
  • Ο ιδιωτ. τομέας θα έχει ένα υποδεέστερο και συμπληρωματικό ρόλο.
  • Επιπρόσθετοι στόχοι βραχυχρόνιας οικον. πολιτικής:

(1) Σταδιακή επίτευξη πλήρους απασχόλησης

(2) Μισθολογική πολιτική διασφάλισης αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης για τους εργαζόμενους

(3) Μετά το μάλλον αναπόφευκτο αρχικό σοκ, ένας διατηρήσιμος ρυθμός μεγέθυνσης της οικονομίας

(4) Εξισορρόπηση του Ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών μέσω (α) αποκήρυξης εξωτ. χρέους και (β) εξισορρόπησης εμπορικού ισοζυγίου. Αναμενόμενα προβλήματα σε τουριστικό τομέα. Fast track ανάπτυξη δραστηριοτήτων παραγωγής ενδιάμεσων εισροών.

(5)Αντίστοιχη δημοσιονομική και νομισματική πολιτική.

Η σημερινή πολιτική συγκυρία

  • Η αποτυχία εκμετάλλευσης της βαθιάς κρίσης του ελληνικού καπιταλισμού δείχνει ταόρια και τις αδυναμίες των σημερινών συγκροτήσεων της επαναστατικής Αριστεράς
  • Η επικράτηση του ΣΥΡΙΖΑ, η (αναμενόμενη) προδοσία και το σημερινό τέλμα οδηγείσε μία προϊούσα κρίση ταυτότητας τα υπάρχοντα σχήματα αλλά και ευρύτερα τον κόσμο της Αριστεράς
  • Σε εποχές κρίσης ταυτότητας (ή και ταυτοτήτων) ή αμυντικές (και τεχνητές)συγκολλήσεις δεν αποτελούν διέξοδο σωτηρίας αλλά συνταγή καταστροφής
  • Να μιλήσουμε για την ταμπακιέρα: Η κρίση ταυτότητας βάζει επί τάπητος την ανάγκηεπαναπροσδιορισμού της με πιο αποτελεσματικό και μάχιμο περιεχόμενο – επαναφέρει το κομματικό ζήτημα στο επίκεντρο: με τι κομμουνιστικό κόμμα και ποιο πρόγραμμα
  • Για να μην πάει άλλη μία ιστορική περίοδος χαμένη, για να μην γίνει το ελληνικό2019 το ανάλογο του Δυτικού 1989: σοβαρότητα (στη διακρίβωση των ζητημάτων), ακρίβεια (στις απαντήσεις), αίσθηση του πολιτικού χρόνου και συνειδητή πειθαρχία (στις κοινές καταλήξεις)

 

Είκοσι χρόνια ευρώ. Η ΟΝΕ αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτικής του κεφαλαίου και της ΕΕ – Σάββατο 30 Μαρτίου 2019 Πολυχώρος «Μολύβι»

 

 

 

Πρωτοβουλία Διαλόγου για σύγχρονο κομμουνιστικό πρόγραμμα και κόμμα

Πολιτική-θεωρητική ΗΜΕΡΙΔΑ

Σάββατο 30 Μαρτίου 2019

Πολυχώρος «Μολύβι» (Ιερά οδός 154, στάση μετρό Ελαιώνας)

«Καπιταλιστικές ολοκληρώσεις και Ευρωπαϊκή Ένωση. Μια σύγχρονη κομμουνιστική απάντηση»

ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Ώρα 4.00 μ.μ.

ΚΥΚΛΟΣ Α: Ε.Ε.: Η Καπιταλιστική ολοκλήρωση στην Ευρωπαϊκή ήπειρο

  1. Είκοσι χρόνια ευρώ. Η ΟΝΕ αναπόσπαστο κομμάτι της πολιτικής του κεφαλαίου και της ΕΕ. Σταύρος Μαυρουδέας, καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου.
  2. Η Ευρώπη-φρούριο απέναντι στους λαούς. Γιώργος Παυλόπουλος, δημοσιογράφος
  3. Η θέση και ο αγώνας απέναντι στην ΕΕ, Λυδία λίθος για το κίνημα και την αντικαπιταλιστική πάλη. Ρήξη και Αποδέσμευση ή πάλη κατά των συνεπειών; «Εκδημοκρατισμός» ή διάλυση; Πάλη για ρήξη σήμερα ή μετά το σοσιαλισμό; Δημήτρης Δεσύλλας, πρώην Ευρωβουλευτής

Θα ακολουθήσουν 5-λεπτες θεματικές παρεμβάσεις και συζήτηση

Ώρα 7.00 μ.μ.

ΚΥΚΛΟΣ Β: Ο κόσμος της εργασίας απέναντι στην ένωση του κεφαλαίου

  1. Το μέλλον της εργασίας στον κόσμο και την ΕΕ: Ανεργία και ρομποτική. Οι εργαζόμενοι στη φυλακή του κεφαλαίου. Φλώρα Νικολιδάκη, μέλος κίνησης ΔιΕΕξοδος, περιφερειακή σύμβουλος Αττικής
  2. ΕΕ και παιδεία: Η καπιταλιστική αναδιάρθρωση σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Σοφοκλής Καλοειδάς, φοιτητής
  3. Από τα “κίτρινα γιλέκα” στους αναπληρωτές: Εργασιακός μεσαίωνας στην ΕΕ και εργατικές-λαϊκές αντιστάσεις. Βίκυ Βασιλάτου, μέλος του συντονιστικού αναπληρωτών-αδιόριστων εκπαιδευτικών, βιολόγος.
  4. Brexit και αντικαπιταλιστική αποδέσμευση. Όροι και προϋποθέσεις ενός δρόμου αντικαπιταλιστικής-διεθνιστικής ρήξης με την ΕΕ. Παναγιώτης Μαυροειδής, αρθρογράφος, μηχανικός.

Θα ακολουθήσουν 5-λεπτες θεματικές παρεμβάσεις και συζήτηση